Capitulum. II.
manere: ex quo enī non habnit ſpālē intentionemad remanendum: obligatur ẜm formaꝫ iuris queeſt ꝙ ꝑ annū probet ⁊ ſi non placet liber egrediturẜm Tho. In iali ergo voto religionis ad quam ꝗsnon obligat̉ remanere non pōt ep̄s diſpenſare ẜmPe. de pal̓. quod ꝓbat vltra alias rōnes ꝑ hͦ qꝛ ſūmus puīariꝰ plus pōt ī diſpēſando qͣꝫ ep̄s: ſꝫ ip̄e nōpōt diſpēſare ī voto religionis ita vt liceat ī ſeculoremanere: ſed ſic vt liceat ad aliā laxiorē trāſire ēfacta ꝓfeſſiōe: ſic̄ licentiat apoſtata: ergo nec ep̄s poteſt. Hoc aūt videt̉ ꝙ ſi exiſtens ī laxiori foueat arciorē ꝙ ep̄s poſſit diſpenſare qꝛ n̄ eſt votū ꝑpetueꝯtinentie nec votū religiōis ſimpl̓r cū iā ſit obligtiis ad vtrūqꝫ ſed ſolū eſt ſubrogatio voti. Un̄ videdet̉ ꝙ ep̄s poſſit diſpenſare. Et ſil̓r ī voto ſimplicireligionis artioris ꝙ liceat ad laxiorem trāſire licētia n̄ petita: ſi tn̄ trāſeat petitōne omiſſa tꝫ īgreſſusSic et de voto ſimplici artioris non dꝫ trāſire adlaxiorem: ſi tn̄ tranſeat tꝫ. Item videt̉ ꝙ profeſſusī laxiori n̄ dꝫ ad artiorē vouere niſi licentia petitaſed ſi vouerit tꝫ: nec aliꝰ pōt irritare ſꝫ tenet̉ licētiare. Sꝫ pōt ep̄s diſpenſare in profeſſo artiorē ꝙ intret laxiorem: n̄ tn̄ ſine conſenſu ꝯuentꝰ pōt alienare ꝑſonā conuētꝰ niſi hoc habeat ex pͥuilegio ſpāliSꝫ archi. non pōt iure ſuo vti auctoritate diſpē ſādi ꝯͣ ius cōe niſi in quātuꝫ competit ſibi ex conſuetudine ltīe p̄ſcripta ꝑ quā ius ep̄ale poteſt acꝗreren̄ aūt papale: qꝛ eēt corruptela. Item abbas vel prior nil poteſt ī diſpenſando ī votis lꝫ poſſit irritareplus qͣꝫ ep̄s de ſen. ex. Cū illoꝝ. Nā religioſi arit areſſione votū emiſerūt ⁊ ſic ꝑ profeſſionem libet̄: aut poſt profeſſioneꝫ: ⁊ tc̄ eſt locꝰ irritationis: īdiſpenſationis. Item n̄ poteſt abbas hoc in ſeculabꝰ ſibi pleno iure ſubiectis niſi conſuetudo daet. Archiep̄s ī quātū hiꝰ nil poteſt vel hꝫ ī ſubditiſſuffraganeoꝝ ſuoꝝ lꝫ ip̄os poſſit abſoluere vifitando. Non .n. ſeꝗt̉ poteſt abſoluere a voti fractōe gͦ ⁊diſpēſare: videt̉ tn̄ ꝙ ſic poteſt abſolue̓ a ſn̄ta ep̄i ln̄ debeat ſꝫ ad eū remittere ita ⁊ diſpenſare: ⁊ ꝙ cūfragāeis ſuis poſſit diſpenſare cū ſint ſubditi: qͣres ab eis ⁊ ab abbatibꝰ electi poſſint cueis diſpenſare ſic̄ ⁊ abſoluere a caſibꝰ ēt ep̄is reſerᵍuatis. Itn̄ pn̄iarij qͦrūcūqꝫ n̄ hn̄t ptātē diſpēſādi niſi ī quantū cōmittit eiſ ſpāl̓r. Nā ptās diſpenſādireſpic̄ iuriſdic. Un̄ pōt cōmitti hoī īferiorꝭ ordinisSꝫ vtrū an̄ n̄ ſacerdos poſſit diſpenſare ī votꝭ ſuovel aliēo iure: vel diſpenſationē cōmittere dubiū. ēSūmus aūt pn̄iariꝰ diſpē ſat ī voto religionis commutādo vnā religionem in aliā ſic̄ pꝫ in litteris qͣsapoſtate ab eis deferūt Papa aūt pōt diſpenſare īoī voto volūtario ſimplici ⁊ ſolēni tꝑali ⁊ ꝑpetuo ⁊cū oī homine. Et de voto ſolēni ꝑ ſacri ordinis ſuſceptōeꝫ pꝫ: qꝛ caſtitas illi eſt ānexa ex ſtatuto eccleſie etiā particulari: puta oriental̓ qꝛ greci etiā ſacerdotio cōiugio vtūt: papa āt diſpenſare pōt in ſtatuto cōcilij vniuerſal̓. De voto ſolēni per profeſſionietiā pōt qꝛ lꝫ papa n̄ poſſit facere ꝙ profeſſus n̄ fuerit profeſſus pōt tn̄ facere ꝙ n̄ ſit obligatꝰ religioni
⁊ ad votū religionis: qꝛ in omni voto intelligit̉ excepta auctoritate pape: hec Pe. de pal̓. vbi ſupra.Idem tꝫ Ricar. in. iiij. ⁊ Tho. in. iiij. ⁊ Io. neapo. inqͦdlibet. ⁊ Hug. car. Inno. ⁊ Hoſti. ⁊ cōiter canōiſte.ſ. ꝙ papa poteſt diſpenſare in voto ſolēni religiōiſū ꝗdem tm̄ vt ſit religioſus ⁊ non ſeruet vota ſꝫ dereligioſo poteſt facere laicū ex magna cā vrgente.Sed ip̄e Tho. 2ª 2ᵉ. q. lxxxviij. ar. xi. tꝫ ꝯͣriū .ſ. ꝙ nōpoſſit cū tali diſpenſare. Ideꝫ Alber. Primū cōiuſtenet̉. Et Io. in ſū. confeſ. dicit ſe vidiſſe hoc factūa papa cū aliquo. Dicit etiā Ricar. ꝙ omne votuꝫquod eſt de his q̄ ſupererrogationis diſpenſabileeſt: qꝛ diſpenſationis in quolibet tali voto poteſt inueniri rationabilis cā .ſ. profectꝰ maioris boni: velvitatio mali: ſiue per comparatōem ad rempublicam ſiue per comparationem ad vouenteꝫ. Reformatō .n. pacꝭ int̓ regna maiꝰ bonū eſt cōitati qͣꝫ continentia vniꝰ perſone. In tali .n. cauſi perſona quicontinentiā vouerat nubat per obedientiā dn̄i pape ſua obedientiā magis meritoria eſt ſibi qͣꝫ continere quātū ad pͥmū ſubſtātiale. Uitatio .n. cōis mali vt vitatio diſcordie inter regna q̄ ſunt ī pace ⁊ vitatio probabilis trāſgreſſionis voti ſi probabilitaſit vehemens poteſt eſſe rationabilis cā dipſenſādiin quocūqꝫ ſuꝑerogatōnis voto. Aliter .n. n̄ videoqūo obligatio ꝓ caſtitate facta qn̄ꝫ contra caſtitatēnon militaret. Et ſi dicis ꝙ hoc n̄ eſſet ꝑ ſe ſꝫ ꝑ accidens .ſ. ꝓpter infirmitateꝫ perſone hoc non obſtat̉Recta .n. rō dictare videt̉ aliqueꝫ eſſe loco dei ineccleſia ꝗ periculis cōitatū ⁊ perſonarū penſatis īfirmitatibus vtilitatibus ⁊ dānis poſſit rationabiliter obuiare. Et dico rōnabilit̉: qꝛ vbi ē diſpenſandi rōnabilis cā ſi diſpenſaret̉ nō eſſet diſpenſatioſed diſſipatiqͥ ẜꝫ Ber. iij. de cōſide. ad Augeniū papā. Dicit iterū ꝙ quāuis manēte obligatiōe de iure nature ſit ſoluere: tn̄ ipſa obligatio nō fuit de iure nature abſolute ſꝫ ſub hac conditōe .ſ. qͦuſqꝫ perſuꝑiorē ex cā rōnabili fuerit r̄laxata. Naturale .n.iudiciū rōis dictat ꝙ ꝑ aliquē ſuꝑiore poſſit talisobligatio relaxari ex rōnabili cā. Circa hanc materiam .ſ. de diſpēſatōe votoꝝ dic̄. b. Tho. in quarto:dī. xxxviij. ꝙ diuerſe ſūt opiniōes. Quidā .n. dicūtꝙ quodlibꝫ votū pōt ꝑ p̄latos eccl̓ie diſpenſatōeꝫhabere ꝓ libito p̄lati: ꝗa vt dicunt in quolibꝫ votointelligitur conditionaliter voluntas prelati ſuꝑioris .ſ. papeⁱ ad cuius diſpenſationē ꝑtinent actꝰ oīuꝫſubditoꝝ: ⁊ ſic cū voluerit ille ſummꝰ p̄latus relaxare pōt vt non teneatur. Sed hoc nō videtur bn̄dictū: qꝛ quedā ſunt in ꝗbꝰ eſt hō ita liber ſui ꝙ ētcontra p̄ceptū pape pōt illa facere ſicut continere⁊ alia ſimilia: vn̄ abſolute ſine conditione volūtatꝭalicuius p̄lati pōt alija vouere. Alij dixerūt ꝙ nullum votum recipit diſpenſatiōem ẜm ꝙ diſpenſatio eſt iuris relaxatio: ſed ſolum ẜm ꝙ eſt iuris declaratio quia papa poteſt declarare hoc ius quodſit quando recompenſatio fit maioris boni: ⁊ tuncpoteſt dimitti minus bonum ad quod quis obligauit ſe. Sed hoc etiam non videtur veruꝫ qꝛ de-