TitulusLX.

opinio eſt ī ꝯtrarium qd̓ ꝯtrariū tꝫ Bar. Io. cal. ⁊In. allegātes: qꝛ non ē opꝰ. ꝯiecture d̓ tacita voluntate: ex quo hēmꝰ exp̄ſſam ⁊ certaꝫ: ⁊ ꝗlꝫ iuriſuo pōt renunciare. vij. q. i. qͣꝫ ꝑiculoſum. Et hocveꝝ niſi ī pacto vel renūciatōne fuit poſitū aliqd̓v̓bum ptātis reſtrictiuū. Dicit. n. d. An. ꝙ ſi ex aliqͣ cā legitima fuit arbitrator deceptꝰ de quo ꝯſtaret: ꝙ tunc ſaltem ex clauſula generali .ſ. ꝙ poſſꝫalte ⁊ baſſe ⁊cͣ. vel iudicis officio ſubueniret leſoar. l. ambigo. ff. de re. du. Et hoc caſu puto ꝓcedere illud notabile Ho. qd̓. sͣ. in pͥn. dixi .ſ. ꝙ ī maxime qͣꝫtitate poſſit iudex occurrere al̓s non videoquō poſſit eē iudex ad vtilitatē pͥuatā ꝯtra pactū exp̄ſſum īpedire. Dn̄s tn̄ An. vr velle ī ꝑte aliailliꝰ. c. ꝗntauall̓. e. ti. ꝙ qͣꝫtūcūqꝫ v̓ba ſint cōceptalate: nihilominꝰ data enormi leſione re ipſa petreductio poterit. Mouet̉ ex hoc: qꝛ talia v̓ba ī geniere ⁊ fuſo ẜmone ꝓlata ſunt ſub confidentia diſcretōis ⁊ amicitie arbitroꝝ vt captent ipſoꝝ bēiuolentiā ad n̄ ledendū iō non debēt ita late ītelligi ſicut ſonant. Et ſi iuratū fuit qꝛ v̓ba iuramenti obuiant abſolueret̉ vel iudex ex officio ꝓuidebit: ⁊ ſic refert ſe de facto ꝯſuluiſſe. Et ī hoc concor. cū Pe. de ancha. hec opīo hꝫ eꝗtatem ſꝫ aliaopīo. sͣ. Io. cal. ⁊ Io. an̄. videt̉ ꝟior de iuris ſubtilitate: ar. op. vij. q. i. qͣꝫ ꝑiculoſum. In alio mēbrocū .ſ. dubitat̉ vtrū īteruenerit dolꝰ tunc rōe enormiſſime leſionis pōt peti reductio ſaltem iudiciofficio: qꝛ p̄ſumit̉ dolꝰ in tāta leſione vt ī. l. luciꝰ..ff. d̓ his q̄ ī frau. cre. Et in hoc ēt pōt intelligi illd̓dictū Ho. sͣ. Idem ſentit Anto. ⁊ Fran. de are. ⁊Bar. ⁊ Pe. de ancha.¶ Capitulum ſeptimū de Periurio.Eperiurio ſcien5Idum ꝙ grauitas huius pctī ex quatuor oſtēditur vnde ſummopere vitandū.Primo qꝛ ex eo deus īhonorat̉.Scd̓o qꝛ omni lege vetat̉.Tertio qꝛ ipſe ꝓximꝰ damnificat̉.Quario qꝛ pena multiplici caſtigat̉.Quantum ad primumintelligendū oꝫ videre ꝗd ſit ꝑiuriū. Ad qd̓ dicitmagr̄ in. iij. ſn̄iarū di. xxxix. ꝙ eſt mendactū iuramento firmatū. Iſta ergo duo reꝗrunt̉ .ſ. ꝙ aliqͦmō ſit ibi mendaciū ī locutione ⁊ cū eo iuramentum. Et mendacium ꝗdem dr̄ formal̓r qn̄ de aliquo p̄terito pn̄ti vel futuro ꝯtrariū pronuciat adid qd̓ hꝫ in corde. v̓bi gr̄a. Cuꝫ dicis merces qͣsvis vendere ꝯſtitiſſe tibi decē ⁊ tu mente hēs ꝙnon tm̄ ꝯſtitit: vel ſi dicis merces illas eē bonas⁊ ſine aliquo defectu ⁊ tu ſcis hr̄e pl̓es defectusvel cū dicis te datuꝝ pecuniā vel certū opꝰ ī certo termino factuꝝ ⁊ tu ītendis vlteriꝰ protrahere

terminū. Et ſi id qd̓ dicis eēt vt tu dicꝭ tu tn̄ ī corde credis cōtrariū .ſ. ꝙ non ſic ſit: mendaciū formal̓r ē: ⁊ grauiꝰ peccas qͣꝫ ſi diceres falſum credendo tn̄ dicere verum: qꝛ vt dicit Aug. Reā linguā non facit niſi rea mens. Iurare āt eſt ẜꝫ Augu. deū teſtem īuocare .ſ. ſue locutionis. Qn̄ ergoiuras qd̓ credis eē mendacium ꝑiuriū cōmittis⁊ ex hoc valde deum īhonoras: qꝛ ip̄m ꝗ ē ſūmv̓itas ⁊ mentiri non pōt īducis ī teſtem tue falſelocutionis ⁊ ſic facis eū iniquū ⁊ iniuſtum teqͣꝫtum ī te eſt dū in falſum teſtimoniū inducꝭ:eſt magna blaſphemia. Certe non faceret ꝗs hocin vilē hoīem ſine magna iniuria eiꝰ ſi talis eſſetcui diſpliceret mendaciū vel ꝑiuriū. Deo āt ſumme diſplicet. Sicut ergo xp̄s iudeis multa blaſphemantibꝰ in eū dixit eis. Uos inhonoraſtꝭ meIo. viij. Ita iſtis ꝑiuris dicere pōt ⁊ multo magturpiter iurātibꝰ ꝑ membra īhoneſta. Et qꝛ inhnorare deū ⁊ irreuerentia facere ꝑtinet ad ꝯtēptū. Iō ẜm. b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. xcviij. ꝑiuriū ex genereſuo ē mortale. Et ſi diceres. Cum iuro ꝑ euanglia vel fidē vel ꝑ corpꝰ meū aūt per ſctōs nō īdico deū teſtē cū ip̄m non noīem. Rn̄det. b. Tho. cAlb. ꝙ cū ꝗs iurat ꝑ p̄dicta non ītell̓r illa īducere in teſtimoniū ſui dicti: qꝛ nulla creatura hꝫ ifallibilem v̓itatem ⁊ oīum cognitōem: ⁊ iō ī illisiuramentis inducitur deꝰ in teſtimoniū cuiꝰ vitas vel virtꝰ relucet in illis creaturis qͦ noīant̉.Nec excuſat̉ a mortali vt dicit. b. Tho. ex hoc ꝙiocoſe peierat: qꝛ non euitat dīnam irreuerentiāīmo qͣꝫtum ad aliꝗd magis auget. Sil̓r non excſat̉ a mortali ꝗ ex lapſu lingue ſeu ex vſu peierdūmō aduertat ſe iurare ⁊ aduertat falſum eqd̓ iurat: qꝛ nec a ꝯtēptu ſecus ſi non. aduertaiurare. Idem Bonauē. in. iij. di. xxxix. Tribꝰ aūtmodis ꝓpͥe ꝗs ꝑiuriuꝫ īcurrit vn̄ ⁊ mortal̓r pecat. Uno mō cū ꝗs iurat aliꝗd eē vel fuiſſe: ⁊ cōtrariū hꝫ in mēte ſua ēt ſi verū eēt qd̓ diceret: vdictum ē ſupra. ¶ Scd̓o cū iurat ſe aliꝗd factuꝝillicitum ⁊ crīale vt occidere: qꝛ ipſo facto tenꝯtrariū facere al̓s aliud committeret mortale inplendo tale luramentum: vel ēt cum ꝓmittit relicitam ⁊ non ītendit obẜuare: iurat .n. ꝯtra id ꝙhꝫ ī mente: vel ēt ſi intendit obẜuare ⁊ ē res alicīportantie ⁊ poſtea nō ẜuat eo mō quo ꝓmiſit cpoſſit ēt ſi ſit ſibi magnū incommodū in ẜuandoniſi relaxet̉ ei vel ꝓlonget̉ terminus ab eo ꝗ pōtde hoc hēs ſupra immo ẜm. b. Tho. non excuſaa mortali ſi non implet iuramentum metu extortum de re in ſe licita. Hēt tn̄ diuerſa remedia adꝓuidendā ſibi non tn̄ ꝓpͥa aucͣte pōt contrauenre. ¶ Tertio cum ꝗs iurat ita leuiter ⁊ ſine conſderatione vtrū ſit verū vel falſū qd̓ dicit: qꝛ exponit ſe ꝑiculo iurandi mendaciū ⁊ p̄cipue ī iudicio vel ī his ꝗbus ꝓximꝰ dānificat̉. Dꝫ .n. diligenter examinare quod dicit: ⁊ tunc adhibita dligentia etiam ſi iuraret falſum quod tamen ipſecredit verū in iuramento aſſertorio non ē mor-