¶ Capitulum¶ Septimum
ē deuotō ⁊ or̄o. qd̓ ⁊ intelligit̉ noīe cure. Et actexterior vt adoratō q̄ fit corꝑalit̓. vt ꝑ genuflexionē. proſtracioneꝫ. inclīatōeꝫ. Sacrifitō rerūexterioꝝ. oblatō ad dei honorē ⁊ hmōi. hic actꝰexterior ītelligit̉ noīe ceremōie. Actꝰ at̄ imꝑatꝰ ab iſta v̓tute. pt̄ eſſe actꝰ cuiuſlibet virtutis.qꝛ actū cuiuſlibꝫ v̓tutis poſſumꝰ ordīare ad deihonorē ſpāli mō. Nā ⁊ ieiuniū qd̓ ē actꝰ abſtinētie. Et abſtine̓ a venereis qd̓ ē actꝰ caſtitatis. etdare elemoſinā qͥ ē actꝰ miſcd̓ie vl̓ liberalitatispn̄t fieri ad dei honorē ⁊ r̄uerētiā ſct̄oꝝ. Et ſicſūt actꝰ imꝑati ad religionē. Et ſic intelligit̉ illud Iacobi. ꝙ religio mūda ⁊ īmacl̓ata hec ē. viſitare puppillos ⁊ viduas ⁊cͣ. Uiſitare .n. puppillos ⁊ viduas. ē actꝰ elicitꝰ miſcd̓ie. Et ſic dr̄ eſſereligio .i. actꝰ r̄ligiōis imꝑate. Et ꝙͣuis oēs quicolūt deū pn̄t dici r̄ligioſi: ſpālit̉ tn̄ dicūt̉ religioſi. qui totam vitam ſuam deo dedicant.De cultu dei qui ē actꝰ ip̄iꝰ. §. j.religiōis quō exhibeat̉. Nota ꝙ colere dicimurhoīes qͦs honorificatōe. recordatōe. pn̄tia freq̄ntamꝰ: ⁊ qꝛ ſpālis honor debet̉ deo tāꝙͣ pͥmo oīmpͥncipio: ideo etiā ſpālis rō cultꝰ debet̉ ei. qͥ greco noīe vocat̉ Euſebia vl̓ theuſebia. vt ptꝫ perAug. x. de ciui. dei. ¶ Et notādū ẜm Vil̓. in ſūma ꝙ triplex ē cultꝰ .ſ. cultꝰ corꝑis. corbis ⁊ orisDe cultū īteriori dīc Iſidorꝰ. vij ethimo. Triaſūt q̄ in religiōis cultū ad colēdū deū ab hoībꝰreqͥrunt̉. fides. ſpes. ⁊ caritas. Et augꝰ fide. ſpe⁊ caritate colimꝰ deū. Et ibidem augꝰ loquēs detheuſebia ſeu pietate. q̄ ē cultꝰ dei. dīc ꝙ ꝯſiſtit īꝯgnitōe dei ⁊ dilectōe ⁊ debita ſubiectōe. Cognitō b̓o ad cultū dei ꝑtinēs eſt credulitas qͣ credit̉deo. ſic credēdū ē .ſ. ꝓpt̓ ſe ⁊ ſuꝑ oīa. ſic etiā pͥmeveritati credendū ē. Itē credulitas qͣ credimꝰ dedeo digͣ deo. vt ſūmā potentiā. ſūmā ſapīam. ſūmaꝫ bonitatē. ⁊ ꝯſequētia ad hꝰ. vt ꝙ ip̄e ē oīmbonoꝝ creator ⁊ ꝯẜuator. mūdi gub̓nator. hoīsrecreator. ẜuiētibꝰ ſibi liberaliſſimꝰ ret̓butor. eorū v̓o qͥ ꝑtinacit̉ ei rebelles ſūt. zelatiſſimꝰ vltorSecūda ſpēs ē. nō qͣliſcūqꝫ: ſꝫ talis qͣlis ponēdaē in eo cuiꝰ potētie ē facillimū liberare ab omnimiſcd̓ia. Cuiꝰ ſapiētie notiſſima ē nr̄a miſeria.Cuiꝰ bonitati ꝓpriū ē miſereri ſꝑ ⁊ ꝑce̓. q̄ etiā ꝓpt̓liberalitatē ſuā fecit q̄cūqꝫ fecit. In ip̄o gͦ ſuperoīa ē ſperādū. Tercia ē amor. nō qͣliſcūqꝫ amorſꝫ talis qͣlis amādꝰ ē. qͥ optimꝰ ē in ſe. ⁊ iō amore digniſſimꝰ: qͥ etiā ē fons oīm bonoꝝ. a qͦ ſuſcepimꝰ oīa bona q̄ habemꝰ. vl̓ habuimꝰ. vl̓ a qͦſuſcepturos nos ſperamꝰ qͥcqͥd boni ſuſcepturiſumꝰ. Et iſta ꝑtinēt ad deuotōeꝫ. Deuoto igr̄ ⁊or̄o. ē actꝰ interior religiōis. ¶ Cultꝰ oris ē vocal̓ ꝓfeſſio maieſtatis dīne. quā fideles faciuntfrequēt̉ orādo. nōſolū corde ſed ore. vt ī pͣs. ⁊ hdeū laudādo. bn̄dicēdo. gr̄as agēdo. iurādo. adiurādo debito modo. ore fouēdo. Hīc lactātiꝰ li.vj. inſtitutōnū. Uerbo ſacrificari oꝫ. ſiqͥdē deꝰ p̓bū ē. vt ip̄e ꝯfeſſꝰ ē. Sūmꝰ igr̄ colēdi ritꝰ ē. ex oreiuſti hoīs ad deū directa laudatō. Que tn̄ vt ip̄aſit deo accepta. ⁊ hūilitate ⁊ timore. ⁊ deuotōnemaxīa opꝰ ē. Ne qͥs forte integritatis ⁊ īnocen
tie fiduciā gerēs. tumoris ⁊ arrogātie crimē īcurrat. eo q̄ facto grām v̓tutis amittat. Sed vtſit deo carꝰ. om̄iqꝫ malitia careat. miſcd̓iam deiſꝑ īploret. nihilqꝫ aliud p̄cet̉ ꝙͣ pct̄is ſuis veniāSi qͥd boni ei venerit grās agat. Si qͥd mali ſatiſfaciat: ⁊ id ſibi ob pct̄a ſua eueīſſe fateat̉. Etnihilominꝰ ī malis gr̄as agat ī bonis ſatiſfaciat. Nec tm̄ hoc in tēplo putet eſſe faciēdū: ſed ⁊domi. et ī ip̄o cubili ſecū habeat deū ī corde ſuoqm̄ ip̄e ē tēplū dei. ¶ Cultꝰ oꝑis ē vt cū aliqͥs reꝯgnoſcit ſingl̓are dominiū ſuū. qd̓ etiā ore r̄cognoſcit xp̄o dicēs. Tu ſolꝰ dn̄s. Dominiū iſtudꝙͣtū ad ꝑſonas nr̄as recognoſcimꝰ. deo faciēdogenuflexiōes. ꝓſtratōes. Et iſta dicūt̉ adoratioexterior. Nā īterior ē reuerētia mētis q̄ ei fit vtpͥmo pͥncipio. Ꝙͣtū v̓o ad nr̄am ſub̓aꝫ oblatōeꝫalicuiꝰ ꝑtis bonoꝝ illoꝝ q̄ ab illo accepimꝰ vt ꝑdecīas pͥmicias et oblatōes. Ad cultū etiā oꝑisꝑtinēt ſacrifitia veteris legis. ⁊ ſacͣm̄ta noui teſtam̄ti ⁊ ſacͣtas res r̄uerēt̉ tͣctādo. ¶ De vitijsꝯͣrijs r̄ligiōi ⁊ actibꝰ eꝰ .ſ. ydolatria. ſuꝑſtitōe. ꝑiurio. voto. ⁊ tͣnſgreſſiōe voti. hēs ſupͣ ī. ij. ꝑte indiuerẜti. ⁊. ca. De decimis hēs ī. ij. ꝑte. De d̓uotōe ſacrifitō ⁊ oblatōibꝰ. de laude d̓i ſeu horis canonicis. ī. iij. ꝑte ī diuerẜti. Itē d̓ ſimonia q̄ ē ꝯͣſacra. ⁊ de ſacrilegio. hēs in. ij. ꝑte ti. j.De religione quo ſit virtꝰ. §. ij.⁊ ſpālis ī vna ⁊ maxīa moraliū. Sic declaraturẜm tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxj. Primū ꝓbat̉ ſic. Uirtus ẜm ph̓m eſt q̄ bonū facit habētē. ⁊ opꝰ eꝰ bonū reddit. Ubi eſt gͦ actꝰ bonꝰ. ibi neceſſe ē pone̓v̓tutē vnde ꝓcedit. Sed redde̓ debituꝫ alicui qd̓facit religio ꝑ actū eiꝰ. qꝛ reddit deo debitū honorē habꝫ rōeꝫ boni. qꝛ ꝑ hoc ꝙ reddit̉ alteri debitū ab aliquo. ꝯſtituit̉ ordo in ꝓportōe ꝯueniēti reſpectu ip̄iꝰ. qͣſi ꝯueniēter ordīatꝰ ad ip̄m. Ordo at̄ habꝫ rōeꝫ boni ſic mobꝰ ⁊ ſpēs ẜm aug. etgͦ religio eſt v̓tus. ¶ Ꝙͣtū ad ſcd̓m .ſ. ꝙ ſit ſpālisv̓tus on̄dit̉ ſic. Cū v̓tus ordinet̉ ad bonū. vbi ēſpālis rō boni. ibi oꝑtet eſſe ſpālē v̓tutē: bonūat̄ ad qd̓ ordinat̉ religio. eſt exhibe̓ deo debituꝫcultū ⁊ honorē. Honor aūt debet̉ alicui rōe excellentie. Et qꝛ deo ꝯpetit ſingularis excellētiainꝙͣtū om̄ia in infinitū tranſcendit. ẜm oīoduꝫexceſſum: ideo ei debet̉ ſpālis honor. ſic ⁊ ī rebꝰhūanis. Uidemꝰ em̄ qꝛ diuerẜ excellētijs ꝑſonaruꝫ. diuerſꝰ honor debet̉. qꝛ aliꝰ patri. aliꝰ regiEſt gͦ religio ſpālis p̓tus. ¶ Ꝙ ſit vna v̓tus. ꝙͣuis honor exhibeat̉ tribꝰ ꝑſonis dīnis. ꝓbat̉ ſicHabitꝰ diſtīguūt̉ ẜm diuerſā rōeꝫ obiecti. Pertinet at̄ ad religionē exhibe̓ reuerētiaꝫ vni deoẜm vnā rōeꝫ inqͣtū .ſ. eſt pͥmū pͥncipiū creatōis⁊ gubernatōis reꝝ. Perſone em̄ dīne ꝙͣuis ſinttres. ſūt tn̄ vnū pͥncipiū creatōis ⁊ gubernatōnis reꝝ. ⁊ ideo eis vna religione ſeruit̉. Non eſtaūt v̓tus theologica. ſic fides. ſpes. ⁊ caritas. qꝛiſte hn̄t deū ⁊ ꝓ fine ⁊ ꝓ obiecto ſeu mat̉ia: credimus em̄ deū. ſed religio nō ht̄ deū ꝓ mat̓ia. Materia em̄ eiꝰ ē actꝰ. qͥ fiūt in dīno cultū. qͥ nō attingūt ex ſe: ſꝫ eſt v̓tus moralis cuiꝰ eē eſt circaea que ſunt ad finē. Et qꝛ ht̄ deū ꝓ fine ꝓximo.