Litulus.
¶ Tertia opinio eſt: que dicitur henrici animamſeparatam ⁊ demonem affligi ab igne corporeoper verā immiſſionē: ſicut dicit opinio precedēsSed dicunt iſti: ꝙ virtute diuina ſuperaddituraīe ſeparate ⁊ demoni aliqua qualitas vel habitus ſuꝑnaturalis. rōne cuius aīa ſeparata vel demon poteſt pati ab igne: qua ẜm ſe ab ea patiⁱ nōpoſſet. Ratio ſola huius opi. eſt ſola fuga incōuenientiū: qꝛ cū iſti non poſſint on̄dere: qualiter aīaſeꝑata poſſit aliquid recipere: per qd̓ affligereturadinuenerunt: ꝙ hoc poterat fieri mediante aliqͣſibi dininitus adiuncto. Sed dicit pe. ꝙ iſtud eſtminus ꝓbabiliter dictū qͣꝫ primū: quia illud additū aīe aūt eſt aliꝗd corporeū aūt ſpūale. ſi ſpūale: equalis dubitatio ē: qualit̓ anima ſeꝑata a corpore: que ē ſpūs poſſit pati ab igne corporeo mediante illo ſicut ſine illo. Si autem illud ſit corporeū: tūc aūt facit vnum ſuppoſitū cū aīa aūt n̄.ſi aūt non: tūc aīa rōne ip̄ius non poterit pati: qꝛdiſtinctoꝝ ẜm ſuppoſitum ſūt diſtincte actōnes ⁊paſſiones. Si vero ſunt vnū ſuppoſitū: aut illudeſt ſubiectum aīe aūt aīa ſubiectū eius: nō poteſtdici ꝙ illud ſit ſubiectū aīe: quia ſubiectū aīe noneſt niſi ſua materia vel ſuū corpus ex quibus cōiunctis reſultat homo: ⁊ ſic non eſſet ſeꝑata: de qͣloquimur. Si vero dicamus: ꝙ aīa ſit ſubiectumillius additi: qd̓ ponit̉ corporale: tūc equalis dubitatio eſt: quō aīa poſſit recipere illud corporale accidens: ſicut dubitamus: qualiter poſſit recipere caliditatē vel quācūqꝫ qualitatē corporeaꝫ.Et ideo iſta poſitio in nullo declarat ꝓpoſitumſed aſſumit equale dubium. Et ſi dicatur: ꝙ anima cōiuncta per qualitatē naturalē puta intellectum poſſibilem: fit paſſibilis a corpore puta fantaſmate: multo magis per qualitate ſupernaturalem deo faciente ab igne tunc dicendū: deus nōpōt facere ꝙ potentia feratur niſi in ſuū obiectuꝫputa ꝙ auditus videat ſonū: vel ꝙ ⁊ huiuſmodiviſus audiat ſonum. ꝓpriū aūt paſſiuū a corporeeſt corpus vel ſpūs cōiunctus corpori nō ſeparatus: ꝓpter qd̓ nec ſpūs agit in corpus niſi per motū localē nec ecōuerſo quid manente gͦ ꝙ corpusillud ⁊ iſte ſpūs iſtud non pōt in illud immittere:nec ab iſto recipere pluſqͣꝫ non calefactibile pōtcalefieri. Quarta opinio vicina antique ponit modū ſpālem: quo aīe puniuntur. dicūt .n. ꝙ in anima ſeparata virtute diuina poſſunt remanere potentie ſenſitiue: qd̓ ꝓbatur: quia virtute diuina accidens abſolutū pōt ſeparari a ſuo ſubiecto: ſedẜm iſtos potentie ſenſitiue ſūt quedā accidentiaabſoluta: ergo virtute diuina p̄nt ſeꝑari acōpoſito: in quo ſunt tanqͣꝫ in ſubiecto ⁊ remanere ī aīaſeparata. Tunc arguit̉ ſic. Uerus dolor ſenſibilisperficitur in actu appetitus ſenſitiui preuia cognitione ſenſitiua: ſed remanentibus potentijs ſenſitiuis in aīa ſeparata pōt in eis eſſe ſenſitiua cognitio ⁊ appetitus cōſequens: ergo in eis pōt eſſe verus dolor ſenſibilis ⁊ vera triſticia. pe. Sed nec
iſtud valet: qꝛ dato ꝙ deus poſſet ſeparare accidens abſolutū a ſubiecto: non pōt ip̄m ponere inip̄o ſubiecto vel quocūqꝫ alio: ſicut qͣꝫtitatē ſeꝑaratā a ſubſtātia panis in ſacramēto: non poſſꝫ ponere ſubiectiue in angelo. Et eo mō potentiā ſenſitiuā que eſt accidens organi corporei: non pōtponere in aīa ſeparata: ⁊ dato etiā ꝙ poſſet ponere: adhuc non ſufficeret ad hoc ꝙ aīa ſenſibiliterpateretur ab igne: qꝛ obiectū paſſionis eſt aliꝗdnocens: ſed non pōt dari modus: quo ignis noceat aīe ſeparate: etiam ſi haberet potentias ſenſitiuas: pluſqͣꝫ ſi nō haberet. non enim nocet ex hocſolo: ꝙ cognoſcitur qͣcunqꝫ cognitione. Et iō hocmodo non pōt aſſignari cā paſſionis ab igne: etſic non pōt fieri: ꝙ iſte potentie remaneant ī corpore mortuo: qd̓ eſt pars ſubiecti: qꝛ cōtradictioeſſet: ꝙ non viueret: ⁊ haberet tn̄ potentiā vitalēſic nec ecōuerſo ꝙ remaneat in anima ſeparata: q̄ſolū eſt altera pars ſubiecti. Item ⁊ ſi ibi eſſēt potentie ſenſitiue: non tn̄ ꝓpter hoc poſſet ignis agere in ip̄as: nec calor in ſenſum: niſi eſſet organicꝰſicut nec calor in viſum ſeparatū: qꝛ non eſt mortuus niſi diaphani ẜm actum: ſic etiā eſt de omniſenſibili: qd̓ non ageret in ſenſum niſi ꝓpter organum. ¶ Quintus modus dicendi ꝗ eſt tho. in. 4.cōis doc. eſt talis: ꝙ ſpūs incorporeus .ſ. aīa ſeparata vel angelus patitur ab igne ſolū per detentōnem per hūc modū: qꝛ ſpūs in corpore ẜm iſtosdiffinitur loco: ita ꝙ exiſtit in vno loco ꝙ non inalio. Res ergo corporea ex ſua natura habet: ꝙdiffiniat ſpiritū: ſed nō habet ex natura ſua ꝙ detineat ſpm̄: quin alibi poſſit diuertere. Sed hocſuperadditur igni corporeo: inqͣꝫtum eſt inſtrumētum diuine iuſticie: ꝙ ſic detineat ſpm̄: ꝙ alibi n̄diuertat. Et ita efficitur ei penalis retardādo ip̄ꝫab executione ꝓprie volūtatis: ne operetur v̓bivult: ⁊ ẜm ꝙ vult ⁊ tanto plus cruciat: quāto eſtſuperior. Pe. Hec opi. ꝓbabilis eſt: ponendo ꝙaīa ſeparata vel angelus ſit in loco per ſuā eēntiāquia tunc pōt virtute dinina detineri in loco nemoueatur ad aliū locū: ad quem vellet. Non bn̄tn̄ apparet: quō virtus detentiua ſit in igne: hocnon obſtāte poſſet tn̄ dici ꝙ dicit̉ detineri ab igne: qꝛ detinetur in igne: ⁊ ſic ab eo patitur eo mōquo deſiderans morte ⁊ faſtidiens vitā: dicit̉ ꝙaīa ſua patitur a corpore ſuo: in quo detint̉. Etnihilominus graue videtur aliquibus: ꝙ iſteˣ ſittotus modꝰ: quo aīa vel demones patiunt̉: quiaẜm hūc moduꝫ equaliter paterentur aīa vel demon: ſi in pulcherrima camera detineretur ⁊ optime ornata: ſicut patitur ab igne: quia non ponit̉pati: niſi quatinus detinentur. hoc aūt cōiter nonreputatur adeo graue ſeu penale: ſicut predicamꝰpenā damnatoꝝ hominū vel demonū. Et cōfirmatur hoc: quia ſicut damnatoꝝ aīe detinenturin inferno: ſic aīe pueroꝝ decedentiū cū originalidetinentur in limbo. Si ergo ſola detentio eſt afflictio in demonibus ⁊ dānatis hominihus: ſequi