¶ Capitulum
eſt modꝰ impoſitꝰ ī actu ip̄aꝝ v̓tutū circa materias ſuas ꝑ regulā rōnis hūane. ⁊ alteriꝰ modus impoſitꝰ ẜm legē diuinā: puta ī ſūptōe ciboꝝ. modꝰ ſtatuit rōne hūana. ne noceat valitudini corꝑis. nec īpediat rōnis actū. ẜm autēregulā legis diuine reqͥrit̉. ꝙ hō caſtiget corpꝰ ſuū ⁊ in ẜuitutē redigat. ꝑ abſtinētiā cibi.Itē ꝑ v̓tutes morales īfuſas regulāt̉ homīesvt bn̄ ſe habeāt ī ordine ad hoc ꝙ ſint ciues ſāctoꝝ et domeſtici dei. Per v̓tutes at̄ acqͥſitas.vt bn̄ ſe habeāt in ordīe ad res hūanas. Et ſicad aliū finē ſūt ordinate ꝙͣ ille. Poteſt at̄ aſſignari triplex differētia ī vtriſqꝫ. ſeu ꝙ drn̄t intribꝰ. in cauſalitate. ī corruptibilitate. ⁊ ī vtilitate. In cauſalitate qͥdē. qꝛ īfuſe cauſāt̉ a deonō ex actu hūano: acqͥſite at̄ ex actibꝰ hūanisEt qꝛ deꝰ oꝑat̉ ī inſtāti. hō aūt paulatī: ideo v̓tutes acqͥſite tēpus et n̄ paruū reqͥrūt. Infuſein inſtāti ꝑ grām iuſtificati obtinēt. Un̄ Ambro. Cū renūciat̉ īprobitati. ſtatī aſſiſtit̉ v̓tusEgreſſus .n. malitie. v̓tutis oꝑat̉ ingreſſū: eodēqꝫ aditu qͦ vitiū excludit̉. īnocētia copulat̉ īdecretis. xxxij. q. j. Scd̓o dn̄t ī corruptibilitate. Nā v̓tus acqͥſita non corrūpit̉ qͦ ad habitūꝑ vnū actū ꝯͣriū: puta caſtitas acqͥſita ꝑ vnicū actū fornicariū. Nō .n. directe actꝰ ꝯͣriaturhabitui. ſꝫ habitꝰ actui: ſic aūt habitꝰ v̓tutis vtdictū ē ex pluribꝰ actibꝰ bonis. nō vno acqͥrit̉ita ⁊ habitꝰ vitij. Sꝫ habitꝰ v̓tutis īfuſe corrūpit̉ ꝑ vnicū actū pct̄i mortalis. īmo om̄es v̓tutes īfuſe ſil̓ deficiūt ꝑ mortale: hoc ideo eſt. qꝛqd̓libꝫ mortale dircte̓ ꝯͣriat̉ gr̄e ⁊ tollit graciāq̄ eſt cauſa hmōi v̓tutū. Remota at̄ cauſa. remouet̉ effectꝰ. vn̄ Augꝰ. Om̄is v̓tus patit̉ detrimētū ab vno vitō. Et ſic exponit̉ illd̓ Iaco.Offēdēs ī vno. factꝰ ē oīm reꝰ .ſ. v̓tutū. de pe. divj. c. cōſideret. Tertō drn̄t in vtilitate. qꝛ actv̓tutis īfuſe ē meritoriꝰ vite eterne. nō at̄ actv̓tutis acqͥſite ſine gr̄a comite. Un̄ grānꝰ dicitxxviij. q. j. §. penultīo. ꝙ tales v̓tutes .ſ. acq̇ſite nō ſunt vere qꝛ carēt fructu ſalutis eterne.¶ Diuiſio pͥtutū alia da .§. iiij.tur de v̓tutibꝰ. ẜm qd̓ hn̄t hoīeꝫ ꝑfice̓ vilꝫ v̓tutū. Alie ſūt ītellectuales. alie morales. alie theologice. De pͥmo ⁊ ſcd̓o gene̓ v̓tutū. tͣctāt ph̓igētiles. Un̄ et ph̓s in. ij. ethicoꝝ dīc duplicē eēb̓tutē. Hāc qͦdeꝫ intellectualē illā v̓o moralempocat. Theologicas at̄ nō poſuer̄t. nec de eisꝯgnitōeꝫ habuer̄t. Sꝫ ſolū fideles ꝑ īfuſioneꝫhabēt. illi qͥ habēt. Et ſimilit̓ de donis ſpūſſct̄inō habuer̄t noticiā gētiles. ¶ Intellectualesv̓tutes ſūt qͥnqꝫ ẜm ph̓m in li. ethicoꝝ .ſ. ſapiētia. intellectꝰ. ſciētia. ars. ⁊ prudētia. Et dicūt̉intellectuales. qꝛ ſūt in ītellectu vt ī ſubiecto.⁊ ꝑficiūt ip̄m. Et pͥme tres ſūt ī ītellectu ſpecilatiuo. alie due ī intellectu practico. Pructn̄ ⁊ ſi ſit ītellectual̓ ꝙͣtū ad eſſētiā ⁊ interꝯnumeret̉. tn̄ ꝙͣtū ad materiā ē etiā moralis.Et ſciēdū. ꝙ qͣtuor ex his. ſapiā. ſciētia. intelle
Primumctus. ⁊ ars. nō ꝓprie ⁊ ſtricte ſūt v̓tutes. nec cōſueuer̄t nomīari v̓tutes. Sꝫ aliqn̄ diſtinguūt̉ex oppoſito vt in. iiij. thopicoꝝ ꝓut .ſ. v̓tus ꝑfecta ſumit̉. Pro cuiꝰ declaratōe dīc. b. tho. pͥmaſcd̓e. q. lvij. Ꝙ aliqͥs habitꝰ dicit̉ v̓tꝰ dupliciterUno mō qꝛ facit facultatē bn̄oꝑandi .i. faciēdiid qd̓ ī ſe bonū ē. Alio mō. qꝛ cuꝫ facultate facit ⁊ vſū bonū .i. ꝯgrue ordinare ip̄m opꝰ ad debitū finē. Primo igr̄ mō habitꝰ intellectualesdicūt̉ v̓tutes. qꝛ faciūt facultatē bone oꝑatōnis. q̄ eſt ꝯſideratō veri. hoc em̄ ē bonū opꝰ intellectꝰ. ſed nō dicūt̉ habitꝰ ītellectuales virtutes. Scd̓o mō qͣſi faciētes bn̄ vti habitu vl̓ potētia. Ex hoc .n. ꝙ aliqͥs ht̄ habitū ſcīe ſpeculatiue. nō inclinat̉ ad bn̄ vtendū. ſꝫ fit potēsſpeculari veꝝ. de his qͦꝝ hꝫ ſciētiā. Sꝫ ꝙ vtat̉ſcīa habita. hoc eſt volūtate mouēte. ⁊ ideo v̓tus que ꝑficit volūtatē vt caritas vl̓ iuſticia.facit bn̄ vti ſpeculatiuis habitibꝰ. ⁊ ẜm hoc inactibꝰ eoꝝ p̄t eē meritū. Solū gͦ morales cuꝫprudētia. dicūt̉ v̓tutes ꝑfecte. Un̄ de hoc ph̓usij. ethicoꝝ dīc. ꝙ v̓tꝰ ē habitꝰ electiuꝰ .i. electōꝫfaciēs. īmediate cōſiſtēs ẜm det̓mīatōꝫ rōnis.Differūt aūt ſapiētia §. v.ſciētia. ⁊ intellectꝰ inqͣtū v̓tutes. ⁊ inqͣtū donaſpūſſct̄i. Quia inqͣtū v̓tutes acqͥrūt̉ ꝑ exercitiū. ⁊ ꝑficiūt hoīeꝫ ī ordine ad felicitatē hūanāſꝫ inqͣtū dona infūdunt̉ a deo. ⁊ ꝑficiūt hominē in ordine ad felicitatē ſuꝑnā. ad ꝓmpte ſequendū motꝰ ſpūſſct̄i qͦs facit in aīa. He quīqꝫv̓tutes intellectuales pn̄t figurari ꝑ qͥnqꝫ v̓gines ſapiētes ⁊ qͥnqꝫ fatuas. de quibꝰ habet̉ ꝑabola Math̓. xxv. Uirgines om̄es ſūt. qꝛ ī ſe habēt integritatē veritatis. Sed qͥnqꝫ ſapientesaccipiētes oleū in vaſis cū lampadibꝰ. ſūt ipſeꝓut debite habent̉ ⁊ exercent̉ cū oleo .ſ. caritatis. ī vaſe cordis ⁊ lampade clare fame. Quīqꝫ fatue ſūt cū habent̉ ſine oleo caritatis ⁊ boni exempli. Et his clauditur ianua paradiſi:alijs aperit̉. Et ſapīa quideꝫ eſt de diuinis. nonquidē inqͣtū habent̉ diuina reuelatōe. hoc em̄ꝑtinet ad finē. ſed inqͣtū habent̉ ratōne humana. Conſiderat aūt ſapīa altiſſimas cauſas. vtdicit̉ ī pͥmo metha. vn̄ ꝯueniēter iudicat ⁊ ordinat de oībꝰ. Quia em̄ iudiciū ꝑfectū ⁊ vl̓e haberi nō pt̄. niſi ꝑ reſolutōeꝫ ad pͥmas cauſas.Et ideo nonſolū de ꝯcluſionibꝰ iudicat de quibus eſt ſciētia. ſed ⁊ de pͥncipijs quoꝝ ē intellectus. Un̄ qꝛ ꝯſiderat ſapiētia altiſſimā cauſaꝫque deꝰ ē. ⁊ ꝑ cauſā iudicat̉ de effectu. et ꝑ cauſā ſuperiorē de cauſis ſuꝑioribꝰ. Ideo ſapīa hꝫiudiciū de om̄ibꝰ alijs v̓tutibꝰ intellectualibꝰ ⁊preeminet ip̄is. Et ꝙͣuis de deo in p̄ſenti nō poſſit haberi certa cognitō qͦ ad multa. ſic habet̉de alijs rebꝰ: tn̄ talis ꝯgnitō īꝑfecta ſui nobiliate p̄eminet ꝯgnitōi etiā ꝑfecte aliaꝝ reꝝ. vn̄.ij. de celo ⁊ mūdo. ꝙ magnū ē de rebus celeſtibꝰ poſſe aliqͥd ꝯgnoſcere. etiā debiliratōne. 6eaīabus dicit. ꝙ amabile eſt