Titulus.
eoꝝ: ꝗ ad eccleſiā ꝑtinent ẜm oēm locū ⁊ tp̄us ⁊ſtatu. Sꝫ hoīes dicūt̉ capita ẜm ſpālia loca ſicutep̄i ſuarū eccl̓iaꝝ. vl̓ ẜm determinatū tp̄us: ſicutpapa ē caput totius eccl̓ie .ſ. tꝑe ſui pontificatus⁊ ẜm determinatū ſtatū: ꝓut .ſ. ſūt ī ſtatu viatorꝭ:⁊ ſic papa ē caput fideliū ſꝫ viatoruꝫ tantū. Aliomō ẜm hoc ꝙ xp̄us ē caput eccl̓ie ꝓpria virtute.Alij vero dicunt̉ capita: ī quantū vicē gerūt xp̄ẜm illud cor. 2. Nec ⁊ ego qd̓ donaui: ſiquid donaui ꝓpter vos ī ꝑſona xp̄i. Ex his ēt patet papāeē ſuperiorē ī tota eccl̓a: qd̓ ēt videt̉ idē doctoraſſerere ī. 4. di. 50. Ubi querēs an oēs tenēt̉ adīeiuniū: dicit arguēdo ſic ẜm ber. ī li. de di. ⁊ pre.t p̄cepto ſuꝑioris nō pōt diſpenſare inferior: ſꝫ q̄libet ſingulaꝝ ꝑſonaꝝ ē īferior: qͣꝫ ecl̓ia q̄ ieiuniūſub p̄cepto ſtatuit: niſi forte ille ꝗ ē caput totiuseccl̓ie vl̓ loco capitis .ſ. papa. Itē ſequit̉: ꝙ nullus pōt diſpenſare .ſ. niſi papa.it. VtrumQuarto quer. ca. papa ſitſponſus vniuerſal̓ eccl̓ie. Ad qd̓ rn̄det. b. tho. intractatu ꝯtra īpugnātes reli. dicens: ꝙ ſponſuseccl̓ie ꝓpͥe loquēdo ē xp̄s: de quo dicit̉. ꝗ hꝫ ſpōſā ſponſus ē: io. 3. Ipſe enī de eccl̓ia ſuo nominifilios generat. Alij autē ſponſi dicunt̉ ſicut miniſtri ſponſi exterius cooꝑantes ad generationemſpūaliū filioꝝ: quos ꝗdem nō ſibi ſꝫ chriſto generant: qui ꝗde miniſtri in tantū ſponſi dicūt̉ inquantuꝫ vicē veri ſponſi obtinent. Et iō papa ꝙobtinet vicē veri ſponſi ī tota eccl̓ia vniuerſalisſponſus eccl̓ie dicit̉. Et qͣꝫuis ep̄s ſue dioceẜ ſpōſus ſit ⁊ preſbyter ſue eccl̓ie: nō ꝓpt̓ hoc ſeꝗtur:ꝙ ſint plures ſponſi vnius eccl̓ie ẜm. b. tho. ī dicto tractatu. Et rō ē: qꝛ ſacerdos ſuo miniſteriocooperat ep̄o tanqͣꝫ pͥncipali ⁊ ſil̓r ep̄i pape: ⁊ papa ipſi xp̄o. Un̄ xp̄s papa et ep̄s ⁊ ſacerdos nonꝯputant̉ niſi vnus ſpōſus eccl̓ie.Quinto queritur vtrureges ⁊ pͥncipes xp̄iani ⁊ ꝑ ꝯſequēs oēs fidelesteneant̉ eē ſubditi ro. pōtifici. Ad qd̓. b. tho. affirmatiue in tractatu ſuo de rege ⁊ regno ad regemcypri ibi loquēs de regno eccl̓ie ⁊ regali ſacerdotio ita ait. Huiuſmōi regni myſteriū vt a t̓renisſpūalia eēt diſcreta nō terreniſ regibꝰ ſꝫ ſacerdotibus ē cōmiſſū: ⁊ p̄cipue ſūmo ſacerdoti xp̄i vicario romano pōtifici cui oēs reges xp̄ianos oꝫeē ſubiectos ſicut ip̄i dn̄o ieſu xp̄o: ſicut enim adque vltimi finis ꝑtinet directio ſubijci debēt illiad quos ſpectat cura an̄cedentiū finiū: ⁊ eiꝰ imperio dirigi. Et qꝛ ſacerdotiū gentiū ⁊ totus diuīorū cultꝰ erat ꝓpt̓ tꝑalia ꝯꝗreda: q̄ oīa ordinant̉ad multitudinis bonū cōe: cuiꝰ regi cura īcūbit:cōſequēter ſacerdotes gētiliū regibꝰ ſubijciebantur. Sꝫ ēt ī veteri lege ꝓmittebāt̉ bona tꝑalia ſiue terrena nō a demonibꝰ ſꝫ a bono deo religioſo ppl̓o exhibenda. Un̄ ⁊ ī veteri lege ſacerdotes legunt̉ regibus fuiſſe ſubiecti. Sꝫ ī noua legeē ſacerdotiū alterius: ꝑ qd̓ hoīes traducūtur ad
bona celeſtia. Unde in lege xp̄i reges debent eēſacerdotibus ſubiecti. Inde mirabilit̉ ex diuīaſapīa factū ē: vt ī romana vrbe quā deꝰ p̄uider arxp̄iani ſacerdotij pͥncipalem ſedē futura: hͦ moopaulatim inoleſceret: vt ciuitatis rectores ſacerdotibus ſubderēt̉. Sic enī maximꝰ valerius refert oīa poſt religionē ponēda ſemꝑ nr̄a ciuitasduxit: ⁊ ī quibꝰ ſūme maieſtatis decꝰ ꝯſpici valuit: quapropt̉ nō dubitauerūt ſacrꝭ īperia fuireexto queritur an ſitceſſitate ſalutis ſubeſſe romano pōtifici. Ad qd̓rn̄dit. b. tho. affirmatiue ī libro de erroribꝰ grecorū. c. 22. vbi ſic ait. on̄dit̉ etiā ꝙ ſubeſſe romanō pontifici ſit de neceſſitate ſalutis. Dicit enī cyrillus ī libro theolo. Itaqꝫ fr̄es mei ſi xp̄m imitamur: ꝟt ip̄ius oues vocē audiamꝰ manētes ineccl̓ia ſancti petri nō inflemur vento ſuꝑbie: neforte tortuoſus ſerpens ꝓpt̓ nr̄aꝫ ꝯtēptionē noseijciat: vt euā olim de paradiſo. Et maximus inepl̓a orientalibꝰ directa dicit. Coadunatam ⁊ fūdatā ſuꝑ petrā ꝯfeſſionis petri dicimꝰ vniuerꝭlē eccl̓iaꝫ ẜm ſaluatoris diffinitionē: ī qua neſario ſalutis aīarū nr̄arū noſtrū ē mane: ⁊ ē obdire ſuā ſeruantibꝰ fidē ⁊ ꝯfeſſionē. Eſt autreticū dicere nō eē obediēdū ſtatutis papauẜm .ſ. tho. ī libro ꝯͣ īpugnātes religionē: vbicretis di. 22. dicit̉. Omnis ꝗ romane eccl̓ie pͥuigiū ab ipſo ſūmo eccl̓iarū capite traditū auconat̉: ꝓcul dubio ī hereſim labit̉. ⁊ īfra: fiope violat: ꝗ aduerſꝰ illā agit: q̄ ē fidei mat̓.autē priuilegiū xp̄s romane eccl̓ie ꝯtulit: vt oēei ſicut xp̄o obediant. Und̓ cyrillus ī libro theologorum: vt mēbra maneamus ī capite nr̄o apoſtolico throno romanoꝝ pontificū: a quo nr̄mquomō ⁊ ꝗd credere ⁊ ꝗd tenere debeamꝰ ipſdenerātes ip̄m rogantes ꝓ oībus: qm̄ ip̄ius ſoē rep̄hēdere corrigere diſponere ſta⁊ loco ip̄ius ligare: ꝗ ip̄m edificauit:qd̓ ſuū ē: plerunqꝫ ip̄i ſoli dedit: cui oēs iunō caput īclināt: vt pͥmates mundi tanqͣꝫ ijieſu obediūt. Un̄ pꝫ: ꝙ quicūqꝫ dicit nō eē obediendū ī his. q̄ ꝑ papā ſtatuūt̉. ī hereſiꝫ labit̉. Etad ideꝫ ē: qd̓ ip̄e doctor ꝯcludit libro. 4. contragentiles. c. 76.14 Vtrū ſieptimo queritur mouobediēdū pape qͣꝫ alteri cuiuſcūqꝫ poteſtati īferiori. Ad qd̓ rn̄det ſanctꝰ tho. ī. 2. ſn̄iaꝝ di. fi. ī reſponſione lr̄e ꝙ ſic. Et ꝓ maiori declaratiōequādā diſtinctionē: videlꝫ ꝙ poteſtas ſuperio⁊ īferior duplicit̓ ſe pn̄t habere: aut ita ꝙpoteſtas ex toto oriat̉ a ſuꝑiori: ⁊ tūc totainferioris fundat̉ ſuꝑ virtutē ſuperioris: ⁊ iō finpliciter ī oībus ē magis obediendū poteſtati ſiperiori qͣꝫ īferiori. Sicut etiā in naturalibus eatſa pͥma plus influit ſuper cauſatū cauſe ſecundejͣꝫ etiā ip̄a cauſa ſecunda: vt dicit̉ in libro d̓ caui⁊ ſic ſe hꝫ poteſtas dei ad oēꝫ creatā poteſtatem