.XXIII.
cum ſu verus dei vicarius in terra iure tꝑaliumadmīſtratio cōcedit̉ pape ab imꝑatore ⁊ recipit̉etiā ab ipſo: qͦ iure p̄dictoꝝ bonorū admīſtratiorecipit̉ a deo ⁊ dat deo. Recipit̉ aūt tꝑaliū adminiſtratio a deo ꝑ ipſū imꝑatorē quātū ad vſū⁊ quautū ad ſui officij ſtipendiatione. Nō .n. alit̓imꝑatores ⁊ reges tributa recipere poſſent: niſiqꝛ ſtipendiarij ⁊ adminiſtri ſūt dei. Sꝫ dat̉ deotꝑaliū adminiſtratio ab ipſo imꝑatore quantumad honoris venerationē ⁊ dn̄ij recognitioneꝫ ⁊ſuoꝝ miniſtrorū ſuſtentationē. Dicendū gͦ ꝙ cōſtantinꝰ imꝑator in illa donatione dedit pape ⁊ſuis ſucceſſoribꝰ īperij tꝑalē admīſtrationē ī honoris venerationē ⁊ dn̄ij recognitionē. Et papaandē īmediatā admīſtrationē ꝯcedit imri: quē eligit in vſū ⁊ in ſui officij ſtipendiationē ꝓ deſenſione ⁊ pacifica gubernatione eccleſie. Et ad hoc optime facit qd̓ ait dauid pͥmoparalip. vlti. dicens. In manu tua dn̄e virtꝰ ⁊ potentia: ⁊ in manu tua magnitudo ⁊ imꝑiū omniūtue ſūt diuitie: tua eſt gloria: tu dn̄aris omnium.Ego aūt ⁊ populꝰ meus ꝗd ſumꝰ: vt poſſimꝰ tibialiqua ꝓmittere vel dare: cū tua ſint oīa? peregreni enī ſumus corā te ⁊ aduene. Sꝫ hec ipſa quede manu tua accepimꝰ: dedimus tibi: ad hoc ētfacit qd̓ ſcribit̉. 12. q. i. vidētes. Quantū ad ſecūdū ꝙ nō poſſit reuocari talis donatio: ꝓbat idēīplicit̓. pͥmo ſic. Qd̓ ſemel deo dicatū ē: hūanodicio reuocari nō pōt: vnde dicit̉. 12. q. 2. de rebuſ. Que deo ſemel ꝯtribute ⁊ dedicate ſūt: ⁊ pea ſub occaſione ꝯceſſionis pͥncipū a ꝗbuſdamnuadunt̉: ſancimꝰ vt pͥus ꝯſulatis pͥncipē ad reſecandā taꝫ p̄ſumptiuā factionē: ⁊ cognoſcendūvtrū illius ſit conceſſio: an inuaſoris p̄ſūptio. Ꝙſi pͥncipis inordinata fuerit largitio: ipſe ſit princeps ꝓ emendatione redarguendꝰ: ſi aūt inuaſois declarat̉ p̄ſumptio vſqꝫ ad emendationē excōicationis ſit vindicta coercēdus. Scd̓o ꝓbat̉ſic. Nō alio iure adminiſtrationē tꝑaliū cōſtātinus recepit: niſi conſenſu populi ⁊ pͥncipū ac vniuerſi ſenatus vrbis rome: ſꝫ cū conſenſu omniūiſtoꝝ talē conceſſionē conſtantinus fecit eccl̓ie.Scribit̉ n. 97. di. ꝯſtantinꝰ. Utile iudicamꝰ vnacū oībus ſatrapis noſtris ⁊ vniuerſo ſenatu optimatibꝰ etiā ⁊ cū cuncto populo romane eccleſieſubiacenti: vt ſicut beatꝰ petrus in terris vicariꝰfilij dei videt̉ eſſe ꝯſtitutus: ita ⁊ pontifices ipſiꝰpͥncipis apl̓oꝝ ptātē amplius qͣꝫ terrene imꝑialis noſtre ſerenitatis habere videt̉ cōceſſā a nobis noſtroqꝫ imꝑio obtineant: ⁊ vſqꝫ in finē mūdi illibatā inconcuſſam ꝑmanere decernimus.Certio pōt induci ꝙ talis donatio fuit legitimeacta multoꝝ ⁊ ſanctoꝝ pontificū factū: qui talius ꝓuincijs ⁊ terris eccleſie donatis vſi ſūt vbonis eccleſie. Et oēs imꝑatores iurāt pape cōſeruare ei iura ſua: vt pꝫ diſ. 63. tibi dn̄o. ⁊. c. egoſodouicꝰ. Nec aliquis ſcūs ꝯtrariū aſſerit. Neeſt ꝯtra ſi dicat̉: ꝙ par in pare nō hꝫ imperium: gͦqd̓ conſtantinꝰ cōceſſit: alius pōt reuocare. Naꝫ
vt dicit aug. ꝙ quantū ad illa q̄ ſūt iuris poſitiuiverū eſt ꝙ par in parē nō hꝫ imꝑiū. ſꝫ quantū adilla que ſūt iuris naturalis ⁊ dn̄ij diuini oēs obligant̉ pn̄tes ⁊ ſequētes: quo iure cōſtantinus talēobligationē fecit: potius enī reddidit in illa donatione qd̓ ſubtractū erat: qꝛ dn̄i eſt terra ⁊ plenitudo eius: cuius papa eſt vicarius: qͣꝫ ꝙ dedecit qd̓ erat imꝑij. De tali aūt obligatione ſic ſcribit in dicto. c. cōſtantinus. Corā deo viuo ꝗ noſregnare p̄cipiet: ⁊ corā eius horribili iudicio obteſtamur oēs ſucceſſores noſtros imꝑatores etoptimates cūctos ampliſſimūqꝫ ſenatu ⁊ vniuerſum populū in toto orbe terraꝝ nunc ⁊ in poſterū nulli eoꝝ quoquo mō hec ꝯceſſa infringere:vel aliquo mō ꝯuelli. Si quis aūt tētator extiterit: eternis damnationibꝰ ſubiaceat īnodatus.De poteſtate pape inalios reges ⁊ p̓ncipes populi xp̄iani ẜm aug. deancho. Sicut ſummo ſacerdoti leuitici generisoēs iudei obedire tenebant̉: cuiuſcūqꝫ ſtatus extiterint: ſic oēs xp̄iani maiores ⁊ minores papelocū xp̄i tenenti parere tenent̉. Et de obediētiaexhibenda ſūmo ſacerdoti leuitici generis ⁊ punitione inobediētie habet̉ deutero. 17. Ubi dicit̉ſi difficile ⁊ ambiguū apud te indiciū ꝓſpexerisvenias ad ſacerdotē ⁊c̄. ⁊ īfra ꝗ ſuꝑbierit nolēsſacerdotis obedire imꝑio: moriet. Suꝑ qͦ verbo dicit glo. ꝙ cōdēnationis ſuſtinet ſnīam: quicōtenit ſūmi pontificis obedientiā: tanqͣꝫ ſi cōtēneret dei omnipotentiā. Un̄ xp̄s dicit lu. x. Quivos ſpernit: me ſpernit. Et grego. vij. li. moraliūait. Peccatū paganitatis incurrit quiſꝗs dū xp̄ianum ſe aſſerit: ſedi apoſtolice obedire contenit:di. 8. ſi qui ſūt. exemplū pene inobedientie habes in ſaule pͥmo rege. i. R. 15. Utrū aūt ſubijciātur pape ipſi reges quantū ad tꝑaliū recognitionē̄: dicit augꝰ. de ancho. puto ꝓ veritate eſſe dicendū ꝙ papa vicarius ieſu xp̄i in toto orbe terraꝝ vice dei viuētis ſpūaliū ⁊ tꝑaliū hꝫ vniuerſalē iuriſdictionē. Sed ipſoꝝ tꝑaliū īmediatamadminiſtrationē nō recepit: niſi in regionibꝰ occidentalis imꝑij ꝑ cōceſſionē factā eccleſie a cōſtantino. Quare aūt eccleſia n̄ v̓tit̉ tꝑaliū adminiſtratione niſi in partibus Italie mediāte imperatore quē eligit ⁊ nō in alijs regnis: que ſuntin occidentali imꝑio: hoc nō eſt ꝓpter carentiāauctoritatis: ſꝫ ꝓpter nutriendū in filijs ſuis vinculum pacis ⁊ vnitatis: qꝛ exquo imꝑiū fuit diuiſum: ⁊ a diuerſis in diuerſis partibus diuerſimode ⁊ tyrannice vſurpatū: eccleſia ꝓpter vitādum ſcandalū iudeoꝝ ſe tributariā fecit: cum petro oſtenderet ſe non obligari math̓. 17. ⁊. ii. q. 3.inter verba. Qui aūt dicunt papam in ſolo orbetotum dominiū habere ſuꝑ ſpūalia nō aūt ſupertꝑalia: ſimiles ſūt cōſiliarijs regis ſyrie qui dixerunt. 3. KR. 20. Dij montiū ſint dij eorū: ⁊ ideo ſuperauerūt nos. Sed pugnemus contra eos ī cāpeſtribus ⁊ in vallibus: in quibus dij eoꝝ dn̄iuꝫ