Capituluꝫ.III.

ſcirent. Et iō apl̓s. i. ad Cor. vi. ꝓhibet fideles cōtēdere in iudicio corā iudice infideli. Et ſic eccleſia ꝓhibet īfideles p̄fici in qͦcūqꝫ officio ſuꝑ fideles: vt in. d. c. Cōſtituit. xvij. q. iiij. Alio mō poteſtꝯſiderari dominiū infideliū ſuꝑ fideles ꝓut eſtiā p̄exn̄s. Ubi ſciendū ꝙ dn̄ium ⁊ p̄latio introducta ſūt ex iure hūano. Sꝫ diſtīctio fideliū ab infidelibus ē ex iure diuino. Ius aūt diuinū qd̓ eſtex gr̄a non tollit ius hūanū qd̓ eſt ex naturali ratione. Et iō diſtinctio fideliū ⁊ infideliū ẜm ſe cōſiderata n̄ tollit dn̄ium infideliū ſuꝑ fideles: pn̄ttn̄ iuſte ꝑ ordinationeꝫ eccleſie aucͣtem hn̄tis deip̄is īfidelibꝰ ſuꝑ tale dn̄ium auferri ius dominij⁊ p̄lationis: qꝛ infideles merto ſue infidelitatismerent̉ amittere ius p̄lationis qd̓ hn̄t ſuꝑ fid̓lesꝗ trāſferunt̉ in filios dei. Sꝫ hoc eccl̓a qn̄qꝫ fac̄qn̄qꝫ n̄ facit. In illis .n. infidelibus ꝗ tꝑalit̓ ſubijciunt̉ eccl̓e ⁊ mēbris eius: hoc ius eccl̓ia ſtatuit:vt .ſ. ẜuus iudeoꝝ factus xp̄ianus ſtatim ſit libernullo p̄cio dato: vt di. liiij. Fr̄nitateꝫ ⁊ hiꝰ. Nec inhͦ eccl̓a īiuriā fac̄ eis: qꝛ cū iudei ſint ẜui eccl̓e: poteſt eccl̓a de eoꝝ bonis diſponere. In illis v̓o infidelibꝰ ꝗ tꝑaliter n̄ ſubijciunt̉ eccl̓e vel mēbriseius: p̄dictu ius n̄ ſtatuit: lꝫ poſſet inſtituere de iure. Et hoc facit ad ſcādalū vitādū: ſicut ⁊ dn̄s māuit ꝑ ſe ſolui tributū cū n̄ teneret̉ ad ſcādaluꝫꝝ vitandū: vt habet̉ Math. xvij.tibus ſeu cerimoDenijs infideliū quare et qn̄ tolerant̉. Pro cuiꝰ declaratione dic̄. b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. x. art. xi. ꝙ hūanūregimē deriuat̉ a diuino regimine: ⁊ ip̄m dꝫ imitari. Dn̄s aūt cū ſit ſūme bonus ⁊ oīpotens ꝑmittit tn̄ aliqͣ mala fieri in vniuerſo q̄ poſſꝫ ꝓhiberene eis ſublatis maiora bona tollant̉ aut maioramala ſequant̉. Sic ⁊ in regimīe hoīum hi ꝗ preſunt recte aliqͣ mala tolerāt ne aliqͣ bona impediant̉ vel etiā ne aliqͣ mala peiora incurrant̉: ſicudicit Aug. in li. de ordine. Aufer meretrices a rebus hūanis ⁊ turbabis oīa libidinibus. Sic igitur infideles qͣꝫuis in ritibus ſuis peccēt: tn̄ tolerari pn̄t vel ꝓpt̉ bonū qd̓ ex hoc ꝓuenit: vel ꝓptaliqd̓ malū vitādū. ex hoc aūt ꝙ iudei ritꝰ ſuosobſeruāt: in ꝗbus figurabat̉ olim veritas fideiquā tenemus: hoc bonū ꝓuenit ꝙ teſtimoniumfidei nr̄e habemꝰ ab hoſtibus: ⁊ qͣſi figura repn̄tatur nobis ꝑ illos ea q̄ credimus: ⁊ iō in ſuis ritibus iudei tolerant̉: vt pꝫ di. xlv. de iudeis. ⁊ exͣeo. Conſuluit. Alioꝝ v̓o infideliū ritus qꝛ nil vtilitatis vel veritatis afferūt: nō ſunt aliqͣliter tolerandi: niſi forte ad aliquod maluꝫ vitandum vtſcandalū vel diſcidium quod inde poſſet ꝓuenire: vel impedimētū ſalutis eoꝝ ꝗ tolerariʰ paulatim cōuertunt̉ ad fidē: ⁊ ꝓpter hoc etiā hereticorū ⁊ paganoꝝ ritus eccl̓a aliqn̄ tolerauit qn̄ eratmagna multitudo infideliū..§. III.Quomodo ſint puniē-

endi ꝑticipantes cū iudeis circa caſus p̄dictos ⁊ip̄i iudei facientes ꝯtra predicta. Participantesſi ſunt clerici ⁊ admoniti nolūt ſe emendare ẜmRai. debent priuari officio ⁊ bn̄ficio. Si ſūt laici⁊ prīcipes ꝗ nolūt exeꝗ p̄dicta: vel alij ꝗ aliqd̓ impedimentū afferūt admoniti n̄ ſatiſfaciūt: debētexcōicari. xxviij. q. i. Nullus. Sꝫ iudei ꝯtracta facientes ſic puniūtur: vt chriſtiani ab illocōione: ⁊ ꝯſortio ſeu cōmertio tādiu ſeꝑent̉ ſubpena excōicationis donec illi emendauerint ⁊ ſatiſfecerint: vt patet exͣ eo. ti. ⁊ ſi iudeos. Poſſunetiā iudei ꝑ eccl̓am verberari vel alio modo corporaliter mulctari de p̄cepto ep̄i vel prīcipis: arxvij. q. iiij. Conſtituit. ⁊ etiā alia pena poſſunt puniri: extra de vſurꝭ. c. poſt miſerabilē. Quod ergo dicitur ꝙ eccl̓a nō iudicat de his ꝗ foris ſūt:dicit glo. xxviij. q. i. Sepe. hoc eē veꝝ quo ad ſpiritualē penā: qꝛ eccl̓a nō excōicat iudeos vel gētiles: ſed quo ad corꝑales penas bn̄ iudicat deeis: vn̄ ſi nimis ꝯuerſent̉ cū ꝯuerſis ex eis ad fidem vel ꝑuertere nitūtur debent flagellari. d. c.Sepe. Si aūt xp̄m blaſfemauerint. dicit Hoſtiē.ꝙ ẜm leges debēt decapitari. Un̄ principes ſecūlares iudeos xp̄m blaſſemātes grauiter puniredebent pena pecuniaria vel etiā grauiori: exͣ eo.In nōnullis. Et nota ẜm Tho. in quadā epl̓a adduciſſā lothoringie: ꝙ cū iudeus delinquēs nilhabet p̄ter vſuras debet nihilominus ⁊ pōt puniri pena pecūiaria ẜm delictū nec ex ſua iniquitate reportet cōmodū ⁊ maiori vtiqꝫ pena qͣꝫ quicunqꝫ alius nō vſurarius in ſimili caſu qͣꝫto pecunia q̄ ab eis aufert̉ minus ad eos ꝑtinet. Pōt⁊ inſuper addi alia pena ne ad penā ſufficere videat̉ ꝙ pecuniā alijs debitā deſinant poſſidere.Pecunia tn̄ ab eis ablata pene nomine n̄ pōt retineri a dn̄is ſeu officialibus punientibus: ſed d̓bet de ea fieri vt dicetur in. §. ſe..§. IIII.De exactionibus factis in iudeos a dn̄is terraꝝ: ꝗd iuris dicit Tho. indicta epl̓a ꝙ qͣꝫuis ſicut iura dicunt iudei merito culpe ſue ſeruituti ſint additi: ⁊ ſic dn̄i res eorum poſſint acciꝑe tanqͣꝫ ſuas: ita tn̄ ꝙ non ſubtrahatur vite neceſſaria: qꝛ tn̄ oportꝫ nos ambulare honeſte ad eos qui foris ſunt: ne nomē dn̄iblaſfemet̉: hoc obſeruandū. videt̉ vt in exactionibus quas facere nō conſueuerūt nō pregrauentur: ſed ad ꝯſuetas cogi pn̄t. Sꝫ nota ẜm Tho. indicta epl̓a: ꝙ cū iudei nihil habēt p̄ter vſuras: cūnō poſſint ipſi illa retinere licite: nec ꝯſequenterdn̄i recipiētes collectas a talibus pn̄t ea ſibi retinere licite niſi forſan eſſent talia que ab ip̄is velanteceſſoribus dn̄oꝝ ip̄i iudei extorſiſſent. Si q̄v̓o alia habent q̄ ab eis extorſerint illis debēt reſtituere ꝗbus ipſi iudei tenebātur ſi inueniūturAlioquin in pios vſus ẜm ꝯſilium dioceſani velalioꝝ ꝓborum vel in cōem vtilitatē terre ſi neceſſe eſt ſūt eroganda. Nec eſſet illicitū ſi d̓ nouo