¶ Capitulum¶ Septimum

eſt. quia nō potes nocere inimico quin tibi noceas Augꝰ. Ꝙ malitia tua alteri nō noceat fieri poteſt: ſed ꝙ tibi nō noceat. fieri nō poteſtSolum ex hoc ꝙ odiū portat ſibipſi multumnocet: quia ⁊ peccat ⁊ remiſſionē pct̄oꝝ p̄teritam euacuat quo ad fructū. Unde dicit̉ de pedi. iiij. dicit tibi deus. Dimitte ⁊ dimittet̉ tibidimiſi prius. dimitte vel poſtea: quia ſi non dimiſeris reuocabo te: ⁊ quicqͥd dimiſerā replicabo tibi. Talis eſt ſil̓is illi. qui ex hoc ꝙ aliquis ſcidit ſibi tunicā ipſe gladio ſeipſū interficit .ſ. odij. Septimū eſt dei imitatō Eccͣi. xxiij. Magna eſt gloria ſequi dn̄m. qui iniuriateſt tibi. magis deū ꝙͣ te offendit. ⁊ tn̄ ip̄e patiens eſt. Sed exemplū xp̄i in cruce pendentisꝯſiderandum. j Pe. ij. Xp̄c paſſus eſt ⁊cͣ. vt ſequamini veſtigia eius. qui cū pateret̉ ⁊cͣ. Sꝫorabat in cruce ꝓ crucifixoribꝰ dicens. Paterignoſce ⁊cͣ. Et tn̄ om̄e genus iniuriaꝝ tunc ſuſtinuit. In ſubſtātia vi ſibi ablata. in mr̄e deriſa. in fama et honore ablatis ꝑ ꝯtumelias. inꝑſona. in vita. ergo xp̄m ſequere inimicos diligens. De amore qui eſt paſſio multa habesſupra in prima parte. ⁊ de ꝓprietatibus eiꝰ quepoſſunt conuenire dilectioni.¶ De gaudio inꝙͣtum eſt actus interior caritatis. ¶ Capitulum ſeptimum.Oſt principalem actuꝫcaritatis. qui eſt dilectō. videnduꝫeſt de alijs actibꝰ interioribꝰ. qͥ ſūtgaudiū ⁊ pax. Et de exterioribꝰ .ſ.benefitia ⁊ miſcd̓ia. que etiā eſt actus interioreius: dictum eſt ſupra in tractatu de iuſticia.¶ De gaudio primo videndū eſt. Et ſciendumꝙ gaudiū nō eſt virtus. qd̓ patet ex hoc: quianō cōnumerat̉ inter v̓tutes theologicas. necmorales nec intellectuales: ſed eſt actus v̓tutis. Unde ꝯnumerat̉ ab apl̓o ad Gal̓. v. Interfructus ſpiritus qui ſūt actus virtutum. Hocaūt ſic declarat. b. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xxviij. Uirtus eſt habitꝰ quidā operatiuꝰ. ⁊ ideo ẜm ꝓpriam ratōeꝫ habet inclinatōeꝫ ad aliquē actum.Eſt aūt ꝯtingens. ex vno habitu plures actuseiuſdē ratōnis orbinatos ꝓuenire. quoꝝ vnusſequit̉ ex altero. Et qꝛ poſteriores actus nonꝓcedunt ab habitu virtutis niſi ꝑ actū priorem: inde eſt. ꝙ virtus nō diffinit̉ nec denominatur niſi ab actu priori. ꝙͣuis etiā alij actusab ea ſequant̉. Manifeſtum eſt aūt ex his quedicta ſūt ſupra de paſſionibꝰ. ꝙ amor ē p̄ma aſfectio appetitiue potētie. ex qua ſequit̉ ⁊ deſiberiū ⁊ gaudiū. Et ideo idē habitus b̓tutis eſt.qui inclinat ad diligendū ⁊ deſiderandū bonūdilectū et gaudendū de deo. Sed qꝛ dilectō int̓hos actus eſt prior. inde eſt ꝙ v̓tus nō denominatur a gaudio vel a deſiderio: ſed a dilectōne⁊ dicit̉ caritas. Sic ergo gaudiū nō ē aliquabirtus a caritate diſtincta: ſed eſt quidā actꝰſeu effectus eius. ¶ Ꝙ cauſet̉ gaudiū ex cari-

tate ſic declarat. b. tho. vbi ſupra. Ex amore ꝓcedit gaudium ⁊ triſticia: ſed contrario modovt dictum eſt ſupra. Gaudium enim ex amorecauſatur. Uel propter preſētiam boni amati.Ael propter hoc etiam. ꝙ ipſi bono amato ꝓprium bonum ineſt ⁊ conſeruat̉. Econtrarioautem ex amore ſequitur triſticia. vel propterabſentiam amati. vel propter hoc ꝙ is cui bonum volumus ſuo bono priuatur aut aliquomodo deprimitur. Caritas autem eſt amor deicuius bonum immutabile eſt. quia ipſe eſt ſuabonitas. Et ex hoc ꝙ amatur. eſt in amante ꝑnobiliſſimum ſui effectum. ẜm illud. j Io. iiij.Qui manet in caritate. in deo manet et deꝰ ineo: ꝙͣuis enim in via non ſit preſens per ſpeciei viſionem eſt tamen preſens per gracie inhabitationem. Unde Augꝰ dicit. ꝙ ſicut corpꝰ nōviuit niſi anima preſente: ita nec anima. ſcilicet per graciam. niſi deo preſente. de peni. diſt.j. reſuſcitatus. ¶ Utrum gaudium ſpiritualequod eſt ex caritate habeat admixtam triſtitiam. Reſpondet. b. tho. vbi ſupra. Ꝙ ex caritate cauſatur duplex gaudium de deo. Unumquidem principale. quod eſt ꝓprium caritatisꝙ ſcilicet gaudemus de bono diuino in ſe conſiderato. Et tale gaudium ꝑmixtionem triſtitie nō patitur. ſicut nec illud bonum de quogaudemus. poteſt aliquam mali admixtioneꝫhabere. ẜm illud Sap̄. viij. Non habet amaritudinem conuerſatō illius .ſ. ſapientie diuineEt ideo apl̓us dicit ad phil̓. iiij. Gaudete in domino ſemper. Aliud eſt gaudiū caritatis. quoquis gaudet de bono diuino. ẜm ꝙ ꝑticipat̉ anobis. Hec auteꝫ participatō poteſt impediriꝑ aliquod cōtrariū. Et ideo ex hac parte gaudium caritatis poteſt habere ꝑmixtioneꝫ triſticie. ꝓut aliquis triſtatur d̓ eo qd̓ repugnatparticipatōni diuini boni. vel in nobis vel inproximis. quos tanꝙͣ noſipſos diligimus. Fletus em̄ pro proximo vel ſeipſo. nō eſt niſi d̓ aliquo malo. Omne autē malū imꝑtat defectumparticipatōnis ſūmi boni. Fletus etiam huiꝰincolatus pro dilectōne patrie. procedit ex eoꝙ vita preſens impedit nos a perfecta participatōne glorie. Et ideo caritatis gaudiū hmōipoteſt habere admixtionem triſticie. Primūtamen gaudium melius eſt. ⁊ procedit ex caritate. Secundum poteſt procedere etiā ex ſpe.ẜm illud. Spe gaudentes ad Ro. xij. ¶ De plenitudine gaudij. Utrum ſcꝫ gaudium ſpirituale ex caritate cauſatum poſſit impleri. Ad qd̓reſpondet beatus Tho. vbi ſupra. ꝙ ex parterei de qua gaudetur. id eſt de deo: vt ſcilicet tātum de deo gaubeatur. ꝙͣtum dignum eſt d̓ eare gaudere. Sic in creatura nō poteſt eſſe gaudiū plenū. ſed ſolū gaudiū dei ē plenū de ſeip̄oquia gaudium eius eſt infinitum. ⁊ hoc condignū infinite bonitati eius eſt. Cuiuſlibet autem creature gaudium oportet eſſe finitū. Exparte autem gaudentis ſic poteſt eſſe gaudiū