¶ Capitulum¶ Quartum
quiſquis libidinū ſuaꝝ remīſci voluerit: intelliget. Et Sen̄. plures occidit voluptas gladioEt Hiero. qd̓ galienus dīc. Athletas qͦꝝ vita⁊ ars ſagina ē. n̄ diu viuere poſſe nec ſanos eē.aīaſqꝫ eoꝝ nimio ſanguīe ⁊ adipe qͦi luto īuolutas. nihil terrene nihil celeſte cogitare: ſedſꝑ de carnibꝰ eructuare ⁊ vētris ingluuiē cogitare. de ꝯſe. di. v. ne tales. Et gre. dīc. Salomō qͥppe ex inordinato amore feīaꝝ et pſu. adhoc vſqꝫ ꝑductus eſt. vt exēpla ÿͣdolis ꝯſtrueret. xxxij. q. iiij.¶ Ꝙ in ſanitate et quiete. §. vij.corꝑis et optīa diſpoſitōe ꝯſiſtat bt̄itudo: eſtīpoſſibile. Et pͥma rō ē ẜm tho. p̄ma ſcd̓e. q. ijqꝛ īpoſſibile ē ꝙ illiꝰ rei q̄ ordinat̉ ad aliud ſicad finē. vltimꝰ finis ſit ꝯſeruatō eiꝰ in eē. Sīcnauis q̄ ordīat̉ vt ad finē ad nauigatōeꝫ. finiseiꝰ vltimus n̄ ē ꝯſeruatio eiꝰ: ſꝫ nauigatio. Ethoc intēdit pͥncipl̓r gub̓nator eiꝰ. Māifeſtumē aūt ꝙ hō ordinat̉ ad aliqͥd extͣ ſe ſic ad finē.Nō em̄ hō ē ſūmū bonū ad qd̓ inclinat̉ ꝑ naturalē appetitū eius. qꝛ vt dīc Goetiꝰ. Inſerta ēmētibꝰ hoīm natural̓r veri ſūmiqꝫ boni cupiditas. Un̄ īpoſſibile ē ꝙ vltimꝰ finis volūtatis⁊ rōnis ſit ꝯẜuatio ſui eſſe. Un̄ Eccͣi. xv. dr̄. ꝙdeꝰ ab initio ꝯſtituit hoīem ⁊ reliqͥt eū in manū ꝯſilij ſui. i. liberi arbitrij. ex qͦ ordinat ſe adfinē et eligit ea q̄ ſunt ad finē. ¶ Secūda rō ēqꝛ dato ꝙ finis rōnis ⁊ volūtatis eēt ꝯẜuatioſui. adhuc tn̄ n̄ poſſet dici ꝙ finis hoīs eēt aliqd̓ bonū corꝑis. Eſſe em̄ hoīs ꝯſiſtit in aīa etcorꝑe. Et ꝙͣuis eē corꝑis depēdeat ab aīa. n̄ tn̄ecōuerſo eſſe aīe depēdet ab eē corꝑis. Et ip̄mcorpus ē ꝓpter aīam ſic inſtrum̄tū ꝓpter motorē. vt ꝑ ip̄m ſuas actiones exerceat. Un̄ om̄iabona corꝑis orbinātur ad aīam et bona eius.ſicut ad finē. Et iō eſt impoſſibile. ꝙ in boniscorꝑis ꝯſiſtat bt̄itudo q̄ eſt vltimus finis hoīsAd qd̓ etiā facit qd̓ dicit Aug. ꝙ maius dānūeſt in amiſſione vnius aīe ꝙͣ mille corꝑm. xx.iiij. q. iij. ſi habes. ¶ Tertia rō ē. qꝛ ẜm beatitudinē hō excellit oīa aīalia: ſꝫ ẜm dona corporis hō a multis aīalibꝰ ſuꝑat̉. ſic ab elephāte et fenice in diuturnitate vite. a leone in fortitudīe. a caprea ⁊ ceruo in velocitate. ab aqͥla ⁊ lince in viſus acumine. a cane in odoratuab aranea in leuitate tactus et hꝰ.¶ Ꝙ beatitudo perfecta. §. viij.nō ꝯſiſtat eēntial̓r in ꝯgnitōne qͣcunqꝫ vel cꝰcūqꝫ rei niſi ꝑfecta ꝯgnitōne dei. Et ꝙ nō ꝯſiſtat in ꝯgnitone ſenſitiua qͣcunqꝫ. Probat̉ exhoc ẜm tho. pͥma ſcd̓e. q. iij. Naꝫ bt̄itudo hoīsꝯſiſtit eēntial̓r in ꝯiūctione ip̄ius ad bonumincreatū qd̓ ē vltimus finis. cui hō ꝯiūgi nonp̄t ꝑ oꝑatōem ſenſus. qꝛ ſpūs eſt deus. Grutaetiā aīalia cū ꝯmunicent nobis cū inſenſitiuaoꝑatone. ſi in hoc ꝯſiſteret beatitudo. eſſent ⁊ip̄e beate qd̓ eſt abſurdū dicere. Iteꝫ bt̄itudoeſt ſaciatiua. ſꝫ vt dr̄ Eccͣs .j. Nō ſaciat̉ oculꝰ
viſu nec auris auditu et ſic de alijs.Ꝙ nō cōſiſtat beatitudo. §. ix.ꝑfecta in oꝑatōne intellectꝰ practici. ꝓbat̉ exhoc ẜm. b. tho. vbi ſupͣ. ꝙ intellectus actꝰ practici n̄ q̄rit̉ ꝓpter ſeip̄m: ſꝫ ꝓpter actōem. Ipſeetiā actōes ordinant̉ ad aliquē finē: ſꝫ vltimfinis cꝰ ē bt̄itudo ꝑfecta. nō q̄rit̉ ppter aliud: ſꝫꝓpter ſe. Item qꝛ bt̄itudo ꝯſiſtit in oꝑatōe hominis ẜm ph̓m et in optima oꝑatōe. optimaoꝑatio hoīs eſt optime potētie reſpectu optimi obiecti. Optima aūt potētia ē intellectus.cuiꝰ optimū obiectū ē bonū diuinū. qd̓ nō eſtobiectum intellectus practici: ſꝫ ſpeculatiui.Itē in his que ꝑtinēt ad vitā actiuā ad quaꝫordinat̉ actio intellectus practici cōicant nobiſcū aīalia bruta aliqͣlit̓. q̄ tn̄ nō ſūt capaciabeatitudinis. Un̄ patꝫ ꝙ beatitudo nō ꝯſiſtitin actōne practici intellectus.¶ Ꝙ nō conſiſtit in ꝯgnitō. §. x.ne ſpeculatiuaꝝ ſcīaꝝ beatitudo ꝓbat̉ ẜm. b.tho. vbi ſupͣ. Primo qꝛ dn̄s dicit Hiere. ix. Nōgl̓ietur ſapiēs in ſapīa ſua. Et loquit̉ de ſapīaſcientiaꝝ ſeculariū. Sꝫ de ꝑfecta bt̄itudine ēgl̓andū. gͦ ⁊cͣ. Rō ē ad hoc. qꝛ ꝯſideratō ſpeculatiue ſcīe. n̄ ſe extēdit vltra virtutē pͥncipiorū illius ſcīe. qꝛ in principijs ſcīe. virtualit̓ tota ſciētia ꝯtinet̉. Prima aūt principia ſpeculatiuaꝝ ſcientiaꝝ ſunt accepta ꝑ ſenſū vt patet in fine poſterioꝝ. Un̄ tota ꝯſideratō ſpeculatiuarū ſcientiaꝝ nō p̄t vltra extēdi. ꝙͣ ſenſibiliū ꝯgnitō ducere p̄t. In ꝯgnitōne aūt ſenſibiliū nō p̄t ꝯſiſtere beatitudo que ē vltima ꝑfectio hominis. Non em̄ aliquid ꝑficit̉ aliqͦ inferiori. niſi ẜm ꝙ inferiori eſt aliqua ꝑticipatio ſuꝑioris. Manifeſtū eſt aūt ꝙ forma lapidis vel cuiuſcūqꝫ rei ſenſibilis eſt inferior homine. Un̄ ꝑ formā lapidis nō ꝑficitur intellectus. inꝙͣtum eſt talis forma: ſed inꝙͣtum ꝑticipatur aliqua ſimilitudo alicuius. qd̓ eſt ſupͣintellectuꝫ humanū .ſ. lumen intelligibile velaliquid hꝰ. Per ſenſibilia aūt non deuenire inꝯgnitionē ſubſtātiarum ſeꝑataꝝ. Om̄e auteꝫqd̓ eſt ꝑ aliud reducit̉ ad id quod ē per ſe. Un̄oportet ꝙ vltima ꝑfectio hominis ſit ꝑ ꝯgnitionē alicuius rei que ſit ſupra intellectū humanū. Item beatitudine nullus p̄t male vti.Sed ꝯſideratōe ſciētiaꝝ ſpeculatiuaꝝ in pn̄timulti abuſi ſunt et abutunt̉ in ſuꝑbiam. ſicutph̓i. qui cū ꝯgnouiſſent deū. non ſicut deū glorificauerūt ⁊cͣ. Ad Ro. j. Elati ꝑ ſuperbiam.Et Hieronimus fuit dire flagellatꝰ. qꝛ nimisinordinate et affectuoſe vacabat tali ſtudio.vt habetur di. xxxvij. legimus.¶ Ꝙ non cōſiſtat beatitur. §. xj.do ꝑfecta in ꝯgnitōne ſubſtantiaꝝ ſeꝑataꝝ .i.āgeloꝝ. Probat̉ ex hoc ẜm. b. tho. vbi ſupra.Quia dn̄s dicit Hiere. ix. In hoc gl̓iet̉ qͥ gloriat̉ ſcire et noſſe me. Et nō dīc ſcire angelosItem rō ad hoc quia ꝑfecta hominis bt̄itudo