Druckschrift 
4 (1479)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum Primum

faciūt boni oꝑis. ſꝫ vſū vt morales. dicūtur īꝑfecte d̓tutes. Perfectū at̄ ē pͥncipaliꝰ imꝑfecto. ſic morales pͥncipaliores ſi ꝙͣtū adſubiectū ī ītellectualibꝰ. tn̄ ꝙͣtū ad rōeꝫ v̓tutis r̄ſpicit bonū qd̓ ē ob̓m appetitꝰ. Dicūt̉ etiaꝫpͥncipales p̄dicte v̓tutes. r̄ſpct̄u v̓tutū eis ānexaꝝ ſt̄ minꝰ pͥncipales. Oēs .n. v̓tutes r̄ducūt̉ad p̄dictas qͣtuor. vt on̄dit tulliꝰ ī rethori. ſua prubētie ānectūt̉ tres v̓tutes ẜm ph̓m ī. vjethi. Prīa .ſ. eubolia. ē bn̄ ꝯſiliatiua. inqͥrendo de varijs modis vijs qͥbꝰ pt̄ ꝑueīri ad debi finē. Secūda ſineſis ē iudicatiua .ſ. det̓minādo ex diuerẜ vijs modis mēti occurr̄t illd̓qd̓ ſit ꝯueniētiꝰ ad ꝑueniēdū ad finē debitū ẜmꝯmūes r̄gl̓as leges. Tercia gnomin ſumitiudiciū agēdis ẜm rōeꝫ nat̉ alē. ī his ī qͥbꝰ deficit lex. Propriꝰ at̄ actꝰ pͥncipal̓ prudētie ē īꝑare. vt exequutōi mādet̉ qd̓ ꝯſultū iudica ē. Dicit̉ at̄ prudētia ꝯſultiua iudicatiua.ſꝫ hos duos actꝰ facit īmediate. ſꝫ mediātibꝰp̄dictis .ſ. eubolia. ſineſi gnomin. Iuſticie at̄ānectūt̉. r̄ligio. pietas. obẜuātia. ob̓ia. libe ralitas. gr̄a ſeu gͣtitudo. Uindicatō ſub ꝯp̄hendit̉ pn̄ia īꝙͣtū v̓tꝰ. veritas. affabilitas ſeu amicitia. epicheia ſeu eqͥtas. Fortitudī ānectūt̉magͣnimitas. magnificētia. paciētia ꝑſeuerātia. Tꝑantie ānectūt̉ ꝯtinētia. māſuetudo. clemētia. modeſtia. ſtudioſitas. eutropelia ſeu vrbanitas. hūilitas. et his patebit īfra. Dicūt̉ tertō v̓tutes cardīales. Un̄ ambro. ſuꝑ lu. Scimꝰ v̓tutes qͣtuor cardīales. tꝑantiā.iuſticiā. prudētiā fortitudinē. Propt̓ea at̄ dicūt̉ cardīales vt dr̄ ī catholicō. ad ſil̓itudineꝫcardīs ī motꝰ hoſtij firmat̉. Cardo at̄ ẜm ē vna ꝑs hoſtij .ſ. cuneꝰ ī foramīe v̓tit̉. vn̄ cardo dr̄ al̓n ip̄m foramē. Et dr̄ cardo a cardian. qd̓ ē cor: qꝛ ſic cor hoīeꝫ r̄git mouet. itaille cuneꝰ ianuā r̄git mouet. Hīc et aſſiſtētespape p̄cipue dicūt̉ cardīales. qꝛ eos mūdꝰ dꝫregi. gub̓nari moueri. ſic hoſtiū cardinē.ibi. Un̄ ꝓuer. xxvj. Sic hoſtiū vertit̉ ī eardineita piger ī lecto ſuo. Dicūt̉ cardīales he v̓tutes. qꝛ eas vertit̉ cor hūanū ẜm rōeꝫ. vt claudat̉ vitijs. aꝑiat̉ bōis oꝑbꝰ. de his dr̄ ſapīe.viij. Sobrietatē .i. tꝑātiā prudētiā docꝫ iuſticiā. d̓tutē fortitudinē. qͥbꝰ nil ī pita vtiliꝰ ēhoībꝰ. Et figurat̉ velū ex qͣtuor coloribꝰ intextū. qd̓ erat an̄ tab̓nacl̓m vt poīt mgr̄ ī. iij. ſēFigurat̉ qͣtuor āgl̓os dom Iob. ē ꝯſcīaẜm greg. ī mora. Sigͣnt̉ etiā qͣtuor alia vidit ezech̓. eiuſdē. j. c. Aqͥla ſigͣt prudētiā.iuſticiā. leo fortitudinē. vitulꝰ tꝑātiā. ẜm gregſr̄ ezech̓. prudētia qͥdē dr̄ alijs t̓bꝰ cardīal̓pͥncipal̓ eas excellēs. tn̄ ꝯſueuit dici moral̓.De dictis vtutibꝰ cardi/ §. vinalibꝰ ẜm tho. pͥma ſcd̓e. q. lxj. ē dupleQuidā .n. dicūt qͥſdā ꝯditōes generales hūani anī. īueniūt ī oībꝰ v̓tutibꝰ. ita .ſ. prudentia nil aliud ſit. q̄dā rct̄itudo diſcretōis in c

buſcūqꝫ actibꝰ vl̓ materijs. Iuſticia ſit q̄dā diſpoſitō anī. quā oꝑat̉ qd̓ dꝫ ī qͣcūqꝫ materia. Tꝑātia v̓o ſit q̄dā diſpoſitō anī. modūbuſcūqꝫ paſſiōibꝰ vl̓ oꝑatōibꝰ īponit. Fortitudo at̄ ſit diſpoſitō anī. quā firmat̉ ī eo ē ẜmrōeꝫ. ꝯͣ qͦſcūqꝫ īpetꝰ paſſionū vl̓ laboꝝ. Hectuor ſic diſtīcta. imꝑtāt diuerſitatē habituūb̓tuoſoꝝ. ꝙͣtū ad iuſticiā. fortitudinē tꝑātiāCuilibꝫ .n. v̓tuti morali. ex hoc ē hītꝰ. ꝯueītei firmitas q̄dā ne a ꝯͣrio r̄moueat̉. qd̓ ẜm p̄dicta ꝑtinꝫ ad fortitudinē. Et ex hoc ē v̓tꝰ. hꝫ ordīet̉ ad bonū. ī imꝑtat̉ rct̄i vl̓ debitiqd̓ ꝑtinet ad iuſticiā. Et ex hoc moral̓ ē. ht̄qd̓ modū rōis obẜuet ī oībꝰ. vltͣ ſe extēdatqd̓ ꝑtinet ad tꝑātiā. Solū at̄ hoc hr̄e diſcretō qd̓ dicebat̉ ꝑtine̓ ad prudētiā. videt̉ diſtīguiab alijs tribꝰ. inqͣtū hoc ē ip̄iꝰ rōis per eſſētiāalia tria imꝑtāt qͣndā ꝑticipatōꝫ rōis. Al̓ijv̓o meliꝰ accipiūt has qͣtuor v̓tutes ẜm determīant̉ ad materias ſpāles. Unaq̄qꝫ q̄dē illa ad materiā ī pͥncipalit̓ laubat̉ illa generalis ꝯditō. a nomē v̓tutis accipit̉. Et ẜm hocmaīfeſtū ē. p̄dicte v̓tutes ſt̄ diuerſi hītꝰ. ẜmdiuerſitatē ob̓oꝝ diſtīcti. Qd̓ dīc greg. ī. xxijmoraliū. prudētia vera ē. iuſta. fortis. ettꝑans ē: pt̄ ītelligi ẜm pͥmā opinionē dictāUl̓ qd̓ iſte v̓tutes denoīant̉ adiuicē redūdantiā qͣndā. qꝛ a prudētia alie dirigūt̉. Et ē fortis ī pericul̓ mortis. ē habilior ad r̄frenādū delectabiliū ꝯcupiſcētiā. ſic alijs. De dct̄isat̄ v̓tutibꝰ moralibꝰ ſciēdū. ſt̄ paſſiōes. qd̓ptꝫ ex eo: qꝛ paſſiōes ẜm ſe ꝯſiderate. ſe hn̄t adbonū malū. ẜm pn̄t ꝯueīre rōi vl̓ ꝯuenire; Nihil at̄ tale p̄t ꝯueīre v̓tuti. ſꝑ ſe habeat ad bonū. Dicit̉ at̄ v̓tꝰ moral̓ mediū int̓ paſſiōes: ẜm eſſētiā. qꝛ tc̄ eſſꝫ eiuſdē generisextremis. ſꝫ dr̄ mediū ꝙͣtū ad effectū qꝛ .ſ. interpaſſiōes ꝯſtituit mediū. Sꝫ ad actū d̓tutū pt̄ꝯcurre̓ paſſio. ſic eꝯͣrio ad actū vitioꝝ. Paſſio triſticie reꝑit̉ ī actu īuidie. ẜm qd̓ ꝯͣriat̉ talpaſſio rōi. ī miſcd̓ia. ẜm qd̓ ꝯueīt rōi. Suntat̄ v̓tutes morales vl̓ circa actꝰ īteriores rōisdirigēdos. vt prudētia. Ul̓ circa actꝰ exterioresad alteꝝ. vt iuſticia. Ul̓ circa paſſiōes iraſcibiles. ſt̄ ſpes deſperatō. audacia timor. irafortitudo. Aut ꝯcupiſcibil̓ ſt̄ amor odiū. deſideriū abhoīatō. gaudiū triſticia. Et ip̄ispaſſiōibꝰ ſupͣ ī pͥma ꝑte. Sꝫ notādū. ſi paſſiones anī dicūt̉ īordīate affectōes. ita deliberatōꝫ rōnis eis aſſētiat. ſic pn̄t eſſe ī aīoſapiētis .i. d̓tuoſi vt dicebāt ſtōici. Sꝫ ſi paſſiones dicāt̉ qͥcūqꝫ motꝰ appetitꝰ ſēſitiui. pueniūt iudiciū rōis. ſꝫ ordīant̉ ab ea. ita eis aſſēciūt. ſic pn̄t eſſe ī aīo ſapiētis. ꝙͣtūcūqꝫ v̓tuoſi. vt dicebāt ꝑÿpatetici. qͦꝝ ſectā īſtituit areſto. Et vt dīc aug. ī. ix. ciui. d̓i vbi iſta tͣctatedia int̓ ſtoÿcos et ꝑÿpateticos magism v̓ba ꝙͣ ẜm reꝝ ſentētias. Proprior tn̄cutō ꝑÿpateticoꝝ .ſ. paſſiōes caderētſeh regulate erant a rōne. Et