Titulus.
miſeri hoīes inueniūt ipſimet: ſi volūt ꝑ ſe exprimant. ¶ Et nota ꝙ cōfeſſor nō ſolū dꝫ interrogare de mortalibꝰ: ſꝫ ēt de circūſtantijs: q̄ aggrauāt vel alleuiāt: vn̄ Inno. in decre. oīs vtriuſqꝫſexus: de pe. ⁊ re ſic dicit. Sacerdos ſit diſcretuſ⁊ cautus: vt more periti medici ſuꝑinfūdat vinū⁊ oleū vulneribꝰ ſauciati: diligent̓ inꝗrens ⁊ peccata ⁊ circūſtantias pctōꝝ: ꝗbus prudēter inꝗſitis: intelligat qͣle ei debeat p̄bere cōſiliū ⁊ cuiuſmodi remediū adhiberi diuerſis experimentisvtendo ad ſanandū egrotū: hec ibi. ¶ Ad idemfacit qd̓ dicit aug. de circunſtantijs pctōꝝ: de pe.di. 5. c. i. Conſideret qͣlitatē criminis ī loco in tꝑein ꝑſeuerantia in varietate ꝑſone ⁊ qͣli hoc fecittetatione ⁊ ipſius vicij multiplici executiōe. Oīsiſta varietas cōfitenda ē ⁊ deflenda. Dolendū ēnō ſolū qꝛ peccauit: ſꝫ qꝛ ſe virtute priuauit. Doleat alioꝝ vitā in ſua fuiſſe corruptā .ſ. exempſo⁊ cōmodū qd̓ dediſſet ꝓximo: exēplo boni. Doleat de triſticia quā peccando bonis intulit: ⁊ deleticia quā eis nō adhibuit: hec augꝰ. q̄ intelligẜm qd̓ declaratū eſt hic. Et illas ꝗdē circūſtantias: q̄ trahūt pctm̄ in aliā ſpēm de neceſſitate oꝫcōfiteri ẜm tho. ⁊ pe. ⁊ alios doc. Alias enī circūſtantias cōfiteri: cū ſint venialia ꝑfectionis ē ⁊ nōneceſſariū. Pe. de pal̓. dicit in. 4. di. 16. ꝙ numerus circūſtantiaꝝ comprehendit̉ hoc verſu. ¶Quis quid vbi quibꝰ auxilijs cur quō qn̄. Rayaddit octauam .ſ. quotiēs. Et vbi in ꝟſu dr̄ quibus auxilijs ipſe dicit ꝑ qͦs quotiēs. Dicit̉ gͦ ꝗs ꝓvarietate ꝑſone: ſtatus: etatis: ſapīe: ordinis: ⁊ ſicfuit grauiſſimū pctm̄ ade: qꝛ quāto gradus altior tāto caſus grauior ⁊ īgratitudo maior. Quidvtrū malū qꝛ ꝓhibitū vel ex genere ſuo: vtrummortale vel veniale: vtrū occultū vel manifeſtūEt quantū ad hanc cōditione grauius fuit pctm̄cain qͣꝫ ade. Quātitas enī generis homicidij grauior eſt qͣꝫ gule vel ſuꝑbie. Ubi qꝛ in loco ſacrograuiꝰ peccat̉. Per quos: qꝛ traxit alios ad peccatū: qd̓ ꝓpriū eſt diaboli: vel qͦs poſuit mediatores ad malū ꝑpetrandū: qꝛ pctōꝝ illorū ē ꝑticeps. Uel cū quibꝰ: ꝓ quibꝰ ⁊ contra qͦs. Quotiens: nō ſolū quantū ad cōſuetudinē ſꝫ etiā qͣꝫtuꝫad numerū: qui numerꝰ refert̉ ad actionē nō adobiectū actionis: ꝟbi gr̄a. Si hō iniuſta cōtrectatione accipiat ſaccū plenū mille florenis vnumfurtū eſt. Si aūt tres florenos accipiat diuerſisetiā tꝑibus ⁊ actibus ſucceſſiue: erunt tria furta:qꝛ in ipſo actu eſſentialiter ē pctm̄. Et iō nō pōteſſe vnū in pluribꝰ actibus. Cur: an ex infirmitate vel igͦrantia vel electione vel quali intētionefecerit: ⁊ qꝛ mortalia trahūt ſpēm ex fine: iō diligenter hoc eſt explicandū. qui enī furat̉ vt mechet̉ magis dicendus eſt mechus qͣꝫ fur. Eſt tn̄vnū pctm̄ in vno actu ſꝫ hn̄s plures deformitates: quō naturali mō vel innaturali: qꝛ ſemꝑ grauius in eodē genere agendo qͣꝫ patiendo. Qn̄: ſiin ſacro tꝑe vt biebꝰ feſtiuis vel alio tꝑe ⁊ de ꝑſeuerantia in peccato.
Ad declarationem authiꝰ: qn̄ .ſ. circūſtantie ſūt cōfitende ſic dicit pe. depal̓. Circūſtantie ſūt in quintuplici genere. Prīeſūt q̄ nec alleuiāt nec aggrauāt: ſicut ille q̄ nō important aliquā cōuenientiā vel diſcōuenientiaꝫad rationē nec ex ſe nec ex ſuppoſitione ſicut furari cū dextera vel ſiniſtra: ⁊ iſtas cōfiteri ē ſuꝑfluū. Scd̓e ſūt q̄ alleuiant q̄ importāt cōuenientiā: vt facere malū ex bona intentione vel ignorantia: ⁊ iſtas cōfiteri ē imꝑfectū: niſi quis time̓tſcandalū cōfeſſoris. Tertie ſūt q̄ importāt diſcōuenientiā ex ſuppoſitione vt furari multū: ⁊ iſtasqꝛ peccatū aggrauāt cōfiteri ē ꝑfectū: niſi ꝓpterſui ꝑiculū vel cōfeſſoris vel tertij: ſꝫ qꝛ nō mutātſpēm nec aggrauāt in infinitū: nō eſt neceſſariuꝫeas cōfiteri ẜm tho. Sꝫ pe. dicit ꝙ qͣꝫuis iſta ſitcōis opinio tn̄ tutior eſt alia .ſ. ꝙ confiteat̉ eas .ſ.cū notabiliter aggrauāt: vt furari centū floremulto grauius qͣꝫ furari vnū. Sūt qͣrte q̄ aguāt ⁊ mutāt ſpem: n̄ tn̄ in īfinitū grauāt: ⁊ invt qn̄ vtrūqꝫ eſt veniale: vel qn̄ primū eſt morile ẜm veniale vt in ſpēbus gule: quaꝝ.nit alteri: ⁊ ſūt qn̄qꝫ mortales qn̄qꝫ veiſtas cōfiteri nō eſt neceſſariū. Nec eſt illtra hoc qd̓ dicit tho. ⁊ alij cōiter .ſ. ꝙ q̄ mutāt ſiciē ſūt neceſſario cōſitēde: qꝛ loquunt̉ de illisſūt mortalia. Ratio qꝛ nō eſt neceſſariū eā cōfiteri eſt: qꝛ circūſtantia ē cōfitenda neceſſario nōqꝛ mutat: vt pꝫ in veniali: ſꝫ qꝛ mutat in infinitūvt pꝫ in mortali. Sꝫ circūſtantia nō mutās in infinitū nunqͣꝫ aggrauat in infinitū: qꝛ intēditnā ⁊ nō extēdit. Extenſio enī eſt infinita neccreſcere: ſꝫ intentio eſt finita: ⁊ ſemꝑ pōt creſoNulla gͦ talis q̄ nō mutat ſeu aggrauat in intū: eſt neceſſario cōfitenda. Quinte mutangrauant in infinitum vt qn̄ actui veniali pelaute ⁊ ſtudioſe p̄parationi addit̉ ebrietas vl̓tabilis anticipatio hore ī ieiunio ſine cā: ſꝫ vtreligioſo ſit mortale qd̓ alteri eſt veniale: dicendū ꝙ nō: vt verbū ocioſū ⁊ hiꝰ: hec pe. de pal̓.¶ Et nota ẜm tho. in quadā epl̓a: ꝙ circūſtantioille dicunt̉ trahere peccatū ad aliud genus: ⁊ iōde neceſſitate cōfitēde: q̄ hn̄t ſpālē repugnantiāad aliqd̓ p̄ceptoꝝ diuine legis. Sicut furtū ſimplex repugnat huic p̄cepto. Nō furtū facies. Sivero fiat furtū in loco ſacro: circūſtantia loci hꝫrepugnantiā ad aliud p̄ceptū: qd̓ ē de veneratione ſacroꝝ: ⁊ ſic addit̉ noua ſpēs pctī ⁊ de alijs.Dicit nicolaus de lira ſuꝑ exo. ꝙ peccatū mortale cōmiſſū die feſto hꝫ ſpālē repugnantiā ad illd̓p̄ceptū de ſcīficatione ſabbati: qꝛ magis eſt opuſſeruile opus pctī qͣꝫ opus manuale. Opus autemſeruile ibi ꝓhibet: ⁊ ſic mortale vltra ꝓpriā deformitate ſue materie: ex eo ꝙ cōmittit in feſtohꝫ aliā deformitate ex iſta circunſtantia: quā orcōfiteri. Et in fi. dicit ideꝫ tho. vbi. sͣ. ꝙ illud qd̓dicit̉ circūſtantias nō trahētes pctm̄ in aliud genus ſeu ſpem nō eſſe de neceſſitate confeſſionis: