Titulus.
De diſciplina habitusẜm Umbertū ꝓuidenduꝫ eſt ne ſeruo dei veſtisſit nimis longa: vel nimis breuis: nimis lata: vl̓nimis fixa: vel nimis clauſa: vel nimis formata:vel nimis informis: nimis defluēs: vel nimis ſuccinata: nimis cōpoſita: vel nimis ſordida. nimislaniata: vel nimis repetiata: nimis aptata: vel nimis inepte relicta: nimis diſſuta: vel nimis curioſe ꝯſuta. Cauendū ē etiā circa panniculos: ſotūlares: corrigias: cultellos: campulos: tabl̓as: burſas: ſacellos: figilla ⁊ ſil̓ia: ne aliꝗd fiat in iſtis: qd̓ex p̄cio curioſitate vel ſuꝑfluitate vl̓ ſecularitatealiqua poſſit aliꝗd rep̄henſibile iudicari.De diſciplina in geſtibus. Umbertꝰ hugo de ſancto vic. ſic dicit. Suntꝗdaꝫ ꝗ nō niſi buccis patentibꝰ aſcultare neſciūt:⁊ qͣſi palatū ad v̓ba aꝑiunt. Alij ꝗ in agendo velaudiēdo qͣſi canes ſitiētes lingua ꝓtendūt: ⁊ adſingulas actiones labia velut molā torquendocircūducūt. Alij loquētes digitū extendūt: ſuꝑcilia erigūt: ⁊ oculos in orbē notātes cuiuſdā intriſecus magnificētie conatus on̄dūt: caput iactantcomā excutiūt: veſtim̄ta coaptādo ꝯponūt. Alijtm̄ alterā auriū voci apponūt: qͣſi ambe n̄ fuerūtfacte ad audiendū. Alij ad iter videndū alterumtm̄ oculoꝝ aꝑiunt. Alij cū maiori ridiculo cū medietate oris loquūt̉. Sūt p̄terea mille larue: mille corruptiones nariū: mille corroſiones labioꝝq̄ decorē diſcipline deturpant. hec ille.Quomodo ſe debꝫ habere diuerſimode in diuerſis locis ẜm Umbertu. In oratorio mature: iuxta altare reuierenter:iuxta reliꝗas timorate: in capl̓o ſicut xp̄s an̄ p̄ſidem iudicandꝰ .ſ. ẜm Ber. dimiſſis aſpectibꝰ vultu hilari: rarus ad ꝟba: ꝓmptus ad obprobria .ſ.ſuſcipiēda: paratꝰ ad verba: in ſcholis attente: incella vtilit̓: in refectorio ⁊ oī comeſtiōe religioſe.i. linguā a loquēdo reſtringat: oculos nō circūdet: ſuꝑ eſcam ſe nō effundat: mūde comedat vtabhominationē alijs non faciat. In dormitorioquiete: vt alios nō inꝗetet. In īfirmitorio n̄ q̄rūloſe: exēplū de lazaro vlceribꝰ pleno ⁊c̄. In hoſpitio lete. In cameris verecūde. In locutorio nōa: ſꝫ vtilia dicat. In horto vel prato medie: math̓. 6. Conſiderate lilia agri ⁊c̄. In alijsofficijſ neceſſitatis: vt cōquina: canepa cellario ⁊hiꝰ ꝓ diſciplina ſeruandū ē ꝙ nūqͣꝫ appareat niſiꝓ iuſta neceſſitate: ne ſimilis ſit illis mulieribusde ꝗbus apl̓s ait. Ocioſe diſcūt circuire domos:cū iuuenculis nō ſe inueniat: ſolus in cella vel indormiēdo vel alijs locis ſecretis: qꝛ diabolꝰ circuit querēs quē deuoret: ⁊ ibi de muliere rōneſexus tetat: de adoleſcente rōne etatis vexat: vtdicit. ¶ Et ad tollendum ſuſpitiones alioꝝ ⁊precipue in regionibus vbi viget vicium contranaturam.
AiSi¶DeOTiplina ſilentii.Multū eſt vtile ⁊ neceſſariū cūctis: ⁊ p̄cipue religioni. Un̄ ⁊ ab oībus patribꝰ religionis ꝓ certotꝑe ⁊ loco inſtitutū ē: et a bonis nō neceſſarijs tn̄ꝟbis abſtinēdo. Un̄ p̄s. obmutui ⁊ ſilui a bonis:hoc gratiā diſpoſitiue gignit: in cuiꝰ figura zacharias tacēs: ioh̓em ꝗ interptatur gr̄a genuit: fortitudine ſpūs addidit Iſaias. In ſilentio ⁊ ſpe eritfortitudo veſtra: ſicut olla cooꝑta feruet: cito diſcoopera retardat̉ ꝓpt̓ euaporationē: ita ⁊ menstacēs vel loquēs ad ꝯtēplatione inducit Tre. 2.erit ſolitarius ⁊ tacebit ⁊ leuabit ſe ſuꝑ ſe. Sapiētiam auget. Nā ⁊ pythagoras diſcipul̓ ꝑ ꝗnquēniā ſilentiū imꝑabat: vt tacēdo diſcerent poſtealoꝗ. Secūdus etiā ph̓s ex eo ꝙ loquēdo fuit cāmortis matris: ita ſtrictū ſibi ſilentiuꝫ indixit: ꝙnec etiā imꝑator alexāder morte ꝓmittēdo potuerit eū induce̓ ad loquendū. Nec ē ꝯͣ quod dr̄Iſai. 6. ve mihi quia tacui: qꝛ hoc ē verū qn̄ eſtneceſſariū loꝗ: vt p̄latis corrigiēdo: penitentibꝰꝯfitēdo: oībꝰ fratrū delicta fraternalit̓ admonēdo: ⁊ tāto diligentiꝰ dꝫ iſtud obẜuari qͣꝫto nil valēs corꝑi nocere. multū aūt aīe ꝓdeſſe: ⁊ qd̓ teneri debeat ſilentiū: hes de ſta. mo. cū monaſteriū.¶ De exemptione religioſoꝝ ⁊ alioꝝ. Ca. ix.E exemptis tā religioſis qͣꝫ alijs: qꝛ religioſi modernis tēporibus ſūt qͣſi oēs exēpti a iuriſdictiōe ordinarioꝝ: iō hic de exēptis ē agendū. Ubi ſciendū ꝙſiue clerici ſeculares ſiue religioſi ſiue hoſpitalarij ꝗ etiā aliqn̄ ſūt exēpti ꝗ dicūt ſe exēptos: ⁊ allegat pͥuilegia ſua reꝗſiti ab ordinarijs on̄de̓ tenent̉: ⁊ ēt tradere tranſcripta articuloꝝ: de ꝗbusfuerit ꝯtrouerſia. Qd̓ ſi ad exemptionē allegentſolā p̄ſcriptionē: debet de hoc facere fide̓: ꝙ ſi allegēt vtrūqꝫ: tūc ſi pͥuilegiū ad plenū nō ſufficiatſed tamē cauſā p̄beat p̄ſcribendi: tenent̉ p̄ſcriptione ꝓbare: ⁊ ꝓbatione pendente nō turbentur.Qd̓ ſi nō allegant: nec exhibent ſaltē tale pͥuilegiū qd̓ cauſā p̄ſcribendi p̄beat: dyoceſani vtant̉iure ſuo: extra de p̓uile. c. cū ꝑſone li. vi. Dicit̉ etiāꝙ in loco cōgruo ⁊ ſecuro aūt aliquibꝰ viris prudentibus ⁊ omni ſuſpitione carentibꝰ ad hoc perdictos ordinarios deputatis infra trienniū ꝯpetentē ꝓ facti qualitate ⁊ ipſoꝝ ordinarioꝝ vel delegatorum ſuorū arbitrio moderandū iuſto impedimento ceſſante bebeant dicta priuilegia oſtendere: ⁊ ad legendū integraliter exhibere. eo..c. ⁊ ti. Ubi dicit glo. ꝙ ſi ordinarius dicit ſuā eēiuriſdictionē ⁊ ſubditus hoc neget: bn̄ cognoſcetordinariꝰ an ſua ſit iuriſdictio: de reſcriptis ſuperlitteris: ſꝫ ad oēm ſuſpitionē tollēdā meliꝰ videt̉expediendū per delegatos: de fo. compe. ſi quis.Item exempta eccleſia etiā monachi canonici ⁊clerici cōuerſi ⁊ ꝑpetuo oblati intelligūt̉ exēpti: