Titulus¶ Septimus
Cauſaꝝ ordinataꝝ. ſi prima ſubtrahit̉ neceſſeeſt alias ſubtrahi. Prima aūt inter om̄s cauſas ē cauſa finalis. Cuius rō eſt. qꝛ materia n̄ꝯſequit̉ formā niſi ẜm ꝙ mouet̉ ab agente. Nihil em̄ ſe reducit a potentia in actū. Agens at̄nō mouet niſi ex intētione finis. Si em̄ agēsnō eſſet determinatū ad aliquē effectū. nō magis ageret hoc ꝙͣ illud. Ad hoc gͦ ꝙ effectū determinatū ꝓducat. nec eſſe ē ꝙ determinet̉ adaliquod certū quod habꝫ rōnem finis. Hec at̄determinatō ſicut in creatura rōnali fit ꝑ rōnalem appetitū qui dr̄ volūtas. Ita in alijs fitꝑ inclinatōeꝫ naturalē. que dr̄ appetitus naturalis. ¶ Ꝙ actus hūani inꝙͣtum morales ſortiūtur ſpēm a fine ẜm tho. vbi ſupͣ. Rō ē. quiavnūquodqꝫ ſortit̉ ſpēm ẜm actū et nō ẜm potentiā. Un̄ ea q̄ ſūt ꝯpoſita ex materia ⁊ forma. ꝯſtituunt̉ in ſuis ſpēbꝰ per ꝓprias formasActus aūt hūani dicuntur vt dictū ē inꝙͣtumꝓcedūt a volūtate deliberata. Obiectū aūt volūtatis ē bonū et finis. et iō manifeſtū eſt ꝙ ⁊principiū hūanoꝝ actuū. inꝙͣtum ſūt hūani: ēfinis. ſimiliter terminus eorūdem. Nam id adqd̓ terminatur actus hūanus ē id quod volūtas intēdit tanꝙͣ finem. ſicut in agentibꝰ naturalibꝰ. forma generati eſt ꝯformis forme generātis. Et cū vnūquodqꝫ habeat ſpēm a pͥncipio intrinſeco: finis nō eſt aliquid extrinſecūoīno ab actu. qꝛ ꝯꝑatur ad actū vt principiuꝫvel terminus. Et hocip̄m ē de rōne. vt .ſ. ſit abaliquo ꝙͣtum ad actōem. et ſit ad aliqͥd ꝙͣtumad paſſionē. Scd̓m aūt ꝙ ē prior in intentōneſic ꝑtinet ad volūtatē. Et hoc modo dat ſpēmactui hūano ſiue morali. Item vnus actꝰ numero ẜm ꝙ egreditur ſemel ab agēte. nō ordinat̉ niſi ad vnū finem ꝓximū a quo hꝫ ſpēm.Sed p̄t ordinari ad plures fines remotos. qͦꝝvnus eſt finis alterius. Nihil aūt ꝓhibꝫ actusqui ſunt idem ẜm ſpēm nature. ſicut occidereꝓpter iuſticiam et occidere ꝓpter odium. ſint diuerſi ẜm ſpēm moris. Nam primus eſt actusvirtutis. ſecundus actus vitij ⁊cͣ. ¶ Ca. iiij.¶ De bt̄itudinis qͥdditate ⁊ ml̓tiplicitate.E beatitudine que eſtobiectū ſpei. Boetius in. iij. d̓ ꝯſolatōne ſic diffinit bt̄itudinē. Bt̄itudo ē ſtatus oīm bonoꝝ aggregatione ꝑfectus. hāc at̄ om̄es natural̓r appetūtUn̄ ip̄e dicit ꝙ om̄is cura mortaliū quā multiplitiū ſtudioꝝ labor exercet. diuerſo quidemcalle ꝓcedit. ad vnū tn̄ beatitudinis finē nitit̉ꝑuenire. Et Augu. in. x. de ciui. dei. in pͥn. ait.Oīm hoīm qui rōne quoqūo vti poſſūt certaſententia eſt. Beatos eſſe om̄es homines velleQui aūt ſint vel vnde fiant. dū mortalis querit infirmitas. multe hinc ꝯtrouerſie cōcitateſunt. in quibꝰ ph̓i ſua otia ⁊ ſtudia ꝯtriuere.¶ Eſt aūt triplex beatitudo. §. j.que p̄t notari in illo verſu. pͣs. Beatū dixerūt
ppl̓m cui hec ſunt. bt̄us ppl̓us cuius dn̄s deuseius. Et pͥma ē beatitudo falſa ⁊ deceptiua. ibiBea. dix. po. cui hec ſūt. Secūda ē beatitudēimꝑfecta et diſpoſitiua. ibi. bea. po. cuiꝰ dn̄s.Tertia ē bt̄itudo ꝑfecta ⁊ obiectiua. ibi. deꝰ eiꝰ¶ Ꝙtum ad primū vtiqꝫ hoīes mūdi reputātbeatū illuꝫ ppl̓m et illos hoīes. qui habūdanttꝑalibꝰ. de quibꝰ fuerat locutus ſupͣ pͣs. Et aliqui reputāt beatitudinē diuitias vt auari. qͥaom̄ia faciūt vt cumulēt diuitias. extimantesillas vt ſūmū bonū maius alijs. Ad hūc finēdirigūt oēm ſuū affectū. cogitatū ſtudiū. et laborē. ꝓpter hec poſtponētes dei mādata. et ſicmagis nūmū ꝙͣ deū diligētes. Un̄ apl̓s appellat auaritiā ÿdoloꝝ ẜuitutē. Alij tanꝙͣ beatitudinē quer̄t honores mūdi vt ambitōſi. Alijgl̓am et famā vt vanagl̓oſi. Alij potentiā dominādi alijs vt ſuꝑbi. Alij carnales d̓lectatōsvt luxurioſi. Alij ꝯſeruatonē vite tꝑalis cū ſanitate. ⁊ alij alijs ꝯmodis ponūt btitudinē vtdelitioſi. Alij in ꝯgnitōne rerū vt ph̓i curioſiSꝫ ꝯͣ om̄s hos dicit dn̄s ꝑ ÿſaiā. Popule mequi beatum te dicūt .ſ. ꝓpter iſta habita: ip̄i tedecipiūt. Nā īpoſſibile ē in aliqͦ hoꝝ eſſe beatitudinē verā. qd̓ ꝓbat. b. tho. pͥma ſcd̓e. q. ij.¶ Sꝫ videt̉ ꝙ hoc nō ſit veꝝ .ſ. ꝙ om̄s appetātbeatitudinē. Nullus em̄ p̄t appetere qd̓ igͦrat.qꝛ bonū apprehenſū ē obiectū appetitus. vt diiij. de aīa. Sꝫ multi ignorāt quid ſit beatitudoqd̓ pꝫ ex hoc. qꝛ quidā poſuerunt eā in voluptate corꝑis. alij in diuitijs. et hꝰ. gͦ ⁊cͣ. Rn̄detb. tho. pͥma ſcd̓e. q. v. arti. viij. ꝙ beatitudo dupliciter p̄t ꝯſiderari. Uno mō ẜm ꝯmunē ratēnem beatitudinis. et ſic neceſſe ē ꝙ oīs hō beatitudinē velit. Rō aūt ꝯmunis beatitudinis ēꝙ ſit bonū ꝑfectū. Cū autē bonū ſit obiectumvolūtatis. Perfectū bonū alicuius ē ꝙ totalit̉eius volūtati ſatiſfaciat. Un̄ appetere beatitudinē nihil eſt aliud ꝙͣ appetere hoc. ꝙ volūtaseius ſatiet̉. qd̓ quilibꝫ vult. Alio mō poſſumloqui de bt̄itudine ẜm ſpālem rōnem. ꝙͣtū adid in qͦ beatitudo ꝯſiſtit. Et ſic nō om̄es ꝯgnoſcūt beatitudinē. qꝛ neſciūt cui rei ꝯmūis rōbe atitudinis ꝯueniat. Quidā em̄ putāt hancreꝑiri in diuitijs. alij in voluptatibꝰ et hꝰ. et ꝑꝯſequēs nō om̄s appetūt beatitudinē. Rō em̄ꝑfecte beatitudinis ꝯuenit huic rei .ſ. viſionidiuine eēntie. In hoc em̄ ē ſtatus oīm bonorūꝑfectus qui ē beatitudinis. Un̄ xp̄c Ioh̓. xvij.Hec ē vita eterna vt cognoſcāt te ſolū verumdeū ⁊cͣ. Et hoc hꝫ quietare appetitū hoīs. Und̓pͣs. Satiabor cū apparuerit gl̓ia tua. hoc aūtſ. videre deū certuꝫ eſt ꝙ multi nō appetūt ſuꝑom̄ia alia: ſꝫ magis alia terrena vt pꝫ in peccatoribꝰ. Unde et deus ꝑ Hiere. ait. Duo malafecit ppl̓us meus. Ae dereliquerūt fontē aqueviue. et foderunt ſibi ciſternas diſſipatas.Ꝙ in diuitijs ꝯſiſtat bea. §. ij.titudo hoīs ē impoſſibile. Rō ē ẜm tho. primaſcd̓e. q. ij. Bt̄itudo eſt vltimus finis homīs ad