Druckschrift 
4 (1479)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Quintum

Capitulumpͥncipatus ē regni. in onꝰ pͥncipat̉ ẜm v̓tutē.et iſte ē optimꝰ int̓ oēs principādi modos. Repręſētat em̄ diuinū regimē totꝰ mūdꝰ ab vnocreatore gub̓nat̉. Repn̄tat etiā ordinatōem nature quā oīs multitudo difformitas ad aliqd̓ vnū gubernans reducit̉. ſic oīa mobilia advnū pͥmū mobile celū. Ex hoc regimīe faciliꝰ iuſticia legis īplēda mādat̉. em̄ pl̓es pͥncipant̉. frequēt̉ int̓ eos diſſenſio orit̉. ac hocpacis vnitas ip̄os diuiſos īpeditur. Uerū tn̄ꝓpt̓ magnā pt̄atē vni ꝯcedit̉: defacili regimēd̓generat in tÿrānidē niſi ſit ꝑfecta v̓tꝰ eius cuitl̓is pt̄as ꝯcedit̉. Quia ſic dīc ph̓s. iiij. eth̓.eſt niſi v̓tuoſi bn̄ ferre bonas fortunas. ꝑfectaaūt v̓tus in paucis inuenit̉. Sīc aūt tale regi ē optimꝰ pͥncipatꝰ niſi degeneret. ſic tÿrānidis ē hꝰ regimīs corruptō: ē peſſimꝰ pͥnc ipatꝰIlld̓ em̄ ē peſſimū qd̓ optimū tollit. Secūdprincipatus ē regimē optimatū pͥncipātiū ẜmv̓tutē. et vocat̉ ariſtrogocia .i. pt̄as optimoꝝ in aliqͥ pͥncipāt̉. Deficit aūt iſte pͥncipatꝰ a primo in onꝰ p̄ficit̉: ſꝫ ſuꝑat prīcipatū ppl̓i deinfra dicet̉. em̄ optimates bonū reipubliceattēdāt. facilit̓ in vnū ꝯueniūt. ac hoc vnita pacis in politia ẜuant. Et ꝙͣdiu in bono cōiꝯueniūt. tādiu legalis obẜuātia ſub eiꝰ pͥncipatibꝰ viget. Iſido. in. v. li. ethimo. de pͥmis ꝯditoribꝰ legū ſic ait. Moÿſes gētis hebree primusoīm diuinas leges ſacris lr̄is explicauit. Tertius pͥncipatꝰ ē regimē ppl̓i. licꝫ ad tp̄s poſſiteſſe ẜm v̓tutē. deficit tn̄ multū a ꝑfectōe regiminis. eo ppl̓s cōiter paꝝ prudētię ꝑticipat. quęmaxīe ad regimē reqͥrit̉. Aliqn̄ tn̄ ꝯtīgit ppl̓mmeliꝰ rege̓ ꝙͣ vnū vel paucos. Qd̓ tūc maximeꝯtīge̓ p̄t. qn̄ ppl̓s ē pacis auidꝰ. diu ſuſtinuitregimen tÿrānicū. qd̓ gͣuatꝰ expoliatꝰ mortuo vl̓ eiecto tÿrāno dominiū ſibi pollitie vſurpat. Et ꝙͣdiu facta tÿrānica in mēoria ppl̓i hn̄tur. tādiu p̄t talis pͥncipatꝰ ẜm v̓tutē. maxīeſi aliqͦꝝ prudētiū ꝯſilijs inuitat̉. tn̄ putādūē tale regimē diu poſſe in rectitudīe ſubſiſterePopulꝰ em̄ rudis. ē potiꝰ paſſionū īpetū ſeq̄nsꝙͣ rōne vtens. Et neceſſe ē tandē ip̄m ꝑuertiinꝑnitioſa ſcādala. ad ml̓tas inſanias ꝑuenire. Quia v̓o pax ml̓titudīs maxīe ꝯẜuat̉. qn̄oēs ī prīcipatū aliquā ꝑtē hn̄t. optima politia eſſet. ex p̄dictis tribꝰ mixta ꝯſtaret. Sicem̄ vnuſqͥſqꝫ auidiꝰ rēpublicā amarꝫ. ardētiſtatuta ẜuaret. Si aliqͥ in ppl̓o ſapientōres:ab ip̄o in prīcipes vel p̄fectos eligūt̉. et hi vlteriꝰ vnū in regeꝫ p̄fitiūt. eis ꝙppl̓o p̄ſit: eritiſte prīcipatꝰ optimꝰ. qꝛ ſub ip̄o prīcipe ſt̄ alioprīcipātes ẜm v̓tutē. Un̄ in eo oīa regimīaueniūt. Cōſtat em̄ ex democratia .i. ptate ppl̓iinqͣtū ad ip̄m ꝑtinꝫ electio prīcipū. Itē ē ariſtrogocia in aliqͥ optīates prīcipant̉ p̄dicto hn̄t eligēdi. Itē ex regno inqͣtū onꝰ adictis optīatibꝰ electus taꝫ eis ꝙͣ ppl̓o p̄ficitur.Hec vtiqꝫ politia in lege diuina fuit inſtituta. ex ppl̓o aliqͥ ſapiētiores ī prīcipes eligebāt̉Un̄ Deū .j. dixit Moyſes ad ppl̓m. Date ex vob̓

viros ſapiētes gnaros. quoꝝ ꝯuerſatō ſitbata in tribubꝰ vr̄is. vt ponā eos vob̓ prīcipesEt hec erat quedā ſpēs politie ppl̓aris. inꝙͣtumhi maiores a ppl̓o eligebāt̉. Inꝙͣtū v̓o hi principes ppl̓m gub̓nabāt. inferiores cās iudic āteserat qͣi quedā ſpēs politie optimatū. Inꝙͣtū v̓ovnus p̄fitiebat̉ om̄ibꝰ qͣſi ſingularit̓ p̄ſidendo:erat quedā ſpēs regni. Eſt tn̄ ſciendū. electioſūmi pͥncipis a principibꝰ fiebat. que ſpectatad regimē ſūmi principatus. Qd̓ erat. qꝛ populꝰ iudeoꝝ ſub ſpāli cura dei gub̓nabat̉. etelectō ſūmi prīcipis ſibi cōẜuabat̉. Un̄ moyſesioſue et alij iudices prīcipes ppl̓i. diuinitꝰ ſuntelecti. Et de ſingulis iudicibꝰ qui poſt Ioſuefuerūt: legit̉. dn̄s ſuſcitauit ppl̓o ſaluatorem.et ſpēs dei erat in eis vt patet Iudicū. ij. De virtutibꝰ annexis iuſticie. Capitu. v.E partibus potētialibꝰiuſticie .i. v̓tutibꝰ ei ānexis Nota diuerẜ diuerſimode aſſigͣnt̉.Tul̓. enumerat ſex .ſ. Religionem.piętatē. gr̄am. vīdicatōeꝫ. obẜuātiā. v̓itatem.Macrobiꝰ v̓o ſupͣ ſōnū ſcipionis ponit ſepteꝫ .ſ.Innocētiā. amicitiā. ꝯcordiā. pietatē. religio. affectū. benignitatē. Andronicꝰ at̄ paripateticus ponit noueꝫ .ſ. Liberalitatē. benignitateꝫ. vindicatiuā. eugnomoſiā. euſebiā. eukariſtiā. ſct̄itatē. bonā ꝯmutatōeꝫ. legiſpoſitiuam.Quidā alij ponunt qͥnqꝫ ꝑtes iuſticie .ſ. obīamreſpectu ſuꝑioris. diſciplinā reſpectu īferioriseqͥtatē reſpectu eqͣliū. fidē v̓itatē r̄ſpectu oīmPh̓s etiā in. v. eth. pōit eupuchiā. Pro hoꝝigit̉ declaratōe ſciē. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxx. in v̓tutibꝰ adiūgūt̉ alicui prīcipali v̓tuti:duo ſūt ꝯſiderāda. Primū ē v̓tutes ille ī aliqͦ prīcipali v̓tute ꝯueniāt. Secūdū ē ī aliqͦd̓fitiāt a ꝑfecta rōne eiꝰ. Quia v̓o iuſticia ē adalteꝝ. vt pꝫ ex ſupͣdictis. oēs v̓tutes ad alteꝝſūt. pn̄t rōne ꝯueniētie iuſticie ānecti. b̓oiuſticie ī hoc ꝯſiſtit. alteri reddat̉ qd̓ ei d̓bet̉ẜm eqͣlitatē. vtꝫ ex ſupͣdictis. Dupl̓r aliqͣ v̓tad alteꝝ ex iſtēs a rōe iuſticie deficit. Unoinqͣtū deficit a rōne eqͣlis. Alio inqͣtū deficit a rōne debiti. Sūt em̄ q̄dā v̓tutes debituꝫquidē alteri reddūt: ſꝫ pn̄t redde̓ eqͣle. Et primo quidē qͥcquid ab hoīe deo reddit̉: debitū ē.tn̄ p̄t eſſe eqͣle vt .ſ. tātū reddat deo quātū eidꝫ.ẜm illud pͣs. Quid retribuā dn̄o ⁊cͣ. Et ẜm hocadiūgit̉ iuſticie religio. quā qͥs reddit debitūcultū īteriorē exteriorē deo. Secūdo ꝑntibꝰp̄t ẜm eqͣlitatē recōpenſari qd̓ eis debet̉. qd̓ ptꝫ ph̓m in. viij. ethi. Et ſic adiūgit̉ iuſticie pietas. quā qͥs exhibet ꝑntibꝰ ꝯſāguineis debitum honorē curā. Tertio p̄t eqͣle premiū recōpēſari ab hoīe v̓tuti. vt ptꝫ ph̓m. iiij. ethi.Et ſic adiūgitur iuſticie obſeruātia ẜm Tul̓. quā qͥs bn̄ ſe hꝫ ad ſuꝑiores. Et ſub hac ꝯp̄hendit̉ ob̓ia. A rōne v̓o debiti iuſticie defectꝰ.p̄t attendi. ẜm qd̓ duplex eſt debitum .ſ. moraleet legale. Et debitū quidē legale ē. ad qd̓ redden