¶ Capitulum¶ Sextum

quia magis eſt quod eſt ẜm ſe. ꝙͣ quod eſt propter aliud.¶ Ꝙ deus diligendꝰ eſt pro. §. j.pter ſeipſum. hoc ſic probatur. Solo deo fruendum eſt. Frui autem eſt amare ⁊ inhere̓ reiꝓpter ſe ẜm Augu. vt ponitur in pͥmo ſententiarum di. j. ergo biligendus eſt deus propterſeipſum. et ipſe ſolus hoc modo. Pro cuius declaratione dicit. be. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xxvj. ꝙ li.propter importat habitudinē alicuius cauſe.Eſt autem quadruplex genus cauſe. ſcilicꝫ finalis. formalis. efficiēs ⁊ materialis. Ad quāetiam reducitur materialis diſpoſitō. que nōeſt cauſa ſimpliciter: ſed ẜm quid. Et ẜm hecquatuor genera cauſaꝝ dicitur aliquid diligiScd̓m quidem genus cauſe finalis. ſicut diligimus medicinam ꝓpter ſanitatem. Scd̓m gencauſe formalis. ſic diligimus hominē ꝓpter virtutem quia virtute formaliter eſt bonus ⁊ perconſequens diligibilis. Scd̓m cauſam efficiētem ſic diligimus aliquos inꝙͣtum ſūt filij talis patris. Scd̓m autem diſpoſitōnem que reducitur ad genus cauſe materialis. dicimuraliquid diligere propter id quod nos diſpoſuitad eius dilectōnem: puta propter aliqua beneficia ſuſcepta: ꝙͣuis poſtꝙ iam amare incepimus. nō propter illa beneficia amemus amicum: ſed propter eius virtutem. Primis igit̉tribus modis. deū non diligimus propter aliquid: ſed propter ſeipſum. Non em̄ ipſe ordinatur ad aliud ſicut ad finem. ſed ipſe eſt vltimꝰfinis omnium: neqꝫ etiam informatur ab aliquo alio ad hoc vt ſit bonus: ſed eius ſubſtantia eſt eiꝰ bonitas. ẜm quam exemplariter oīaſunt bona. Nec etiam bonitas ab altero ei ineſt: ſed ab ipſo omnibus alijs. Sed quarto modo poteſt diligi propter aliquid. quia ſcilicetex aliquibus alijs diſponimur ad hoc. vt ī deidilectione proficiamus: puta per beneficia abeo ſuſcepta. vel propter penas quas per ipſuꝫvitare intendimus. Quod autem dicit Gregin omel̓. ꝙ ex his que nouit animus. id eſt ſenſibilibus diſcit incognita amare. id eſt intelligibilia diuina. Intelligendum eſt. non ꝙ cognita ſint ratio diligēdi ipſa incognita ꝑ modum cauſe formalis efficientis vel finalis: ſedper modum cauſe diſponētis. quia per hoc diſponitur ad amandum incognita. ¶ Iteꝫ nota. ꝙ vltra amorem naturalem de deo. qui eſtcōmunis omnibus bonis ⁊ malis. ẜm illd̓ augu. Deuꝫ amat omne quod amare poteſt. Eſttriplex amor ẜm Pernardum in li. de diligenbo deum. Primus eſt. quo quis amat deum. eoꝙ cognoſcit ſibi neceſſarium. iuxta illud p̄s.Diligam te domine virtus mea deus ⁊cͣ. Secundus eſt. quo quis amat eum propter delicias que ſunt in eo Sapien. viij. Amator factusſum forme illius. Tercius eſt amator amicitiequo quis amat eum propter ſeipſum. eo ꝙ digniſſimus ſit amore noſtro. quia ſummum bo

num Bernardus. Amat qui ipſum quē amatquerit. non quicꝙͣ aliud eius.Ꝙ deus in hac vita īme­ §. ij.diate amatur. et ſine modo. ⁊ totaliter. Quodſic declarat beatus tho. vbi ſupra. Ordo reruꝫeſt talis ẜm ſe. ꝙ deus per ſeipſum eſt maximecognoſcibilis et amabilis: vtpote eſſentialiterexiſtens ipſa veritas et bonitas: per quam alia cognoſcuntur et amant̉. Sed quo ad nosquia noſtra cognitio ortum habet a ſenſu. prius ſunt cognoſcibilia que ſunt ſenſibus propinquiora. et vltimus terminus cognitioniseſt in eo. quod eſt maxime remotum a ſenſu.Et propter hoc dilectio que eſt actus appetitiue virtutis etiam in ſtatu vie. primo tenditin deum. et ex ipſo deriuatur ad alia. Et ẜmhoc caritas īmediate deum diligit. alia v̓o mediante deo. In cognitione v̓o eſt econtra. quiaſcilicet per alia deum cognoſcimus ſicut cauſam per effectum. vel per modum eminentie.Uel per modum negationis. vt patet per dÿoniſium in. ij. de diui. nomi. Notandum etiamꝙ dilectio dei eſt aliquid maius ꝙͣ eius cognitio. maxime ẜm ſtatum vie: et ideo preſupponit ipſam. Et quia cognitio non quieſcit in rebus creatis: ſed per eas in aliud tendit. ideoin illo dilectio incipit. et per hoc ad alia deriuatur per modum cuiuſdam circulationis:dum cognitio a creaturis incipiens tendit indeum. et dilectio a deo incipiens vt ab vltimofine ad creaturas deriuatur. ¶ Ꝙͣtum ad modum dilectionis dicit Gernardus in libro. dediligendo deum. ꝙ cauſa diligendi deum eſt deus. Aobus autem eſt ſine modo. Pro cuiusdeclaratione dicit beatus tho. vbi ſupra. ꝙ modus importat quandam menſure determinationem ẜm Auguſtinum. Hec autem determinatio inuenitur in menſura et in menſurato.Aliter tamen et aliter. In menſura enim inuenitur eſſentialiter. quia menſura ẜm ſeipſāeſt determinatiua et modicatiua aliorum. Inmenſuratis autem inuenitur menſura ẜm aliud. id eſt inꝙͣtum attingunt menſuram. Et iōin menſura nihil poteſt accipi inmodificatū.Sed res menſurata eſt inmodificata. niſi menſuram attingat. ſiue excedat ſiue deficiat. Inomnibus autem appetibilibus et agibilibus.menſura eſt finis: quia eorum que appetimuset agimus. oportet rationem accipere ex fineet ideo finis ẜm ſeipſum habet modum. Sꝫ eaque ſunt ad finem. habent modum ẜm qd̓ ſuntfini proportionata. Et ideo ſicut ph̓us dicit īprimo politi. Appetitus finis in omnibus artibus eſt abſqꝫ fine et termino. Sed eorū queſunt ad finem eſt aliquis terminus. Nō enimmedicus ponit aliquem finem ſanitati. ſed facit eam perfecte. ꝙͣtumcunqꝫ poteſt. Sed medicine ponit terminū. qꝛ nō dat qͣntum pt̄. ſedqͣntū debet ẜm ꝓportōnē. al̓s eſſet inordinata.