XXIII.
deo poteſtas finaliter rōne eius reductionis. Nāqͣꝫdiu ſumus in hoc mundo: ſumus in via ⁊ in qͦpam bello. In bello aūt neceſſe eſt: vt aliqui ſintprincipantes: ⁊ alij ſint ſeruientes. Et ideo qͣꝫdiubellatores ſumus ⁊ in exercitu: tādiuangeli dn̄abuntur angelis ⁊ homines hominibus: quia tota eccleſia militans eſt terribilis: vt caſtroꝝ acieſordinata. Sed cū peruenerimus ad deum tanqͣꝫad terminū ⁊ finē nr̄e felicitatis: non erimus amplius bellatores: nec neceſſaria erit amplius dominatio. Unde .i. corin. 15. dicitur: ꝙ cū ipſe filiustradiderit regnū .i. ſuos electos deo pr̄i: tunc euacuabit̉ oīs principatus ⁊ omnis ptās. Ꝙ abuſuſpape non ſit a deo ſꝫ a malicia ⁊ prauitate hominum ꝓbatur ex hoc qd̓ dicit dn̄s per ꝓphetam.Ipſi regnauerūt: ⁊ nō ex me principes extiterūt:⁊ non cognoui. Fit aūt abuſus ptātis ſcd̓m augu.de ancho. tripliciter. Primo ꝑ prauā adeptionē.ſunt enim aliqui qui ptātem ⁊ principatuꝫ praueadipiſcūtur: quia vel per ſimoniā vel per minasvel per ambitionē. In quoꝝ perſona dicit ꝓpheta. In fortitudine noſtra ſūpſimus nobis cornu.Et leo papa. i. q. i. c. principatus. vbi ait. Principatus que metus extorſit: aut ambitus occupauit ⁊ ſi actibus vel moribus nō offendat: ipſiustn̄ initij ſui eſt pernicioſus exemplo. Secūdo ꝑprauā eius executionem: qꝛ ⁊ ſi legitime aſſecutiſint poteſtate: tn̄ non vtuntur p̄latione ad vindictam malefactoꝝ: ⁊ laudem bonoꝝ. Sed econtrario ẜm illud heſter. 16. Muiti bōitate ⁊ honore .ſ. bonitatis qui eſt in eos collatus abutunt̉ inſuperbiam. Et non ſolū ſubiectos nitūtur opprimere: ſed datā ſibi gloriam non ferētes in ipſosqui dederunt: moliūtur inſidias. Et ſic etiā intelligitur illud hieronymi. 8. q. i. Audacter fortaſſealiquid dicimus: quod tn̄ ſcriptū eſt dicimus. nōſemper princeps populi ⁊ iudex eccleſie per deiarbitriū datur: ſed ꝓut mierita noſtra depoſcunt.Si mali ſunt actus noſtri: ⁊ operamur maligna:dantur nobis principes ẜm cor noſtrū. Et inducit exemplum de ſaule: qui cū factus eſſet rex populi iubente dn̄o: vt habetur. i. Re. 9. c. dicit dn̄snon per ſe eſſe factum: ſed quo ad abuſū eius poteſtatis. Tertio abutitur quis poteſtate ⁊ prelatione per prauam intētionem: ſicut illi prelati qui⁊ ſi bona ⁊ iuſta faciunt in ſuo regimine: hoc nonagunt ꝓpter iuſticie obſeruationē: ſed ꝓpter ſueglorie diuulgationē: ẜm illud Iob. 34. Regnare facit hipochrytam ꝓpter peccata populi. Ubigreg. in glo. dicit: ꝙ ptātem principatus deus tribuit: elationē ꝟero potentie malitia noſtra inuenit. ¶ Ꝙ ptās pape ſit ſingularius a deo qͣꝫ aliepoteſtates: declarat hoc tripliciter. ¶ Prmo quātum ad electionē. ¶ Secundo qͣꝫtum ad eius gubernationē. ¶ Tertio qͣꝫtum ad impugnationē ⁊inobedientium ſibi punitionem.Quantum ad primumſic declarat. Sicut deus generaliter habet eē in
omnibus rebus per preſentiam potentiā ⁊ eſſentiam: in ſuis tamen fidelibus habet eſſe quodaꝫſpeciali modo .ſ. per gr̄am ⁊ charitatem: ſic licꝫ inelectione omniū poteſtatū deus operetur: vt dictum eſt: quodam tn̄ ſingulari mō operat̉ in electione ſūmi pontificis: qui ſuos fideles habet regere ⁊ ordinare ad cultū dei. Unde multum peccant electores: qui huic ſingulari diuine prouidētie qua regit eccl̓iam non innituntur.Quantum ad ſecundūſ. eius gubernationem qͣꝫuis deus habeat curamgeneralem omniū rerum: ſingulari tamē modohabet curam de poteſtate ſūmi pontificis regentis ⁊ gubernantis eccl̓iam ſuā: Unde dicit chryſoſtomus in quadā omelia: ꝙ magna cura ē deode eccleſia ſua non montibus circūdata: ſed fidecircūſepta. Nam ꝓpter eccleſiam celū extenſuꝫeſt: aer ſpāſus eſt: mare diffuſum eſt. terra fundata eſt: paradiſus plantatus eſt ⁊ multa mirabiliafacta ſunt ꝓpter eccleſiam. mare diuidebatur: etiterum ſuebatur: ꝓpter eccleſiam ꝓphete: ꝓptereccl̓iam apoſtoli: ꝓpter eccleſiaꝫ vnigenitus deifilius factus eſt homo. Ego ipſam ſtatui inquit inꝑſona xp̄i: qui celum fundaui: ⁊ angelos creaui.Sed ꝓpter celum crucifixus non ſum: ꝓpter celum celeſte corpus non accepi: nec naturam angelorum aſſumpſi: vt diſcas quoniā celo angelis ⁊ omni creatura ſingularior ⁊ honorabilioreſt eccleſia. ¶ Tertio oſtendit̉ excellentia huiuspoteſtatis ſuper alias quantum ad punitione impugnantium ⁊ non obedientiuꝫ ſibi. Gerit enimſummus pōtifex in eccleſia vicem illius prophete: de quo dicitur Deutrono. 18. per prophetam:ſuſcitabo vobis de fratribus veſtris ⁊ cetera.Quicunqꝫ non audierit prophetam illum egovlctor exiſtam: penam .ſ. eternam ⁊ temporaleꝫſibi infligendo. glo. dicit: ex quo verbo habeturꝙ impingentes in ſūmum pontificem ⁊ reſiſtentes ſibi grandi pena puniendi ſunt. Unde et ipſepapa ſignificatur per montem ſynai: de quo dicitur Exo. 29. ꝙ die tertio deſcendit dominus inmontem ſynai dicens filijs iſrael: Ne aſcendatiſin montem: nec tangatis fines eius: qui enim tetigerit morietur. Significatur enim ſummus pontifex per talem montem. primo enim rōne generalitatis: quia ſicut mediante tali monte deſcendit deus coram toto populo iudeoꝝ: ſic xp̄s mediante poteſtate ſummi pontificis in lege nouadeſcendit deus ſuꝑ toto populo xp̄ianorum. Secundo rōne ſublimitatis: quia ſicut ille mōs ſublimior erat omni alio monte: ita papa ſublimiorē omni alio prelato. Tertio rōne legalis veritatꝭ:quia ſicut de illo monte data eſt lex: ita ab ip̄o papa omnes leges ⁊ iura exquirenda ſunt. Omnisergo qui hunc montem auſu temerario tāgit impugnādo vel ſibi nō obediendo debet mori nōqūocunqꝫ: ſed lapidibus ⁊ iaculis confodiendusUn̄ ſymmachus ait. Quis ſanctum eſſe dubitat: