Druckschrift 
3,2 (1480)
Entstehung
Seite
171r
Einzelbild herunterladen
 

.XXXI.

aucta mereat̉ perfici: tamē qn̄ auget̉ elicit actūqui ē debitꝰ. reſpectu caritatis que nūc eſt: qꝛ qn̄creſcūt dona creſcūt rōes bonoꝝ. Et hoc eſtmerces p̄miū reſpectu actꝰ caritatis ip̄m promeruit. Sil̓r ſi dilectio dei in patria ē debita abilla caritate ꝑfecta: qꝛ debet diligere qͣꝫtū pōt: ettunc tm̄ pōt ⁊c̄. Et eſt merces reddita reſpectumeriti qd̓ p̄ceſſit. Et idē poſſet dici de illa viſione: qꝛ ex quo pōt: tenet̉ cogitare qͣꝫtū pōt. Scien eſt oꝑatio eſt eēntia beatitudinis ſpeculatiue ē ꝓpter aliquā vnā oꝑationē: qꝛ finis ſpeculatiue ē niſi veritas: ſed operatō que ē eſſētia beatitudinis practice ē ꝓpter ſpeculatōnem:ſicut felicitas actiua ē ꝓpter ꝯtēplatiuā. q̄libet āt ſe ſūpta ꝓpter aggregatū ex vtraqꝫ: ſicut q̄libetꝑs eſt ꝓpter totū: vt aīa ꝓpter hominē ſoluꝫcorpꝰ. Cōtra tertiā ꝯcluſionē ſupra poſitā .ſ.beatitudo reſultās ex ſtatu aggregato: ex ſpeculatiua practica arguit̉ ſic. Beatitudo conſiſtit inoptima oꝑatione: ſed optīa oꝑatio eſt niſi vnaqꝛ differētia ſpe ſūt magis minus ꝑfecta ⁊c̄.Reſpōdeo verū ē cōſiſtit in optia oꝑatōnpotētie beatificabilis: ſed illa potētiā ē duplex:in duplici: qꝛ beatitudo ē aliꝗd vnū ſimplicit̓nec pars ſꝫ aggregatū. Eſi .n. ſtat oīm bonoꝝ aggregatōne ꝑfectꝰ: ſimiliter cōſiſtere ī actu excellētiſſime potētie verū ē que ē hoīſ vt ē: illaaūt duplex vna tm̄ .ſ. appetitꝰ rōnalis dic̄ intellectū volūtatē. Quia de beatitudine aggregata ex actiua ſpeculatiua dictū ē talis beatitudo cōſiſtit pͥncipaliter ī intellectu: hoc ideo: quiatentia intellectus ē ſimpliciter nobilior volunte: actus intellectus ē nobilior actu volūtatisqd̓ ſic ꝓbat pe. de pal̓. in. 4. di. 49. q. 3. ar. i. quiaillud ex cuius cōformitate aliꝗd habꝫ totā bonitatē ſuā ē nobilius illo ſimpliciter: ſicut menſuramēſurato: qꝛ ꝓpter qd̓ vnūquodqꝫ tale illd̓ magis: ſed voluntas non habet aliquā bonitatē niſiex cōformitate ad intellectū nec naturalem: cumnon poſſit exire in actū: niſi preſentatione obiecti intellectū: nec moralē etiā agens cōtra rationē erroneā peccet ⁊c̄. Sed ſufficiēterbatur intellectus ſit nobilior volūtate ex hoc eſt eius regula: arguitur ſic in cōtrariū: ſic ē voluntas regula intellectꝰ ſicut ecōuerſo: qꝛ qualiseſt vnuſꝗſqꝫ ſcd̓ꝫ affectū: talis finis videt̉ ei ſecū intellectu: virtutes .n. morales faciūt rectameſtimatōꝫ de fine: ſed prudentia de his que ſuntad finē. Reſpōdetur volūtas non regulat̉ neceſſario: ſicut ecōuerſo facit intellectus: ſed libere regulat. Sed cōtra hoc: qꝛ volūtas per affectionem mouet fantaſmata ad repreſentādū aliꝗdſcd̓m ſuā affectionē illud mouet intellectū neceſſario: qꝛ pōt iudicare bonū fantaſmarepreſentat niſi vt malū. Sed reſpondeo ēſimile: qꝛ intellectus eſt per ſe īmediata regula neceſſaria volūtatis. intellectus per ſe ſitregula: hoc oēs cōcedūt: primo: qꝛ oēm actumvolūtatis precedit actus intellectus īmediate

neceſſario: qꝛ ab vltimato iudicio intellectꝰpōt volūtas reſilire: ecōuerſo aūt volūtas non regulat ītellectū niſi per accidēs: qꝛ ideꝫ eſt ſeregula regulatū reſpectu eiuſdem: pari ratōenon regulat ꝑͦ nec īmediate: ſed mediante fantaſmate: nec neceſſario niſi ꝓut intellectus ſibi p̄figit ideo ⁊c̄. Secūdo arguit̉ ſic: fantaſma regulat intellectu: vn̄ qn̄ ſunt bona fantaſmata bene ordinata: tūc bn̄ iudicat intellectꝰ: qꝛ mollescarne dicimus aptos mēte ẜm philoſophū. quando aūt diſtorta perturbata: vt in pueris ebrijsdormientibus freneticis: tūc male iudicat intellectus: ſed fantaſma ꝓpter hoc eſt dignius intellectu ⁊c̄. Rn̄detur fantaſma regulat ſeruiliter inſtrumētaliter: intellectus aūt pͥncipalit̓ denominatiue. Et ſi dicatur contra: qꝛ qd̓ regugulat coactiue effectiue plus regulat pͥncipalit̓etiā dn̄atiue qͣꝫ illud qd̓ ſolū regulat oſtēdēdo libertate eius cui oſtendit̉ ſequēdi vel fugiendi. Primo aūt fantaſma mouet licet virtute intellectꝰ agētis. Secūdo intellectꝰ mouet volūtatē ⁊c̄. Ad hoc dicūt quidā libertas eſt nobiliusⁱ in intellectu qͣꝫ in volūtate: quiaibi radicaliter: hic formaliter. Sed cōtra hoc dictū eſt: qꝛ ꝑfectio ſimpliciter ibi eſt nobilius vbieſt formaliter: qꝛ ſimpliciter melius eſt habere formaliter qͣꝫ non habere. Unde dicendū melius .ſ. libertas ita eſt formalis in intellectu ſic̄in volūtate: hoc prius ſeu plus: cauſalit̓ etradicaliter ē in intellectu. Alunqͣꝫ enim aliꝗs actus eſt liber in volūtate niſi ſit liber in intellectu hoc libertas actus volūtatis eſt ex libertateactus intellectus cōcurrētis. vnde illa ſolū poſſumus non velle que poſſumus iudicare non volēda vt finem: immo plus: qꝛ qn̄ iudicamus aliꝗdvltimate eligendū neceſſe habemus eligere protunc illi iudicio non ineſt neceſſitas: niſi ex ſuꝑpoſitione ſui ipſius. Electioni aūt ineſt neceſſitaſex ſuppoſitione iudicij: qꝛ ante iudicium eratneceſſe eligere quocūqꝫ alio poſito. ſed ante electionem neceſſe erat eligere iudicio ſuppoſito vltimato: ſaluo tn̄ intellectu articuli ad iſtā materiam. Item volūtas ſit nobilior intellectu arguitur ſic. Illud quo ſimpliciter ſumus boni cuiꝰmalicia eſt peior eſt nobilius: huiuſmodi autemeſt voluntas. Nam bonitas moralis que eſt pervirtutes in voluntate que facit bonum ſimplicit̓ſcire autem parum aūt nihil facit ad virtutemᵉ:odium dei ē grauiꝰ infidelitate ⁊c̄.. volūtaseſt quid vtilius in genere: ſed propter hoc eſt nobilius in genere nature: ſicut viſus ē nobilior guſtu: ille tamen magis neceſſarius. Inhoneſta enīnoſtra quandoqꝫ maiorem neceſſitatem habent ꝓpter hoc ſoluit̉ de merito huiuſmodi. Item beatitudo cōſiſtat principaliter in actu voluntatis ꝓbatur ſic: beatitudo conſiſtit in actu nobiliſſimo: ſed actus voluntatis eſt nobilior actu intellectus ergo ⁊ē. Maior patet ex primo decimo ethicorum. Minor probatur: quia ille actus