9 V.XXIII.
abſcuratū fuit aurum: mutatus color optimusʳ ⁊armis cōtrarijs ad virtutes fuerunt armati: merito tam imꝑiū qͣꝫ eligendi imꝑatorē ptāte ꝑdiderūt: qͣꝫuis dicat̉ imꝑator rex romanoꝝ. hec auguſtinꝰ de ancho. Et ſicut ab apl̓ica ſede hoc illis ē cōceſſū: ita cū expediret vtilitati ⁊ paci xp̄ianitatis poſſet īmutari: extra de elec. c. ꝑ venerabilē. Nec hoc eſſet leuitati aſcribendū. Un̄ ſcribit̉ heſter. 16. Prouidendū eſt paci omniū ꝓuinciarū: nec putare debetis: ſi diuerſa iubemus: exanimi nr̄i venire leuitate: ſꝫ ꝓ qualitate ⁊ neceſſuate tempoꝝ: vt reipub. poſſit vtilitas ꝑuenireſerre ſnīam. Nec obſtat qd̓ dicit gregꝰ. 25. q. 2.Eccleſiaſtice moderationi conueniēs ē: vt queordinata fuerint vel deciſa: in poſterū nulla debeant refragatione turbari: hoc enī intelligit̉ qn̄cauſa ordinationis illiꝰ ⁊ deciſionis non mutat̉:tūc enī ꝑmanere dꝫ: ſꝫ ſi mutat̉ cā ordinationisin bonū vel malum: pōt ⁊ debet talis ordinatiomutari. Cū aūt contingit electores duos imꝑagere: ad papa ꝑtinet alteri parti in hoct vnū illoꝝ pre altero eligat: quē magiſgnoſcit eſſe idoneum ꝓ aduocatione ⁊ defenne eccl̓ie: ⁊ cui famā vita ⁊ iufticia magis ſufgant̉: vel qn̄ altera ꝑs vocata ⁊ expectata noligere vel ad eligendū cōuenire: vt extra devenerabilē. Et rō huiꝰ eſt: qꝛ ſi pͥncipes voti ⁊ expectati nolūt cōuenire: ſedes apl̓ica adcato ⁊ defenſore carere nō dꝫ. Oſtendit̉ hoc⁊ exēplo: qꝛ cū lotarius ⁊ corradus fuiſſent electi in diſcordia: papa lotariū coronauit: ⁊ imꝑiūobtinuit coronatus. hec augꝰ. de ancho. Itē papapoſſet ꝓuidere de imꝑatore ꝑ hereditariamſucceſſione quando videret populo xp̄iano paceꝫ dari magis ꝑ hereditaria ſucceſſionē imꝑijqͣꝫ ꝑ electionē: ſicut enī ordinauit illud: ita poſſet⁊ iſtud cū ſit de iure poſitiuo: ī quo oīs papa hꝫplenitudine poteſtatis ẜm Aug. de ancho. Et ratio huiꝰ ē: qꝛ eccleſia indiget imꝑatore tanqͣꝫ aduocato ⁊ defenſore ꝓ ſtatu pacifico vite pn̄tis.cribit̉ .n. di. io. qm̄. ⁊. 96. cum ad verū. ꝙ xp̄ianiꝑatores ꝓ eterna vitā pontificibꝰ indigent: etpontifices ꝓ curſu tꝑaliū tantūmodo rerū imꝑialibus legibus vterent̉. Et apl̓s p̄cipit infra thi. 2.orationes ⁊ obſecrationes fieri ꝓ regibus ⁊ oībus ꝗ in ſublimitatibꝰ ſūt cōſtituti: vt quietam ⁊tranquillā vitā agamus in oī pietate: ⁊ pro hocetiā hieremias mandauit ꝓ regibus infidelibusorationes fieri baruth .i. dicēs. Orate ꝓ vita nabuchodonoſor regis babylonis ⁊ ꝓ vita baldaſſar filij eius: vt ſint dies ipſoꝝ ſicut dies celi. Exiſtimat etiā ipſe augꝰ. de ancho. ꝙ cōſideratis geſtis ⁊ cōditionibꝰ hominū videt̉ magis expediens eccleſie ꝓ pacifico ſtatu fideliū ordinare īperiale dominiū ꝑ hereditariā ſucceſſionē qͣꝫ ꝑelectionē ꝓpter tres rōnes. Prima ē qꝛ imꝑatorſi ſciret imperiū ſibi deberi nō ſolū ad vitā: ſꝫ ꝑhereditariā ſucceſſionē ī ꝓprijs filijs magis conaret̉ ad iuſticie obſeruationē ⁊ eccleſie defen-
ſionē ⁊ ꝓtectionē. Secūda rō eſt qꝛ cū cōſuetudo ſit quaſi altera natura: ſi fideles ꝑ diuturnamcōſuetudinē eſſent aſſueti imꝑio obedire ⁊ eccleſie famulari: cuiꝰ imꝑator ē miniſter. nō facilit̓rebellarent. Tertia eſt qꝛ ecclefia ex more imperatoꝝ vel diſcordia electoꝝ: cū aliqn̄ magno tꝑecareat imꝑatore aduocato vel defenſore plurabella ⁊ litigia ꝑcipit inſurgere in ſuis fidelibus: ⁊plerūqꝫ ipſemet a ſuis vaſallis peruipendit̉ ⁊ impugnat̉. Et ideo ad obuiandū his ⁊ alijs impedimentis q̄ occurrūt ex carentia rectoꝝ ī ꝑtibusItalie: iō melius eſſet qd̓ dictū eſt .ſ. ꝑ ſucceſſionē hereditariā ꝓuideri. hec augꝰ. Et ſi hoc etiamverū eſſet: tn̄ qꝛ ex huiuſmōi mutatione multaſcandala ſeꝗ poſſent: a quibus abſtineri oportetetiā in tolerandis malis: ne dū ī ꝓmouēdis maloribus bonis: iō dimittendū. di. 4. c. deniqꝫ.De prioritate papatuſad imꝑiū. Sciendū ẜm Aug. de ancho. papatuꝫfuiſſe prius imꝑio aliquo modo. Pro cuiꝰ declaratione notandū ꝙ de dominio regali vel imꝑiali poſſumus loqui duplicit̓. Primo modo vt ēvſurpatū ⁊ tyrannicū. Secundo vt eſt naturalevt politicū: pͥmū .ſ. tyrannicū ꝑmiſſum eſt in penaͣm dominantiū ⁊ penā peccantiū. Et hoc fuitante ſacerdotiū. Nam ẜm Aug. 15. de ciui. dei. i.Primus regū terre fuit caym: ꝗ prius ꝯdidit ciuitate: in qua regnaret vocās eam nomīe filij .ſ.enoch. Et ſic oēs ex eo geniti vſurpatiue dominiū habuerūt. Et poſt diluuiū renouatū videturiſtud dominiū tyrannicū a nembroth: de qͦ dicitur gen̄. 2. ꝙ cepit eſſe robuſtus venator coramdn̄o .i. oppreſſor hoīuꝫ ꝑmittente dn̄o: ſub quaedificata eſt turris balal ⁊ lingue cōfuſe. Secūdum dominiū ē naturale ⁊ politicū: ⁊ hoc cōceſſum eſt in remediū peccati .ſ. ad coercendū ipſuꝫ⁊ pacē iuſtorū ꝓcurandam. Et iſtud ſecutuꝫ eſtſacerdotiū. Incepit .n. ſacerdotium in ꝑſona melchiſedech ſignificantis xp̄m ⁊ ſūmū pontificemErat enī ſacerdos dei ſūmi: vt dicit̉ gen̄. 14. Ethunc tradūt hebrei fuiſſe ſem pͥmogenitū Noe.Et poſt eū oēs pͥmogeniti ꝓ ſacerdotibus habebant̉ vſqꝫ ad lege moſaycā. Sub lege vero ſcripta magis expreſſū ⁊ ſolennizatuꝫ fuit ſūmū ſacerdotiū in aaron. Et ex ꝓgenie eius cōtinuatuꝫfuit ſacerdotiū vſqꝫ ad xp̄m in genere hebreoꝝNam alie nationes idolatrie dedite habebant⁊ ipſi ſuos ſacerdotes maiores ⁊ minores idolis ſacrificantes: vt dicit Iſidorus di. 2. c. i. Perfectionatum autem fuit in xp̄o: qui pontifex factus futurorum bonorum ꝑ proprium ſanguinēintroiuit ſemel in ſancta et eterna redemptioneinuenta: repreſentatum autem ⁊ delegatum ī petro chriſti vicario. Exaltatum autem in ſua vniuerſali iuriſdictione: manifeſtatum in Silueſtropapa. Dominium autem temporale quod iuſtotitulo acquiſitum ē initium habuiſſe videtur inmoyſe duce populi conſtituto a deo: poſt quem