¶ Utulus¶ Nonus
entem ⁊ ſubſequentē. Quarta diuiſio gr̄e gratis date in nouē genera gr̄aꝝ. ¶ Et pͥma ē diuiſio realis. Pro cuiꝰ d̓claratōe dicit tho. pͥmaſcd̓e. q. cxj. Ꝙ cū gr̄a ad hoc ordinet̉ vt hō reducat̉ in deū ordine quodā: hoc qd̓ qͥdā reducant̉ ī deū ꝑ alios. ẜm hoc ē duplex gr̄a. Unaꝑ quā ip̄e hō ꝯiungit̉ deo. ⁊ ſic ē gr̄a gratū faciens. Alia ꝑ quam vnus hō cooꝑat̉ alteri vtreducat̉ in deū: hmōi aūt bonū vocat̉ gr̄a gratis data. quia ſuꝑ facultatē nature. ⁊ ſupͣ meritum ꝑſone homī ꝯceditur. Sed quia nō dat̉ad hoc vt homo ip̄e iuſtificetur. ſed potius vtad iuſtificatōnem alterius cooꝑetur: ideo nōvocatur gratuꝫ faciens. Et de hac apl̓us .j. adCor. xij. Unicuiqꝫ datur manifeſtato ſpiritꝰ advtilitatem .ſ. alioꝝ. de prima aūt dicit̉ ad eph̓.j. Gratificauit nos in dilecto filio ſuo. Ad hocfacit qd̓ dicit Gregꝰ ſuꝑ ezech̓. de pe. diſ. ij. Poteſt diſcurſus atqꝫ mobilitas ſpūs ſic intelligiIn ſct̄oꝝ quippe cordibꝰ iuxta quaſdā v̓tutesſemꝑ manet. Iuxta quaſdā receſſurus venit ⁊venturus recedit. In fide em̄ ⁊ ſpe atqꝫ caritate et alijs bonis ſine quibꝰ ad celeſtem patriaꝫnō poteſt ꝑuenire. ſicut ē hūilitas. caſtitas. iuſticia atqꝫ miſcd̓ia: ꝑfectoꝝ corda nō deſerit.In ꝓphecie v̓o virtute doctrine facundia ⁊ miraculoꝝ exhibitōne. electis aliqn̄ adeſt. aliqn̄ſe ſubtrahit: hec ille. Prima bona ꝑtinent adgrām gratum facientem a qua fluūt. Secūdaad grām gratis datam vt patet inferius.¶ Secūda diuiſio gracie ē. §. j.in oꝑantē ⁊ cooꝑantē. q̄ trahit̉ ex v̓bis augu.dicētis ī li. de libero arbitrio ⁊ gr̄a. ⁊ ponit̉ ī. ij.ſent̉. Deꝰ cooꝑando ī nobis ꝑficit. qd̓ oꝑandoincipit: qꝛ ip̄e vt velimꝰ oꝑatur incipiēs. qͥ volentibꝰ cooꝑat̉ ꝑficiēs. Oꝑatōes aūt dei quibꝰnos mouet ad bonū ad grāꝫ ꝑtinēt. Un̄ diuiditur in oꝑantē ⁊ cooꝑantē ip̄a gr̄a. Pro cuiꝰ declaratōe dīc tho. pͥma ſcd̓e. q. cxj. ar. ij. Gr̄a vtdictū ē ſupra dupl̓r pt̄ intelligi. Uno mō ꝓ diuino auxilio. qͦ nos mouet ad bn̄ volendū ⁊ agendū. Alio mō ꝓ hītuali dono nob̓ diuinitꝰ īdito. Utroqꝫ at̄ modo gr̄a ꝯueniēter diuidit̉ inoꝑantē ⁊ cooꝑantē. Oꝑatō em̄ alicuiꝰ effectꝰ.nō attribuit̉ mobili ſed mouēti. In illo gͦ effectu ī qͦ ſolū mens nr̄a ē mota ⁊ nō mouēs oꝑatio deo attribuit̉. ⁊ ẜm hoc dr̄ gr̄a oꝑans. Inillo at̄ effectu in qͦ mens nr̄a ⁊ mouet̉ ⁊ ſe mouet. oꝑatō nō ſolū tribuit̉ deo ſed ⁊ aīe. Et ẜmhoc dr̄ gr̄a cooꝑās. Eſt at̄ ī nob̓ duplex actꝰ.Primꝰ interior volūtatis. Et ꝙͣtū ad iſtū actūvolūtas ſe ht̄ vt mota. deꝰ aūt vt mouēs: et p̄ſertim cū incipit bonū velle volūtas. q̄ pͥus malū volebat. Et iō ẜm ꝙ deꝰ mouet mētē ad hūcactū. dr̄ gr̄a oꝑans. Aliꝰ actus ē exterior. quicū a volūtate imperet̉: etiā ꝯn̄s ē vt ad huncactū oꝑatō attribuat̉ volūtati. Et qꝛ ad huncactū etiā deus nos adiuuat. ⁊ interius confirmando voluntatē vt ad actū ꝑueniat. ⁊ exterius facultatē oꝑandi p̄bendo: reſpectu huiꝰ actus dr̄ gr̄a cooꝑans. Sic igit̉ ſi gr̄a accipiat̉
ꝓ gͣtuita dei motōe. qua mouet nos ad bonuꝫmeritoriū. ꝯueniēter etiā diuidit̉ gr̄a ī oꝑantē ⁊ cooꝑantē. Si at̄ accipiat̉ gr̄a ꝓ habitualidono. ſic duplex ē gr̄e effectꝰ. ſic ⁊ cuiuſlibꝫ alteriꝰ forme: qͦꝝ primꝰ ē eſſe. ſecūdꝰ ē oꝑatō. Sicut caloris oꝑatio eſt face̓ calidū. ⁊ exterior calefactio. Sic gͦ gr̄a habitualis inꝙͣtum aīamſanat vel iuſtificat. ſiue gratuꝫ deo facit. dicit̉gr̄a oꝑans. Inꝙͣtum v̓o eſt pͥncipiū operis meritorij. qd̓ etiā ex li. ar. ꝓcedit. ſic dicit̉ gr̄a cooꝑans. Eſt aūt eadē gr̄a oꝑans ⁊ cooꝑans. ſeddiſtinguit̉ ẜm diuerſos effectꝰ. Et cuꝫ ꝑ grāmiuſtificamur. deꝰ nō ſine nobis nos iuſtificat.qꝛ ꝑ motū liberi arbitrijduꝫ iuſtificamur. deiiuſticie ꝯſentimus. Ille tn̄ motus nō ē graciecauſa. ſꝫ effectꝰ. Un̄ tota oꝑatō ꝑtinꝫ ad grāꝫ.Tercia diuiſio gracie eſt. §. ij.in p̄ueniētē. ⁊ ſubſequētē. trahit̉ hec ex verbispͣs. dicētis. Miſcd̓ia eiꝰ .ſ. dei p̄ueniet me. Et īalio. pͣs. Aiſcd̓ia eius ſubſequet̉ me. Gr̄a aūtdei ex miſcd̓ia eiꝰ ꝓcedit. Et iō ꝯueniēter ⁊ ip̄agr̄a biuidit̉ in p̄ueniētē ⁊ ſubſequētē. Pro cuius declaratōe dīc tho. pͥma ſcd̓e. q. cxj. ar. iij.ꝙ ſicut gr̄a diuidit̉ in oꝑantē ⁊ cooꝑantē ẜmdiuerſos effectꝰ: ita etiā in p̄uenientē ⁊ ſubſequēteꝫ qͣlitercūqꝫ accipiat̉. ¶ Sūt aūt quinqꝫeffectꝰ gr̄e gratū faciētis ī nobis. Primꝰ eſt vtaīa ſanet̉ .ſ. a pct̄o. Secūdꝰ ē vt bonum velit.Terciꝰ vt bonū qd̓ bult efficacit̉ oꝑet̉. Quartvt hō ꝑſeueret. Quītꝰ vt ad gl̓iaꝫ ꝑueniat. Etiō gr̄a ẜm ꝙ cāt ī nobis pͥmū effectū. dr̄ gr̄ap̄ueniēs reſpectu ſecūdi effectꝰ. Et ẜm ꝙ cāt īnobis ſcd̓m effectū. dr̄ gr̄a ſequēs reſpectu pͥmi effectꝰ. Et ſicut vnꝰ effectꝰ ē poſterior vnieffectui ⁊ prior alij effectui: ita gr̄a pt̄ dici p̄ueniēs ⁊ ſubſequēs ẜm eūdē effectū reſpectu diuerſoꝝ. Et hoc ē qd̓ Augꝰ dīc in li. de natura ⁊gr̄a. preuenit vt ſanemur. ſubſequit̉ vt ſanativegetemur. preuenit vt vocemur. ſubſequit̉ vtglorificemur. ¶ Ꝙuis aūt effectꝰ gr̄e poſſinteē infiniti numero. ſic ſūt infiniti actꝰ humanitn̄ om̄es reducūt̉ ad aliqua determīata ī ſpēPreteria oēs in hoc ꝯueniūt ꝙ vnꝰ aliuꝫ p̄cedit. Iſta etiā diuiſio gr̄e in p̄ueniētē ⁊ ſubſeq̄ntē. nō ē diuiſio ẜm eſſentiā eiꝰ: ſꝫ ẜm effectꝰ eivarios. De hac etiā Gregꝰ ſuꝑ ezech̓. ait. Semel ꝯcepta virtus ad ꝓuectum ducit̉. ⁊ vltroterra .ſ. cordis fructificat: quia p̄ueniente ſe gͦtia. mens homīs ſpontanea ad fructum bonioꝑis aſſurgit. de pe. diſ. ij. dum ſanctam.De diuiſione gregratis. §. iij.date. q̄ diuidit̉ ī illa nouē de qͥbꝰ ait apl̓s. jͣ. adCor. xij. Diuiſiōes grāꝝ ſunt: idē d̓o dn̄s. Alijdat̉ ꝑ ſpm̄ ẜmo ſapīe. alij ẜmo ſcīe ẜm eundēſpm̄. alij fides ī eodē ſpū. alij gr̄a ſanitatū. alijoꝑatō v̓tutū. alij ꝓphetia. alij diſcretio ſpūumalij genera linguaꝝ. alij int̓p̄tatō ẜmonū. Procuiꝰ declaratōe dīc tho. pͥma ſcd̓e. q. cxj. ar. iiiꝙ gracia gratis data ordinatur ad hoc. ꝙ homo alteri cooꝑetur vt reducat̉ in deū. Homo