Druckschrift 
4 (1479)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum Tertium

in collatōne ſpūalium ēⁱ magis rep̄henſibile. Siaūt ꝯſanguineū ſuū p̄latus in ꝯferēdo bn̄fitiump̄ferret eque bono. videt̉ vitioſū. niſi rōne ſcādali vel exempli qd̓ inde ſepe trahit̉. Sil̓r ſiquishabet diſtribuere bona cōitatis vel alicꝰ ſocietatis indigētibꝰ. ſi p̄fert multominꝰ indigētes. magis indigētibꝰ rōne amicitie vel ꝑntele ethniꝰ .i.vide ꝑtine̓ ad acceptōeꝫ ꝑſonaꝝ. Secꝰ ſi de ſuaſub̓a vult dare vni et alteri. qꝛ ad illd̓ tenet̉.Sil̓r de offitijs cōitatis. qͥa magis aptis dn̄t diſtribui. niſi forte magis aptꝰ hr̄etur ſuſpectusaliqͣ nouitate hꝰ. Sꝫ certe ē magis aꝑtꝰ ſi eſtꝑturbatiuꝰ boni cōis. Sil̓r onera vel oꝑaꝝ laboꝝ vl̓ collectaꝝ ẜm debitā ꝓportōeꝫ īponēda ſt̄.Al̓ minꝰ īponētes maioribꝰ rōne ſtatꝰ. magisdeberēt gͣuari: ꝑtineret ad acceptōꝫ ꝑſonaꝝ. Etqūo teneant̉ ad ſatiſfactōeꝫ hēs ſupͣ in. ij. ꝑte. Ꝙtum ad ſecundūde exhi. §. ij.bitōne honoꝝ. Nota ẜm tho. vbi ſupͣ. honorſit qd̓dā teſtimoniū de v̓tute eius qui honorat̉. ſola v̓tus ē debita honoris. Sꝫ ſciēdū aliqͥs p̄t honorari nōſolū v̓tutē ſuā ꝓpriā: ſꝫ etiāb̓tutē alterius. ſic princeps p̄lati honorāt̉. etiāſi ſint mali. inꝙͣtum gerunt ꝑſonā dei et cōitatiscui p̄fitiunt̉. Iuxta illd̓ ꝓuer. xxvj. Sicut mittit lapidē in aceruū mercurij. Sic tribuit honorē inſipiēti. Et eadē rōne ꝑntes dn̄i ſūt honorādi ꝓpter ꝑticipatōem ꝯditōnis dei. eſt oīm pr̄et dn̄s. Senes etiā ſūt honorādi ꝓpter ſignū v̓tutis. qd̓ ē ſenectꝰ. Licꝫ hoc ſignū qn̄qꝫ defitiat Sapiētie. iiij. Senectus ē honorāda ⁊cͣ. Diuites at̄ſūt honorādi. qꝛ maiorē locū ī cōitatibꝰ obtinētEt ſi iſto et hac tales honorantur magiſqͥalij. ꝙͣuis ſint mali ē vitioſū. Si autē ſolū intuitu diuitiaꝝ honorent̉: eſſet acceptō ꝑſonaꝝ.Sil̓r ſiqͥs citiꝰ vel potiꝰ audiret ꝯfeſſionē. vel daret alia ſacr̄a diuiti ꝙͣ pauꝑi rōne ꝯditōis diuitiaꝝ: ꝑtineret ad acceptōeꝫ ꝑſonaꝝ. Secꝰ ſi face̓tqꝛ credit magis īdige̓ vl̓ et̄ p̄t ita expectare hꝰ. Ꝙtum ad tertiū de execu. §. iij.tione iuditioꝝ nota ẜm tho. hic etiā hꝫ locumiuſticia diſtributīa. nōſolū ꝙͣtū ad rem iudicatāqꝛ in iuditō p̄t diffiniri nōſolū qͣlit̓ vnꝰ reſtituatalteri qd̓ ab eo accepit. qd̓ ꝑtinet ad ꝯmutatiuāſꝫ etiā qͣlit̓ aliquid cōe ſit diſtribuēdū in multos.Sꝫ etiā ꝙͣtuꝫ ad formā iuditij ꝓut .ſ. ip̄e iudex inip̄a iuſticia ab vno accipit alteridat. qn̄ .ſ. rōneamicitie vel potētie alicꝰ. dat iniuſtā ſnīam eovel rōne pauꝑtatis ex ꝯpaſſione. qd̓ ꝑtinet ad acceptōꝫ ꝑſonaꝝ. Un̄ dr̄ ꝓuer. xviij. Acciꝑe ꝑſonāin iuditō ē bonū. Et regl̓a iuris in vj. In iuditijs ꝑſonaꝝ acceptō ē hn̄da. Ubi glo. io. an. Signāt̉ ꝯͣria. di. xl. c. j. Idē. xlv. bt̄us. Et. xxiiij.q. j. Qui ꝯͣ pacem. Sol̓. In penis defert̉ dignitati perſone. vt ibi. Idem in ſedendo aſſurgēdovt di. xciij. Et notat̉. iij. q. ix. c. fi. In iuditijs velſnīa ē habēda acceptio ꝑſonaꝝ vt hic. In eisem̄ eſt equalitas ẜuāda. Et nota iuditiū inter ponit̉ eo qd̓ p̄cedit ſnīam vt hic .i. exami-

natōne cāe. ij. q. j. Sicut ſn̄ iuditō. Interdū ꝯdēnatōne. vt de ꝯſe. di. ij. timorē. Interdū diſcretōne. iij. q. vij. tria. Interdū vltima voluntate. deſepul. c. penul. hec ibi in glo. Quatuor aūt ꝑſonaꝝ genera requirūtur in ordinario iuditō .ſ. iudex. actor. reus. et teſtis. Un̄ dr̄ extra. de v̓bo. ſig.forus. Iudex dr̄ qͣi ius dictās. Ius at̄ eo qd̓ iuſtūActor ſiue accuſator qͣi ad cām vocās. Reꝰ a re impetit̉. Etiā ſi innocēs ſit. reus dr̄ accuſat̉.Teſtis qͣi ſuꝑſtes. dr̄ qͣi a caſu ꝓpt̓ materiā dequa agit̉. Que an̄ examīatōꝫ dr̄ cauſa. In examinatōe iuditiū. In termīatōe ſnīa. Forꝰ aūt dr̄ locus exercendaꝝ litiū. Eſt aūt duplex forꝰ .ſ. ꝯſcīeet curie ſeu ꝯtētioſus. Et iſte duplex qꝛ eccl̓iaſticus ſecularis. Fori aūt ẜm Pe. de pal̓. ſūt miſcēdi. qꝛ aliter ꝓcedendū in vno aliter in alio. Quatuor aūt modis per. §. iiij.uertit̉ humanū iuditiū (ẜm Greg. xvj. q. iij) ſ. timore. amore. cupiditate. et odio. Sꝫ qꝛ de iudicibus in ꝓceſſu iuditiario accuſatore reo teſtibꝰagit̉ diffuſe in. iij. ꝑte. hic nil vltͣ de iſta materia. Sꝫ ibi vide de hꝰ. Et de peccatis in iuditioꝯmittūtur a predictis perſonis.Poſt hoc oſtendendū ē iu­ §. v.ſticiā neceſſariā cuilibet multitudini. Qd̓ māifeſtari p̄t ex ꝑte finis. Et hoc p̄cipue ꝙͣ ad iuſticiā legalē. Finis em̄ intēdit̉ in regimīe ciuitatū eſt pax. Talis aūt finis corrūpit̉. iuſticia legis ſeruat̉. Nam om̄es vel multi legē que eſt iuſticie legalis p̄ceptiua frangantet ad ſtatuta ꝯmunia attēdunt: ſed vnuſqͥſqꝫqd̓ ſibi placet. et bono pͥuato vtile credit. hoc facere ſtudet. ordo pollitie ꝑuertit̉. et ſic pax ẜmAug. ē trāquillitas ordīs perit. Eſt iuſticia neceſſaria ad pacē ciuitatis ꝯẜuādā. Un̄ Iſa. xxxij.dr̄. Erit opꝰ iuſticie pax. Et in pͣs dr̄. Iuſticia etpax oſculate ſūt. Hoc pulcre on̄dit Aug. in. li.ci. dei. introducēs exēplū de alexandro pirrata.vbi dīc. remota iuſticia qͥd alid̓ ſūt regna niſimagna latrocinia. Qd̓ tn̄ exēplū pleniꝰ ponit̉ inli. de nugis ph̓oꝝ. Ubi dr̄ pirrata eēt ꝯp̄hēſꝰ. alexāder int̓rogaret qͣre hr̄et mare infeſtumRn̄dit lib̓a ꝯtumacia. ꝓpt̓ qd̓ tu orbē t̓raꝝ. Sꝫqꝛ id facio vno nauigio: latro vocor. et qꝛ tu facis magͣ claſſe diceris imꝑator. Secūdo on̄dip̄t iuſticiā multitudī ex ꝑte gub̓nātis a dirigit̉. et hoc ꝙͣtū ad diſtributōeꝫ. Uidemꝰ em̄ qn̄aliqͣ diuerſa ſub vna v̓tute ꝯtinēt̉. nec ordinant̉ẜm diuerſas ꝓportōes: totꝰ ordo eoꝝ regūt̉ corrūpit̉ diſſipat̉. vt ptꝫ in armonia muſicali. vbicorde niſi a v̓tute manꝰ ẜm eaꝝ diuerſas diſpoſitōes ꝓportōnabil̓r tāgāt̉. ſonitū īordinatū ꝯfuſū reddūt. ſic ꝯſonātia armoniaca corrūpitur.Sic etiā in multitudīe. vbi ſūt multi diuerſaruꝫꝯditionū meritoꝝ. niſi ꝓportōnabil̓r honores.dignitates. et offitia inſuper labores et expenſeeis a preſide diſtribuantur. mirabilis diſſonantia inter ſimul habitantes oritur. et per ꝯſeq̄nstotꝰ ordo pollitie paulatī ad corruptōeꝫ diſponit̉