Capituluꝫ.IX.
pecunie cuius cā fuit aduentus ad forū: nec eſt exneceſſitate nec ſemꝑ: ergo in minori parte qꝛ ī paucioribus contingit hoc. ¶ Tertium quod ſpectatad rationem fortune eſt ꝙ fortuna nō eſt cauſa eorum que fiunt a natura: ſed eorum que fiunt ẜmpropoſitum ⁊ ab intellectu. Ꝙ aūt non ſit a natura patet: qꝛ natura vel vt ſemper vl̓ vt frequenteꝫ⁊ ſil̓r operatur. Fortuna vero vt in paucioribus ⁊diſſimiliter. Iterum neqꝫ inaīatum neqꝫ puer neqꝫbeſtia agunt a fortuna: cum non agant voluntariequaſi liberum arbitrium habentes. Unde nec fortunium nec infortunium poteſt eis accidere niſiſimilitudinarie: ſicut quidam dixit: ꝙ lapides ex ꝙhus fiunt altaria ſūt bene fortunati: qꝛ eis honor⁊ reuerentia exhibetur: cum lapides eis coniunctivel vicini conculcantur: quod dicitur per ſimilitudinem ad homines: in quibus honorati fortunatidicuntur. Unde fortunium dicitur qn̄ preter ītentionem accidit aliquod bonum ei. Eufortuniumquando ſequitur aliquod magnum bonum. Infortunium dicitur quando preter intentionem accidit aliquod magnum malum. hec Tho. in ſcriptis ſuper ſecundo phyſicorum. Unde ex hoc eſt aliquis bene foriunatus in quantum operatur aliꝗsquo perfecto abſqꝫ aliqͣ ſua preuiſione ⁊ ſua precoles: ꝙ aliquis dicitur bene fortunatus: quādo aliquid boni accidit ſibi preter eius intentionem: ſic̄cum aliquis fodiens in agro inuenit theſaurumquem non querebat. Ubi ſciendum ꝙ aliquid eſpreter intentionem inferioris: quod non eſt preterintentōnem ſuperioris: ſicut cum dominus mittiſeruum ad quendam locum: ⁊ ad eundem locummittit alium ſeruum illo ignorante: tunc concurſus ſeruorum ad inuicem eſt preter intentionemvtriuſqꝫ ſerui: ſed non eſt preter intentionem domini ipſorum mittentis eos. vnde talis cōcurſuslicet ſit fortuitus reſpectu ſeruorum non tamē reſpectu domini: ſed aliquid ordinatum ab eo. Siclicet ſint aliqua fortuita reſpectu hominum nihiltn̄ reſpecū d̓i. qui oīa preordinat ⁊ preuidet a quoſit effectus fortuitus. Et dicendum ꝙ cauſa quaaliquid bonum contingat alicui ſecundumᵗ fortunam eſt vel a celo vel ab angelo vel a deo. Quod.n. voluntas hominis inſtigetur ad volenduꝫ ⁊ eligendum aliquid cui coniunctum eſt aliquod commodū vel incōmodum quod .ſ. eligens non conſiderat. puta ꝙ inſtigetur ad querēdum vbi eſt theſaurus ex nulla hominis virtute procedit ſed hoceſt vel qꝛ diſponitur a celo vel qꝛ illuminatur abangelo: vel qꝛ a d̓o inclinatur ſcꝫ ꝙ vadat ad agrū⁊ fodiat ⁊ ſic theſaurum inueniat: que quideꝫ cauſalitas diuerſimode eſt ī his tribus. ¶ Primo .n.celum inducit hominem ad aliquid faciendummodum alicuius paſſionis quam imprimit in corpora noſtra/ Secundo angelus diſponit hominem ad eligendum non imprimendo aliquam paſ
ſionem vt celum: ſed per modum cuiuſdam intelligibilis conſiderationis illuminādo ad cognoſcedum ꝙ aliquid eſt bonum non tamen de fine quare eſt bonum illud fieri. ¶ Tertio a deo voluntashominis inclinatur ad aliquid eligendum cuiusrationem ignorat ⁊ ſic ex his tribus dicitur homofortunatus. Et ad maiorem declarationem horuꝫſciendum primo ꝙ aliquid fortuituꝫ vel infortuitum poteſt contingere homini per comparationeꝫad celum ⁊ per comparationem ad angelos: nō autem per comparationem ad deum reſpectu cuiusin nulla re poteſt eſſe aliquid non preuiſuꝫ ſeu caſuale: qꝛ nihil poteſt contingere preter intenttoneꝫ⁊ cognitionem dei. Secundum eſt ꝙ non ſemꝑ eligit illud quod angelus intendit: aut ad quod corpus celeſte inclinat ſed bene illud quod deus operatur in illo. Nam angelorum cuſtodia interdumceſſat ſecundum illud Hiere. li. Curauimus Babylonem ⁊ non eſt curata: ⁊ multo magis inclinatio corporum celeſtium aliquando ceſſat. Diuinaautem prouidentia nunqͣꝫ ceſtat ſed ſemper eſt firma: ita ꝙ licet aliquod bonum poſſit homini contingere preter eiꝰ intentionem ⁊ preter celi inclinationem ⁊ angeli illuminationem non tamen preterdei ordinationem ⁊ prouidentiam ſub quā oīa cōtinentur. ¶ Terttum conſiderandum ꝙ bene fortunatus dicitur aliquis quando ex deo vel angelo vel celo aliquis inclinatur ad eligendum aliꝗdſibi vtile cuius rationem ignorat. Et econtra male fortunatus dicitur aliquis quando ex ſuperioribus cauſis: puta celo angelo ad contraria eiꝰ electio inclinatur. Sicut de quodam dicitur Hierexxij. Scribe virum iuſtumſterilem qui in diebusſuis non proſperabitur. Ubi dicas ꝙ nunqͣꝫ volūtas hominis ad maluꝫ inclinatur niſi permiſſiuenon autem effectiue. Contingit .n. homini bene velmale ſecundum fortunam aliqn̄ ſeipſo agente: vtcum fodiens in terra inuenit theſaurum quieſcētem. Quandoqꝫ occaſionem alicuius alterius cauſe concurrentis: vt cūquis vadit ad forum cauſaemendi aliquid ⁊ ibi inuenit debitorem ſuū quēnon credebat inuenire: hec Tho. in. iij. contra geniles. c. lxxxxix.De quibus bonis ē fortuna. Et eſt dicendum ꝙ circa bona corporalia exteriora: nam reſpectu bonorum ſpiritualium ſeumentaliuꝫ non pōt eſſe fortuna: nec poteſt aliquisdici bene vel male fortunatus reſpectu horum. Cuius ratio eſt qꝛ homo tunc dicitur bene vel malefortunatus: quando accidit ei aliquid boni vl̓ mali preter eius intentionem. Sed bona ſpiritualiavel mala: ſicut ſunt opera virtuoſa vel vitioſa: nōpoſſunt alicui euenire preter eius intentionem cūconſiſtant in electione cum qua concurrit intētiohominis: poteſt tamen reſpectu horum dici bn̄ velmale naturatus .ſ. ẜm ꝙ habet īclinationes naturales ad vitiā vel virtutes. Eſt ergo fortūa circa bōa