¶ Pſalmus CINico. de lyraOlo. ordi.

a § ex veteri ⁊ nouo.5 vel biſacuti vel te.b § poteſtate. c § vt dicāt vbi velint ⁊ cui velīt.ancipites in mānibus eorum. a§ vt occidāt peccatores illo gladio biſacuto ẜmlud: Ego occidā ⁊ viuereē faciamAd faciēdam vindictā in nationia ſ vel obiurgationes. Fne putares ſanguinemfundi: ſubdibus: increpātiones in populis.a Ad alligandos reges eorum invel vinculis. 5. i. dei maͣceptis dei. bilē allicIvᵗ̓ qd̓ decōiūxit homo nō ſeꝑat. Etcꝰ es vxori noli querere ſolutioncōpedibus: ⁊ nobiles eorū ī ma̓a § qꝛ dura ſunt vincula. hoc eſt iudiciū qd̓ faciūtſancti ꝑ oēs gētes. b §ad hoc habēt gladiosmanibus.nicis ferrēis. Ut faciant in eis iu bꝰſ et ita cōſequēter eternā gloriā.bdicium cōſcriptum: gloria hęc eſtoībus ſanctis eiꝰ. ¶ Alleluia.Audate dn̄m in CL 8a § ꝓ his q̄ ſanctis ſuis dedb F. i. ꝓ eo ꝙ mōſua diabolū vicit⁊ credētes ad celū perduxit.ſanctis eiꝰ: laudāte eumein firmamēto virtutis eius. Lau fa § cui flectit̉ oē genū celeſtiū t̓reſtriū ⁊ īfernorū.date euꝫ ī virtutibꝰ eiꝰ: laudate ſꝫa §. i. ſine fine ſicut nō eſt finis magnitudinis eieū ẜm ml̓titudinē magnitudinis ia §. i. vt regē: ⁊ qꝛ vos ī bello diaboli vīcere fecit.eiꝰ. Laudate eū ī ſono tubę: lauſ vt deū: ⁊ qꝛ vos fecit ſūmos. de celeſtibꝰterreſtribꝰſ vt eū qui fecit celū ⁊ terram.b vt ſponſum: ⁊ qꝛ vos ab imis liberabitdate eum in pſalterio ⁊ cithāra.a § carne mutata: ſine oī corptiōe ⁊ vocū cōcordiu cōſonātia. I tymparhorio ſit extēſo ī ligno. b § chorus ē tēperata vocū collectio.Laudate eū in tympano ⁊ choro k

gabunt̉. vnde nō ſit liberū exire. Et nobiles. ferent ferrea vincula: vt grauia ad portandū: ⁊ q̄ nō poſſunt rumpi. ⁊ ſic fiet iudi. cōſcriptū .i. ab angelis cōprobatū. De qͦ apl̓us: Neſcitisqꝛ angelos iudicabimꝰ: ⁊ ne putes ſolos apoſtolos iudicare:addit gloria: hec ſcꝫ ptās iudicij eſt oībus ſanctis eiꝰ .i. ꝑfectꝭꝓ chriſto oīa terrena reliquerunt.Aug. Exultationes dei in gut. Sicem̄ letant̉ in cubilibus ⁊ faucibꝰ .i. incorde ⁊ lingua: vt nō ſibi tribuant ꝙboni ſūt: ſed deo a quo acceperūt qd̓ſūt: ⁊ ſperāt id qd̓ nōdū ſūt. a Adalligandos re ⁊cͣ. His vinculis mandatorū ⁊ p̄ceptorū dei ligant̉ gentiūreges ⁊ nobiles ſeculi ab infirmis etcōtēptibilibꝰ huiꝰ mūdi: quos elegit dn̄s vt fortia queqꝫ cōfūderet ipſoſqꝫ impleuit ſpūſancto. Et dedit eiꝫframeas biſacutas: vt ad xp̄i timorēnobiliū corda cōuerterent: ⁊ ſecularinobilitate cōtēpta pauꝑtatē eligerēt:⁊ nobilitatē in chriſto. Voluit em̄ ꝓdeſſe imꝑatori de ꝑiſcatore: nō piſcatori de imꝑatore. ¶ Augꝰ. ꝑ hos ligatreges ⁊ nobiles in vinculis ferreis:ne ꝓgrederent̉ ad illicita. b Iudicium cōſcriptū. Augꝰ. A patribꝰ ſancitū: iſta antea ſcripta ſunt ⁊ modo cōplēt̉: legebāt̉ em̄ aliquādo: nec fiebātmodo fiūt: ⁊ cōcludit ita ꝑ oēs gēteshoc agunt ſancti: ſic gloriant̉: ſic exultāt in gloria: ſic cātant cāticū nouuꝫ:ſic dicūt alleluia: corde: ore: vita.c Alleluia. Caſ. Athomꝰ eſt hic psͣ.⁊ tertius eorū qͥ ſine diuiſione hic agitur: in quo intendit̉ vt laudet̉ deꝰ: ꝙſanctos cōgregauit: ⁊ depoſita fragilitate ſue imagini reſtituit: iaq̄formes glorieatitudineauvbi oīībundantiaAudate do. Caſſio. De laudedei in ſanctis eiꝰ: qui glorificati ſine fine laudāt. Caſ. Monet̉ ciuitas dei .ſ. vnitas oīm ſanctoꝝore ⁊ aīo cātare. In hoc culmem oīspſalmodia ꝑducit̉ q̄ nuptiali dulcedine cantatur.e Laudate eū in firmamēto virtutis. Augꝰ. Uirtus eſt in firmamēto.Eſt em̄ virtutis magne ꝙ ſancti iamnō morient̉. ⁊ potentatꝰ dei dicit̉ ineis qͥ regnāt cū eo in eternū: ipſi etiaꝫſunt multitudo magnitudinis: qꝛ magnos fecit: ⁊ tā multos .ſ. milia miliū.Un̄: Milia miliū mīſtrabant ⁊ deciestena milia aſſiſtebant ei .i. ipſi ſctī ſunt in oībꝰ muſicis ꝓ ſignificantia diuine laudis. In tuba ꝓpter excellentiſſimā laudisclaritatē. In pſalterio ⁊ cithara .i. de celeſtibꝰ ⁊ terreſtribꝰ tāqͣꝫ eū qͥ fecit celū ⁊ terrā. Pſalteriū em̄ a ſuperiori ſonat: vt dictū eſt. Cithara ab inferiori ideo ꝑ pſalteriū celeſtia: ꝑ citharāterreſtria ſignificāt̉. Tympanū fit de chorio ſiccato ⁊ firmato.Organū eſt generale nomē omniū vaſorū muſicorū: licet vſudicat̉ organū qd̓ inflatis follibꝰ ſonat. Qd̓ nō hic accipit̉: ſedaliqͥd qd̓ chordas habet. Chorde: caro iam a corruptione libera: qͥbus addit organū: nō vt ſinguli ſonēt: ſed vt diuerſitateconcordi cōſonēt: vt ex diuerſis vocibꝰ ſed nō aduerſis ſit cantus ſuauis. Cymbala inuicē ſe tangunt vt ſonent: ideo labijsnoſtris cōparant̉: ſed melius in cymbalis qui inuicē ſe honorantes dant laudē deo. Caſſio. Quibus ꝓpheta in principio formā cōuerſationis oſtēdit. iā in illa hierl̓m receptis dicitin eis laudandū eſſe deum: qui omnia dedit. In firmamēto.iorte ſua diabolum vicit: ⁊ credentes ad celum perduxit.In virtutibus vel potentatibus. quia omnia ſubiecta pedibus eius. Scd̓m multitudinem. quō hoc cū magnitudiniseius nō eſt finis: ſed ſpūalibꝰ ⁊ ſanctꝭ d̓r hͦ. ⁊ cū nō ſit finis magni ẜm eā laudat̉ deꝰ: cum ſine fine laudet̉. Quō aūt debeatlaudari ꝑ ſimilitudines myſticas vſqꝫ ad finem pſalmi dicit:¶ Tuba cōcrepet regi: pſalterium canat deo. cithara cum reliS quis ſpōſo

j. de lyraCLiIn manibus eorum ad faciendam vindictam ⁊cͣ. ꝑ hoc intelligit̉ cōſtantia ſanctorū ⁊ potentia in extremo iudicio contra illos qui iniuſte oppreſſerūt eos in hoc mundo. ẜm qd̓ d̓rSap̄. v. Tunc ſtabūt iuſti in magna cōſtantia aduerſus eosqͥ ſe anguſtiauerūt ⁊cͣ. Vel pōt referri illa littera ad angelosſanctos qͥ erūt executores diuini iudicij ſeparādo impios a iuſtis ⁊ mittendo eos cū demonibꝰ in ignē inferni:ẜm qd̓ d̓r Matth̓. xiij. Exibunt angeli ⁊ ſeparabūt malos de medio iuſtorū ⁊ mittent eos ī caminū ignis: ⁊ qꝛab illa pena nō poterūt ſolui ſeu liberari. ideo ſubdit̉: Ad alligandos reges eorū ⁊cͣ. b Ut faciat in eis iudiciū cōſcriptū .i. executione extremiiudicij in diuina p̄ſcientia ab eternocōſcripti: ⁊ etiā in libris ve. ⁊ no. teſtamenti. Et qꝛ talis executio diuine iuſticie cedet ad augmētū glorie electorū: ẜm qd̓ dicit̉ ſupra Psͣ. lvij. Letabit̉ iuſtus cū viderit vindictam. ideoſubdit̉: c Gloria hec eſt omnibusſanctis eiꝰ: vel iſtud poteſt referri adſententiā datā ꝓ electis: qꝛ ſicut angeli erūt executores diuini iudicij mittendo malos in gehennam: ita eruntexecutores tranſferēdo electos in aīaet corpore ad gloriā ſempiternam.CLAudate dn̄m in ſanctis eiusHuic psͣ. p̄mittitur talis titu-lus in hebreo ⁊ in tranſlationi Hieronymi: Alleluia. ad deſignādum ꝙ psͣ. iſte eſt quedam inuitatioad laudem dei: ⁊ exponit̉ communiter ad litteram referendo ad tempusveteris teſtamenti. ⁊ ẜm hoc in hocpſalmo tria tangunt̉. Primum ē laudationis locus. cum dicit̉: Laudatedominū in ſāctis eius: ⁊ vocatur hicſancta prima pars templi que dicebatur ſanctum ſiue ſancta. ⁊ ſecūda quedicebatur ſanctum ſanctorum vbi ſacerdotes dicebant diuinas laudes:quia primam partē intrabant quotidie ſacerdotes ſacrificiorum officiaconſumantes. ſecūdā vero partem intrabat ſummus ſacerdos ſemel in anno: vt habet̉ Heb̓. ix. et quia deus nōſolum eſt laudandus in terris: ſedetiam in celis. iō ſubdit̉:ę Laudate eum in firmamento virtutis eius. ⁊ vocatur hic celuꝫ empyireum firmamentum eo ꝙ eſt immobile ⁊ firmum: ⁊ ſic diuine contēplationi ⁊ eius laudi aptiſſimū. f Laudate eum. Hic ponit̉ ſecūdū ſcꝫ ipſius dei laudandi magnificus ſtatus. cū dicit̉: Laudate eum in virtutibꝰ eius. licet em̄ diuina virtus ſit vnica ſicut ⁊ eius ſubſtātia: tamē eſt multiplex in effectibꝰ. ita ꝙ nunqͣꝫ tot effectus producit quin poſſit adhuc ꝓducere plures.ideo dicit̉: g In virtutibus eius: id eſt in effectibꝰ ſuis iaꝫfactis ⁊ fieri poſſibilibꝰ: ⁊ quia magnitudo virtutis eius eſtnobis incōp̄henſibilis. ideo ſubdit:h Laudate eum ẜm multitudinē magnitudinis eius: id eſtquantūcūqꝫ poteritis quia adhuc ad debitam eius laudemnon attingetis Eccl̓. xliij. Benedicentes dominum exaltateeum quantum poteſtis: maior eſt em̄ omni laude.Laudate eum. Hic conſequenter ponitur tertium ſcilicetlaudationis modus. ⁊ qꝛ in veteri teſtamēto non ſolum laudabant deum vocibus humanis ſed etiam muſicis inſtrumetis. ideo dicitur: Laudate eum in ſono tube ⁊cͣ. ⁊ nominant̉hic plura inſtrumenta muſica quibus vtebantur ſacerdotes⁊ leuite: ⁊ deſcriptionē eorum pertranſeo quia ſunt ſatis nota excepto vno cum dicitur:k Et choro. Et dicunt aliqͥ ꝙ chorus eſt inſtrumētū de chorio factū: ⁊ habet duas fiſtulas de ligno vnā ꝑ quā inflat̉ etaliā ꝑ quā emittit ſonū ⁊ vocat̉ gallice cheurete: credo tn̄ magis ꝙ hic accipat̉ chorus ꝓ laudātiū ſocietate.

1

31. Co. 6. a

F De reli. c.vnico. ī prī.in Clemē.

Han̄. 7. c