¶ Titulus¶ Octauus
cordis iuſtificat̉ aliquis. vt .ſ. fiat de peccatore iuſtus. Tertō modo ſic. Corde credit̉ ⁊cͣ. i.volūtarie credit̉. qꝛ cetera pt̄ homo nō volēscredere at̄ nō pt̄ niſi volens. Et diffiniēs Auguſtinꝰ quid ſit credere dicit. ꝙ nil eſt alid̓ q̄cum aſſenſiōe cogitare. Pro cuius intellectuſex notari poſſunt. Primū eſt quid ſit aſſenſet quid conſenſus. Secūdo vbi hec duo. aſſentire .ſ. et diſſentire inueniuntur. Tercio quidſit cogitare. et quot modis dicit̉. Quarto qͥsſit ordo inter cogitare et aſſentire et ecōuerſo. Quinto ꝙ fides conſiſtit media inter duascogitatōnes. Sexto ꝙ aſſentire veritati contingit tribꝰ mobis. ¶. Ꝙͣtum ad primū nota.ꝙ aſſenſus dicitur determinatio cogitatōnisad aliquid. quā cognitōnē vel determinatōeꝫcognitōis aliquid non p̄cedit. Conſenſus v̓odicit̉ determinatio voluntatis ad vnū. qͥ preſupponit cognitōeꝫ cū qͣ ſimul ſentit. dum inillud tēdit quod ratio bonū indicat: ita ꝙ aſſentire dicit̉ eē intellectus. cōſentire volūtatis. hec. b Tho. ſecūda ſcd̓e. q. ij. Et ī. iij. ſentē.¶ Ꝙͣtū ad ſcd̓m ſciendū. ꝙ cū ſit triplex operatio intellectus .ſ. Sīpliciū ſeu incomplexorū apprehenſio. Secūda ꝯpoſitio et diuiſioſ. per affirmatōꝫ et negatōnē. Tercia argum̄tatio .ſ. de vno ī aliud diſcurſus. Aſſentire etdiſſentire circa fideꝫ nō reꝑit̉ ī pͥma oꝑatōneintellectus. ſꝫ in ſcd̓a: eo ꝙ fides ht̄ aſſenſum.q̄ eſt determinata acceptatō alteriꝰ partis ꝯͣdictōnis. Qui em̄ aſſentit. intellectum ad alterā partē ꝯtradictionis determinat. ¶ Ꝙͣtūad tercium .ſ. quid ſit cogitare. nota ꝙ poteſtſumi tripliciter. Uno modo cōiter ꝓ qualibetactuali conſideratiōe intellectꝰ. ſicut accipitAugꝰ. in. xiiij. de trini. Secūdo modo ſumit̉ꝓ actuali ꝯſideratione intellectus. que eſt cūquadaꝫ inquiſitione animi deliberātis. nōdūperfecti per plenā viſionē vel certitudinē veritatis: ſicut accipit Augꝰ. in. xv. de trinitaTercio modo ſumit̉ ꝓ actu virtutis cogitatiue. In ꝓpoſito ſumitur ſcd̓o modo. Importatem̄ diſcurſum ratōis cogitatio. qꝛ cogitare ēſimul cogitare Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. ij. Qūo actꝰintellectꝰ ſe habeat ad cogitatōꝫ ⁊ aſſenſū nūcdeclarādū ¶ Ꝙͣtū ad qͣrtū gͦ qͥs .ſ. ſit ordo int̓cogitare et aſſentire. Nota qͣdruplicē modū.Naꝫ aliqn̄ aſſenſus eſt ſn̄ cogitatōe vt patet īintelligente ſn̄ reſpectu principioꝝ. qͦrum eſtintellectus. Intelligens em̄ aſſenſū habet ſn̄cogitatōne .i. diſcurſu: qꝛ ſtatim ꝓbat ip̄a aubita .ſ. principia ẜm Boetiū. Aliqn̄ cogitatōeſt cauſa aſſenſus vt ī ſciente. Naꝫ ſciēs et cogitatōeꝫ et aſſenſū ht̄. ſꝫ nō cogitatōꝫ cū aſſēſu. ſed cogitatōneꝫ an̄ aſſenſū: diſcurrit enimmēte ratiocinādo. et inuēta ratione qͣ cōcluditur aſſentit. Dubitās nihil ht̄ de aſſenſu. ſꝫcogitatōnem ſolum. qꝛ in neutrā partē declinat: diſcurrit tn̄ rationē. Suſpicās eſt. qͥ ht̄cogitatōeꝫ abſqꝫ firma aſſenſione: ī vnā ꝑteꝫ
declinat magis ꝙͣ in aliā. aliquo leui ſigͦ. Neſciēs neqꝫ aſſenſū neqꝫ cogitatōem ht̄. Aliqn̄cogitatio eſt ſn̄ aſſenſu ꝑfecto. vt in opināteNaꝫ opinās ht̄ cogitatōꝫ diſcurrens ratiocinādo: ſed nō ht̄ ꝑfectū aſſenſū. cū habeat formidinem de oppoſito. etſi fortiter declinet advnā ꝑteꝫ. Aliqn̄ aſſenſus eſt ſimul et cogitatio vt ī credēte. Nā credēs ht̄ ſimul aſſenſū firmiter inherēdo et cogitatōeꝫ diſcurrēdo rōnepꝰ aſſenſū. qͣ oſtendit̉ tali veritati firmiter īherendum. vt magis intelligat etſi non clareſeu demonſtratiue videat. b Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q.ij. Et ī. iij. ſen. ¶ Ꝙͣtū ad quintū nota. ꝙ fidesꝯſiſtit media inter duas cogitatōnes. qͣꝝ vnavoluntatē inclinat ad credēdum. et hec cogitatio p̄cedit fibeꝫ. Alia cogitatō tēdit ad intellectum eoꝝ q̄ iaꝫ credit. bTho. in. iij. ſentē.¶ Ꝙtū ad ſextū nota. ꝙ tribꝰ modis aſſentit̉veritati. Primo qꝛ ſic aſſētiēti apparet. ⁊ iſteaſſenſus opinātis: qͥ ht̄ formidineꝫ ex ꝑte aſſentiētis ſed apparētiaꝫ ex parte rei cui aſſētitur. Secūdo aſſētit qͦs veritati alicui. qꝛ ſicvidet̉ eē ẜm veritateꝫ: et iſte eſt aſſenſus ſciētis. qͥ ht̄ ſecuritateꝫ ex parte aſſētiētis. ⁊ euidētiā ex ꝑte eiꝰ cui aſſentit. Tercio modo aſſētit qͥs veritati. nō qꝛ ita videt eē .ſ. clare: ſꝫ qꝛhabꝫ idoneū teſtimoniū. Et ſic eſt aſſenſus fidei. qui ht̄ ſecuritateꝫ ex ꝑte aſſentiētis. qͥ nōdubitat ſed eſt certꝰ: defectum v̓o euidētie exꝑte rei cui aſſentit. Et credere eſt mediū intercredere ⁊ opinari. et de vtroqꝫ ꝑticipat ⁊ a qͦlibet differt. Nā cū ſcīa ꝑticipat fides ꝑ ſecuritateꝫ. ſꝫ differt qꝛ nō ht̄ euidētiaꝫ. Sed differt ab ea qꝛ habꝫ certitudinē. nō formidineꝫde oppoſito. b Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. ij. Siqͥs eī dubitaret ꝓpͥe ſumēdo dubitatōeꝫ. non eēt fidel̓.Un̄ dr̄ ext̄. de heret. c. j. Dubiꝰ ī fide eſt infid̓lis. Et ſignāt̉ dictū eſt ꝓpͥe. qꝛ large ſumēdo ꝓom̄i motu dubitatōis. ſicut qui tēptat̉ de hisq̄ ſunt fidei: aliqͥs cum non aſſentit volūtarietali dubitatōni. ſꝫ habet diſplicētiam. nō eſtinfidelis.¶ Sciendumētiā ꝙ actꝰᵐ .§. j.fidei interior dr̄ tribꝰ modis ẜm magiſtꝝ ſēt.ī. iij. diſ. xxiij. Credere deū. credere deo ⁊ crede̓ī deū. Que diſtinctio originaliter eſt Aug. ſiIoh̓. Hec at̄ tria ẜm. b Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. ij. etī. iij. ſent. n̄ ſūt dr̄ſi actꝰ fidei. ſꝫ vnꝰ ⁊ idē actꝰ.hn̄s dr̄ſam relatōnē ad fidei obiectū. Obiectūautē fidei .i. quod credit̉. quod pōt dici eē enscogitabile ſupͣ rationē. Primū cui ꝓpt̓ ſe bataſſenſus. Et in hoc qd̓ dicitur ſupͣ ratōnem.ſeꝑatur ab his quoꝝ eſt crudelitas ẜm ratōꝫ.vt in principijs ſcientiaꝝ. In hoc ꝙ dicit p̄mūſeꝑatur abhis q̄ ſunt creature. In hoc ꝙ dicitur. cui datur aſſenſus propter ſe. ſeꝑaturab illa cognitōe que eſt ꝑ viā ratōis. ¶ Prīoergo credere deum eſt actus fidei. ẜm ꝙ intellectus determinatur ad vnū. Nā obiectū fidei