.XXIII.B 8

poteſtas ius dicendi eſt poteſtas: quam vocamꝰiuriſditionem: ita ꝙ poteſtas iuriſditionis poteſtſic deſcribi. Poteſtas iuriſditionis eſt qua preſipens alicui reipub. poteſt dicere ius ſtatuēdo ul̓ſententiando cū obligatione ſubditoꝝ ad habenaum illud quod dicitur ꝓ iuſto. Contingit autēin iſtis ſtatuendis vel ſentētiandis aliquādo poteſtatē iuriſditōnis determinari dupliciter. Unomō qͣꝫtum ad caſus: ita .ſ. ꝙ ipſa poteſtas nō ſe exrendit ad omnes caſus: ſed ad quoſdā. Alio mōptum ad populum ſubiectū .ſ. ꝙ ſe extēdat tanum ad populum ⁊ non ad plus.47De iſditione ſeu poreſtate pape in declarando dubia circa ius diuivel naturale. Sciendū ꝙ quedā ſunt de iureino vel naturali: quedā de iure hūano poſitīolantū vero ad illa que ſunt de iure naturali ul̓diuino: iuriſditio ſeu poteſtas papalis nō ſe extēdit ſic vꝫ ꝙ iſta poſſit mutare: vel etiaꝫ dare eisvim obligandi. Et ratio eſt: qꝛ inferior nō poteſtnutare leges ſuꝑioris: deus aūt eſt ſuꝑior ad paam. Ea aūt que ſunt de iure diuino vel naturali ſunt a lege dei ſcripta vel menti indita. Unde n̄poteſt eam mutare. 25. q. i. ſunt qui dicunt. Uerūeſt tn̄: ꝙ in talibus que ſūt de iure diuino vel naturali: ſi ē aliquod dubiū: ad papam ꝑtinet aucͣtoritas declarandi. Et ſic poteſt exponi illud: tibi. ſetro ⁊ cuilibet ſucceſſori tuo dabo claues .i. poteſtatem ad aꝑiendum .i. declarandū regnū celorum .i. ſcripturā .ſ. ſanctam. ¶ Ubi ſciendū ꝙ declarare dubia in aliquibus pōt contingere dupl̓rIno mō inꝗſitiue: ſeu opīatīe: ſicut pōt ꝗlibꝫ exngenio vel habitu inquirēdo de dubijs alicuiuscientie. Et iſto mō declarare pōt ꝑtinere ad quēlibet ſcientē vel doctum in aliqua ſcīa. Alio mōpōt accipi declarari cum auctoritate aliqͣ: ſic .ſ. ꝙdeclaratio ſua debeat haberi ꝓ vera ⁊ firma: itaꝙ nō liceat oppoſitū tenere vel opinari. Et iſtomodo poteſtas vel auctoritas declarādi predicta dubia eſt ſolum apud ſummum pontificem:hoc aūt ſic ꝓbatur. Oportet .n. in eccleſia ponerevnū caput: ad quod ꝑtineat declarare illa: q̄ ſuntdubia circa quecunqꝫ ad fidem ꝑtinētia: ſiue ſintſpeculatiua ſiue agibilia. Cuius rō eſt: qꝛ oꝫ ponere eccleſiam ſic diſpoſitam: ꝙ tota cōitas vniuerſalis eccleſie maneat in vnitate fidei ⁊ in vnaſententia de fide Sed hoc nō poſſet eſſe: niſi tota cōitas eccleſie haberet recurſū ad vnū caputſcꝫ preſidentē: apud quem eſſꝫ auctoritas declarandi dubia. Conſtat aūt ꝙ in eccleſia nō poſſeteſſe aliqd̓ tale caput: niſi ſoluſ papa: ergo ad ip̄mꝑtinet huiuſmodi declarare dubia. Et ſi obijciat̉contra hoc: ꝙ cū papa ſit ſingularis ꝑſona potēspeccare ⁊ errare: apud aūt poteſtatem errātem n̄debet eſſe auctoritas: ꝯtra quā nō liceat opinariRndendum ꝙ licet papa vt ſingularis ꝑſona ⁊ꝓprio motu agens poſſit errare: ſicut dicitur deilio leone: ꝯtra quem iuit hilarius pictauiēſis ad

concilium generale: tamē papa vtens ꝯſilio ⁊ requirens adiutoriū vniuerſalis eccleſie deo ordinante: qui dixit petro. Pro te rogaui: vt non deficiat fides tua: nō pōt errare. Nec poteſt eē vniuerſalis eccleſia tanqͣꝫ veꝝ recipiat aliquod erroneū. Nec tn̄ papa ſic: vt ſingularis ꝑſona ſn̄iamerroneā teneat: ſequit̉ ꝙ auctoritas eius obligetad illā ſententiā tenendā. Nec etiā ꝙ auctoritasilla ſibi erranti ſubtrahat̉: ſed ꝙ auctoritas ſua n̄habeat locū obligandi in tali caſu .ſ. quia ē obiectū aptum natum auctenticari: ſicut nō ſequitur:ꝙ careat vſu ille qui nō videt ſaporē: qui non ēobiectum viſus. De iuriſditione ſeu poteſtate pape circa poſitiua precepta. Sciendū ꝙ qͣꝫtuꝫ adea que euidenter valēt adad ordinandū hoīemin deū ẜm p̄cepta diuini iuris vel naturalis fiueprecipiēdo ſiue ſtatuēdo: vt ꝙ ſemel in anno ꝗsꝯfiteatur ad minus: ſiue ꝓhibēdo que retrahūthoīes a predictis: ſiue taxando penas ꝯtra trāſgreſſores: qͣꝫtum ad penas vite preſētis papa hꝫplenariā ptātem in talibus oībus abſqꝫ exceptione alicuius caſus ad talia ꝑtinentis. Et hec ſuntilla que ꝑtinent ad ius poſitiuū pertinēs ad eccleſiaſticā iuriſditionē. Et ſic poteſt intelligi illud: tibi dabo claues .i. ptātem ligādi per p̄cepta ⁊ ſtatuta. ſoluendi. per abſolutionē vel diſpenſationē.q̄cunqꝫ .i. in omni materia poſitiua. ⁊ regni celoꝝi. militātis eccl̓ie. Ꝙ aūt papa in hiꝰ hēat plenitudinē ptātis: ꝓbat̉ ſic. In oī repub. bn̄ ordīata oꝫponere aliquē ꝗ preſit reipū. ꝗ̄ poſſit totā cōitatemouere ad oīa illa que ꝯferunt ad bonū reipub.⁊ ad finē: ad quē ordinat̉ illa reſpū. ⁊ precipue d̓his que ſic ꝯferūt: vt fine eis nō bene ordinaret̉cōitas ⁊ bonū reipub. Sꝫ preſidēs vniuerſaliterreipu. in cōitate xp̄iana eſt papa: gͦ papa pōt p̄ciꝑetalia q̄ ꝯferūt ad bonū reipub. in cōitate xp̄iana.Dico aūt que ꝯferunt ad bonū reipub. ſic ꝙ ſineeis reſpu. nō attingeret ad finē debitū: qꝛ nō om̄eꝯferens ad bouū cōe pōt p̄ciꝑe ſicut nō pōt precipere continentiā monachale: vel ieiunare in pane ⁊ aqua ꝑ totā. xl. niſi hoc faceret ꝓpter culpaꝫpuniendā vel aliud ſil̓e. Sic gͦ in ſtatuēdo ptāspape ſe extēdit p̄cipiēdo vel ꝓhibendo oīa illa q̄ꝯferūt ad obſeruandū ea q̄ ſunt iuris diuini velnaturalis: eo mō quo dictū eſt: in quoꝝ obſeruantia ꝯſiſtit bonū reipub. xp̄iane ⁊c̄.De iuriſditione ſeu poteſtate pape in ſnīando de ſubditis: ⁊ ꝙ debeanthēri ꝓ talibus: ꝓut ſententiāt. Et qͣꝫtum ad ptātēligādi ⁊ ſoluendi eos ſiue in foro iudiciali exteriori ſiue in foro penitētiali: ſciendū ẜm herueū indicto li. ꝙ papa hꝫ plenitudineꝫ ptātis qͣꝫtum adoēs caſus ⁊ qͣꝫtum ad oēm ꝑſonā exiſtentē de eccleſia militāti: ⁊ hoc ꝓbat̉ ex illa auctoritate: tibidabo cla. re. ce. ꝑ id qd̓ ſequit̉: qd̓cunqꝫ ligaueris⁊c̄ .ſ. ſentētiando ꝑ abſolutōnē vel ꝯdenatione invtroqꝫ foro. Probat̉ etiā iſtud rōe tali. Oꝫ ponere in tota cōitate xp̄iana aliquem p̄ſidentem: ad