Druckschrift 
4 (1479)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus Quintus

vt ad v̓tutē ſurgere nequeāt. Iteꝫ hoc vitiū inprincipe totā pollitiā ſubmittit ruine. qꝛ dumrector voluptatibꝰ intēdit a cura reipublice excors r̄mittit̉. exēplo eiꝰ ſubditi licētiꝰ ad vitiainclināt̉. In policrathō dr̄. romanū īperiūexhauſtū diuiſū ē nerōe imꝑante cꝰ gula oīad̓uorauit. macl̓auit libido. ſuꝑbia exinaniuit Principiū iuſticie ſuſce­. §. iij.ptiuū qd̓ tertō loco declarādum reſtat: ē hoīmꝯgregatō. ſit apta p̄cepta iuſticie ſuſciꝑe. Circa qd̓ duo ſūt vidēda. Prīo ſit tl̓is cōitas adquā poſſint vel debeāt fieri p̄cepta iuſticie. Secūdo vidēdū ē de multiplici pͥncipādi dominio. Ꝙtū ad pͥmū ſciē. ē. ſic pꝫ ex.. li. pol̓. ē triplex cōitas .ſ. domꝰ. vici. ciuitatis. Prīa qͥdeꝫcōitas ē cōicatō domeſticaꝝ ꝑſonaꝝ. ẜm qͦtidianos actus nccͣios hūane vite. Hūana at̄ vitadupl̓r ꝯẜuat̉. Uno ꝙͣtū ad īdiuiduū ꝓut .ſ. ad ꝯẜuatōem vite indigꝫ exterioribꝰ bōis.Et ꝙͣtū ad iſta āmīſtrāda ꝯẜuādā indigetẜuis. Alio ꝯẜuat̉ hūana vita ꝙͣtū ad ſpēmqd̓ fit generatōeꝫ. ad quā indiget vxorē adfilioꝝ ꝓcreatōem. Sic em̄ ꝯẜuat̉ hūana ſpēs.Et ẜm hoc in ꝑfecta domo neceſſe ſunt tresbinatōes .ſ. dn̄i ad ẜuū. viri ad vxorē. pr̄is adfiliū. In hac aūt domeſtica multitudīe ē ꝓprieiuſticia. vnū ꝯbinatoꝝ ſit aliqͥd alteriꝰ. Eſtem̄ filius aliqͥd pr̄is. ẜuus dn̄i. et vxor viri.Iuſticia aūt fit ad alteꝝ. ꝓprie dꝫ attēdi int̓ꝑſonas diſꝑtitas. Ponit̉ at̄ in hac multitudine ẜm Iſido. quoddā genus iuris. int̓ dn̄met ẜuū ponit̉ ius dn̄atiuū. inꝙͣtū ẜuus p̄ceptisdn̄i pare̓ dꝫ. Eſt em̄ grā dn̄i et ſui. Inter viꝝ vxorē ponit̉ ius qd̓ vxoriū dr̄. ẜm qd̓ a viroẜuiliter: ſꝫ ſocialit̓ tractari dꝫ. et ip̄a curaꝫ reifamiliaris intrinſecā tenet̉ gere̓. Int̓ pr̄em etfiliū ponit̉ ius pr̄nū. ẜm qd̓ filius pr̄i obediredꝫ et pr̄ filio hereditatē ẜuare. in diſciplīatenere. Secunda cōitas ē vicus ex paucisdomibꝰ ꝯſtat. hūit aūt hec cōitas nec eſſitatemſue originis hoc. domeſtice multitudīsmulti plicatis generatōeꝫ filijs nepotibꝰ filioꝝ filijs. ſicqꝫ ml̓titudīe abſqꝫ ꝯfuſione invna domo hītare b̓alētibꝰ: facta eſt aliquamultitudo domoꝝ. ẜm ph̓m vici nomē accepit. Uicus aūt ꝯſtat ex collaterabilibꝰ. ꝓpinqͥs. filijs. nepotibꝰ. alijs hꝰ. ꝓprie ē apta legalia precepta ſuſciꝑe: ſꝫ iuri ciuitatis ſubeſſedꝫ. Ad ciuilē tn̄ multitudinē ꝓpinquiꝰ acceditꝙͣ domus. maxīe ſi in domoꝝ quātitate creuitvn̄ poſſit aliqͣ iura inſtituere. Sufficit autē addirectōem haꝝ duaꝝ ꝯmunitatū. pr̄na admonitō ſuoꝝ ꝓgenitoꝝ. Tertia cōitas ē ciuitaset hec ē ꝑfecta. n̄ſolū ꝯſiſtit ex multis domibꝰſꝫ etiā ex multis vicis vt tradit ph̓s in eodē lipol̓. Eadem aūt neceſſitate ꝯpulſi ſūt hoīes edificare ciuitatē. vicū. ſicut creſcētibꝰ collate raneis filijs nepotibꝰ factus eſt vicus. ſicmultiplicatis eiſdē in ꝑntibꝰ ꝯgnatōibꝰ. factaē ciuitas. ẜm ph̓m eſt ꝑfecta cōitas. Et hec ſi

aliqd̓ ius viuit et ad ꝯmunē vtilitatē ordinat̉dicet̉ ppl̓s. ẜm dictū Tullij qd̓ Aug. introducit. ij. de ciuitate dei. Populꝰ ē cetus iurisſenſu et vtilitatis ꝯmūione ſociatꝰ. Ex pꝫad rōem ppl̓i ſiue ciuitatis ꝑtinꝫ. ſub aliqͣ lege biuat ꝯmune bonū intēdat. Sola cōitasboni ppl̓i ē legalis iuſticie ſuſceptīa. ad ip̄amꝓpͥe p̄cepta iuſticie ſūt ferēda. Solon vnꝰ de primis legiſlatoribꝰ niſi fūdata atheniēſiū ciuitate leges cōdidit. Ꝙͣdiu etiā pr̄es veteris teſtīAbrahā. ÿſaac. iacob ī vna familia vel vicohītauerūt. Legalē ꝯẜuantiā a deo ſuſceper̄tqꝛ eoꝝ monita ad inſtructōeꝫ familie faciebāt.Cōgregato aūt ppl̓o legalis iuſticie poterat capax: deꝰ legē moyſen dedit. Ad hoc at̄ ppl̓s ſit in iuris ꝯſenſu et cōi vtilitate ſociatus. reqͥrit̉ pͥmo. amorē adinuicē ſit collectus. ſint mēbra vniꝰ corꝑis. Si em̄ inter ſe ſicvincl̓o amoris fuerit ꝯiūctus. tollēt̉ rixe. homicidia. alia pn̄t ſtatū pacificū ꝑturbare.Un̄ q̄dā cōia caritatis p̄cepta in lege ſūt ferēda ad hoc. ciues aſſueſcat ſibinuicē mutuaobſeqͥa īpende̓. Sic mādat deꝰ deut̉. xxij. Siinqͥt videb̓ bouē vel ouē fr̄is tui errātē p̄teribis: ſꝫ reduces fr̄i tuo. Si trāſieris viā et ſitieris: ingredi poteris vineā ꝯmede̓ quantūplacꝫ. ſic de alijs. Ꝙͣtū ad pauꝑes ꝯcedebat̉.vt eis eſſēt manipuli ōmiſſi racemi ī vineisremanētes. Itē āno decimo ad decimā venirēt leuites. ꝑegrinꝰ. pupillꝰ et vidua. ꝯmederēt ſaturarēt̉. Et ml̓ta talia ſtatuit lex moſaÿca ad ꝯẜuatōeꝫ mutui amoris. Un̄ dīc tulNōſolū nob̓ diuites volumꝰ: ſꝫ etiā liberisꝓpinqͥs. amicis. maxīe reipublice. Singuloꝝem̄ facultates copie diuitie ſūt ciuitatis. Ioſephꝰ (ſic ait Egiſippus) viſa deſtructōe ciuitatis hieroſolimitane: flere cepit. eo mori ei defuiſſꝫ an̄ pr̄ie ruinā. Ecce quātus amor aderathoī infideli. mori optabat. cernēs ſuos ꝯciues vita pͥuatos. Et talis qͥdē amor erat ī ātiqͥs ſic narrat Sen̄. extimabāt aliquē bn̄ viue̓niſi viue̓t ad alioꝝ vtilitatē. Un̄ dīc ī qͣdā epl̓a ſibi viuit nemī viuit. Secūdo ꝙͣtum atꝯuerſatōnem ppl̓i neceſſe ē ciues ſint fidelespͥncipi. Hꝫ ſe pͥncepsⁱ in republica ad modūcapitis. ẜm illd̓ dictū ſauli. jReg. xv. eſſesꝑuulꝰ in oculis tuis: caput factꝰ es in t̓bubꝰ iſrlUidemꝰ in corꝑe nat̉ ali mēbra exhibēt capiti defēſionē honorficētiā. Defēſionē qͥdemqꝛ naturali motu ad tuitōem capitis ſe expōitſic manꝰ brachiū ī magnis ſubditis ꝑiculisnulla d̓liberatōe rōis p̄hīta ad defendēdū caput ſe erigūt. Qd̓ et̄ apparꝫ in aīalibꝰ irrōnabilibꝰ. Un̄ ẜpēs nat̉ ali aſtutia ꝑcutit̉. ſtatimabſcōſo capite corpꝰ ꝑcuſſiōi expōit. Hoc qͥdēdꝫ appare̓ in corꝑe ciuitatis ex hoībꝰ collecto.Ꝙͣtum ad ſecūdū .ſ. deª. §. iiij.multiplici pͥncipādi dominio. Sciēdū ſic utpꝫ ex his dicit ph̓s in. j. pol̓. Tres ſūt p̄cipueſpēs principandi. Primus quidē et principalis