Druckschrift 
4 (1479)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus Quintus

Un̄ dīc Tullius. tāta ē vis iuſticie. etiā illimalefitio ſcele̓ paſcūt̉. pn̄t ſine vlla iuſticieticula viue̓. Et ponit exēplū de latronibꝰ. Archipirrata inqͥt quidā latronū pͥnceps. niſi p̄dā eqͣl̓r ẜm aſtutiā et labores furātiū ꝓportōnal̓r ꝑtiret̉int̓fitiēdus erat a ſotijs. aut ſaltē a pͥncipatu latronū deponēdus. Tertio nccͣia ē ex ꝑte ip̄iusml̓titudinis ex multis ꝑſonis colligit̉. Et hocreſpectū ad iuſtitiā ꝯmutatiuā. Uidemꝰ em̄ qn̄ml̓ta adīuicē adunant̉. vnū alteri coaptat̉.illa multa diſſoluūt̉. īmo ex eis nihil vnū ꝯſtituip̄t. niſi īeptitudo tollat̉. Un̄ qn̄ aliqͣ ligͣ ꝯꝑagināda ſūt ad ꝯſtructōeꝫ domꝰ. aptāda ſūt dolatorē ꝯplanatorē. ſi ſūt tortuoſa vel nodoſa. alioqͥn nihil vnū ꝯſtrui poterit. etſi ꝯſtrue̓t̉ diu māebit.Sic et̄ ſi aliqͣ ml̓titudo dꝫ ordinata in vnū. ſialiqͥ ſūt inſolētes. iniurioſi. rixoſi. ſeditōſi. vel qͦcūqꝫ alio vitā bonoꝝ inqͥetātes pacē ꝯmuneꝫturbātes. rigorē iuſticie corripiēdi ſūt pēis debitis. aut et̄ ext̓minādi a ꝯgregatōe cōi. penitꝰvita pͥuādi. alioqͥn tota ml̓titudo ruit diſſoluit̉ De principijs iuſticie. Capitulum. iiijOſt hoc reſtat videre deprincipijs iuſticie. Ubi ſciē. ē iuſticia triplex p̄t dici hr̄e pͥncipiū .ſ. emanatiuū ex eiꝰ origo primitꝰ deriuat̉Imꝑatm̄ ex eius aucͣtas in ſubditos ꝓmulgat̉Suſceptm̄ ex eius vtilitas multiplex declarat̉ Emanatiuū originale pr̄ī. §. j.cipiū ē deus. a oīs lex ꝯtētīa iuſticie initiū hꝫ.Ubi ſciēdū ē. ſic dīc Aug. j. li. de lib̓o ar. Sūma in deo exn̄s ē lex eiꝰ. et̓na dr̄. Cui ſꝑ obtꝑan ē. qꝛ iuſtū ē qͥcquid ab eo ordinat̉. Hꝫ aūt dicta lex qͣndā iuſtitiā diſtributiuā. quā vnāꝙͣqꝫ in quobā digniori gͣdū ꝯſtituit. Un̄ dīc dÿo. inli. de diuīs no. Oportꝫ vide̓ in hoc eſſe verā dei iuſtitiā. oībꝰ tribuit ꝓpͥa ẜm vniꝰ cuiuſqꝫ exiſtētiūdignitatē. Uniuſcuiuſqꝫ naturā ī ꝓp̓o ſaluat ordīe v̓tute. Ab hac aūt lege dei et̓na. deriuat̉ lex naturalis. nihil alid̓ ē ꝙͣ quedā eius imp̄ſſio in recreata. quā ad finē debitū inclinat̉. Ex manifeſtū ē oīa aliqͣlit̓ legē et̉nā ꝑticipāt. inꝙͣtuꝫ exeius directōe vel imp̄ſſione in fines ꝓprios actusſuos ordine debito dirigūt̉. Int̓ ceteras aūt creaturas excellētiori hāc legē ꝑticipat. ip̄eſit ꝓuidētie ꝑticeps: vtpote ſibi alijs ꝓuide̓ valēsEt in hoīe hec ꝑticipatio ſiue imp̄ſſio ꝓprie dr̄lex naturalis. In alijs v̓o rebꝰ magis ꝓprie dr̄ inſtīctus nature ſiue vis inſita rebꝰ. ꝙͣ lex. ꝓprie īne ꝯſiſtit. Eſt em̄ lex qd̓dā dictamē rōis practiceHec quideꝫ lex naturalis in hoīe nūꝙͣ extinguit̉.qͥn ſꝑ in malo remurmuret ad bonū īpellat. Un̄eius generale p̄ceptū ē. om̄e bonū faciēdū ē. etom̄e malū vitandū. ex alia p̄cepta nature deriuant̉. Puta ꝑntes ſūt honorādi. eſt ꝓximo iniuriādū. nec ꝙͣtum ad ꝑſonā. Unde dīc.furtū facies. et ſic de alijs. A lege aūt naturalilex hūana deriuat̉ ſic dīc Tullius in ſua rethori.Regula em̄ hūanoꝝ actuuꝫ ē naturalis. Nam

intantū in eis iuſtū ſeu regulatū īuenit̉ inquātūde rōne ꝑticipant. Ex ea em̄ hūane oꝑatōnes ordināt̉ dirigūt̉. Lex hūana ſiue ciuil̓ hūanoractuū directiua a lege naturalis rōnis ortuꝫ hꝫ.haꝝ legū p̄cepta deꝰ ppl̓o iudeoꝝ ẜuāda mādauitSꝫ dr̄nter ẜm qd̓ vtriqꝫ legi ꝯgruebat. Naꝫ p̄cepta moralia voluit ab oībꝰ tꝑe obẜuari. Un̄ ſolū iudei: ſꝫ etiā cetere natōes ad eoꝝ obẜuātiā obligabāt̉. Sūt nāqꝫ nat̉alit̓ imp̄ſſa hūanemēti. et p̄cepta legis nature bocant̉. ſic ꝑentes ſūt honorādi. ē occidendū. furādū. ſicde alijs. Hec quidē p̄cepta eadē ſunt apud om̄s etīmutari pn̄t. In cꝰ rei ſignū mādauit deꝰ moyſi. dolaret duas tabulas lapideas in qͥbꝰ ſcpͥſitv̓ba .i. p̄cepta decē digito ſuo tāꝙͣ ꝑpetuo duratura. Et ꝙͣtum ad hoc dr̄ Baruch. v. Hic ē liberbatoꝝ dei. et lex ē in eternū. Precepta v̓o iurispoſitiui ab illo ſolo ppl̓o tꝑe obẜuāda. diſtīxitdeus dupl̓r. quebā dedit ꝑtinētia ad cultū diuinū dicunt̉ ceremonialia. Et iſta licuit ẜuareuſqꝫ ad xp̄m ſeu xp̄i paſſionē. aūt pꝰ. Cōſumata v̓itate de xp̄o īcarnato paſſo. debuit ceſſare figura ſacrifitōꝝ miſteria incarnatōis xp̄ifutura ſignificabāt. Alia v̓o p̄cepta dedit deꝰ ꝑtinētia ad iuſtitiā ciuilē. dicūt̉ iuditialia. Et iſtaet̄ ſūt euacuata xp̄i aduētū. vn̄ hn̄t obligādi. Quia tn̄ iſta p̄cepta erāt pͥncipl̓r inſtitutaad figurādū xp̄i miſteria: ſꝫ ſolū ad diſponēdū ciuilit̓ ſtatū iſtius ppl̓i. abſqꝫ pct̄o poſſit aliquisprīceps in ſuo regno ea tāꝙͣ ẜuādis legibꝰ ſtatuere. ẜm qd̓ iudicaret ppl̓o expedire. De ceremonialibꝰ v̓o hoc fieri poſſꝫ abſqꝫ pct̄o fidei p̄iuditio. hec ſolū ad ſignificādū xp̄i miſteria futura fuerint inſtituta. Obẜuator em̄ hꝰ p̄ceptorūip̄o facto diceret xp̄m in carne nōdū veniſſe: ſꝫtuꝝ eſſe. Et ſic pꝫ drā inter legē naturalē que ſꝑ ēīmobilis. et legē humanā que ex diuerſis cauſismutari pōt. A lege naturali vna īmobili ꝑmanēte: deriuat̉ lex hūana multipl̓r apud diuerſos variari p̄t. ẜm qd̓ intellectus hoīs alia aliaregendis ppl̓is iudicat expedire. Sciendū ē at̄ a lege naturali aliqd̓ duplicit̓ p̄t deriuari. Uno viā illatōis. ſicut ex prīcipijs deriuāt̉ ꝯcluſiōes. vt pꝫ ex hoc ꝓuerbio. Si ab eqͣlibꝰ eqͣlia demas. remanēt ſūt eqͣlia. Elicit geometria ꝯcluſionē ſic inferendo. Ergo ſi ab eqͣlibꝰ lineis eqͣlesꝑtes auferas. r̄manēt ſūt eqͣles. Per quē modūab eo qd̓ dr̄. Nulli malū ē inferēdū. qd̓ ē primumprincipiū legis naturalis: deriuat̉ ꝯcl̓o talis.ē furandū vel ē occidendū. Alio a lege naturali aliqͥd deriuat̉ viā determinatōnis. ſicuta forma ꝯmuni domus quā artifex in mēte geritfit quedā determinatō illius forme. ad talē figu puta triangularē vel quadrangularē. hoc fit volūtariā applicatōem artificis ad debitā materiam. quē modū ab eo qd̓ lex nature abſolute dīc .ſ. ille qui peccat: puniat̉. Deriuat̉ quaſiquedā ꝯtractio ſeu determīatio iuris. quā hꝫ facere prīceps legē ſtatuēs .ſ. tali pena vel modopuniatur. Hic autē duplex modus dr̄nter in lege