Capituluꝫ. V.

illud qd̓ iurauit illicitū vt bibēdo aliqͣꝫtulū plus qͣꝫdebeat peccabit venialiter ẜm Guil. Uenialia autēnon tenet̉ de neceſſitate ſalutis vitare. Et cū melius vel minꝰ male faciat ī non ſeruādo illud taleˡ:non plus qͣꝫ venialiter peccabit ex ip̄o actu ī ſe. Siꝑmittit iurādo ꝗd licitum ⁊ alicuiꝰ īportātie: vt dare alicui pecunia debitā ex ꝯͣctu vel per modū doni aut elemoſyne ⁊ ī certo termino vel ītraturū religionē: iturū ad aliquā peregrinatōem ⁊ hiꝰ. Autītendit non facere: ⁊ tūc peccat mortaliter qꝛ iurauit ꝯͣ veritatē eiꝰ qd̓ erat in mēte: vn̄ ibi mendaciū⁊ tn̄ tenet̉ īplere ſi poteſt ſaltē ī foro iudiciali ſed injoro conſcīe ẜm quoſdam non tenet̉: ẜm vero aliostenetur ⁊ obligatur ēt in foro conſciētie Bonauēī iij. ſn̄iaꝝ ponit vtrāqꝫ opinionē ⁊ neutram reprobat. Scd̓a tn̄ tutior ⁊ ꝯſulenda. Aut ītendit facereetſi nullo modo pōt illud īplere ꝓpter diuerſos caſus contingentes ⁊ non tenetur niſi ad illud quodpōt: puta ſi iurauit dare. x. et non pōt niſi ꝗnqꝫ qꝛplus non hꝫ ad illa ꝗnqꝫ tenet̉. Si iurauit in certoſermino ⁊ in illo non pōt ſꝫ ī futurū tunc qͣꝫ citiꝰ poſtea poterit tenet̉. Si āt pōt ſeruare ſꝫ cū multa ſuiincōmoditate nō pōt ꝯͣuenire ꝓpria auctoritate niſi ille cui promiſit relaxet vel dilationem det ſi adip̄m ſpectet preciſe ꝓmiſſio: ſeu etiā relaxari ⁊ abſolui pōt a ſuperiore qn̄ iuramentum etſi de re licita tamen per metum ⁊ dolum fuiſſet extortū. Sedetſi cum promiſit poterat poſtea ſuperueniat inopinatus caſus. puta iuraui alicui reſtituere gladiumſuum cum repetierit ⁊ in furia ipſe repetit non debeo reddere ne abutatur eo nec in hoc ſum periurus qꝛ cum promiſi non cogitabam de furia queſuperuenit de qua ſi cogitaſſem nō promiſiſſem.Similiter cum quis cū promittit eſt diues: poſteaefficitur pauper ⁊ īpotens ad illud non ſimpliciterſed cum multa īcomoditate: poterit petere a ſuperiori .ſ. ep̄o vel papa ẜm miſericordiam relaxatōevel abſolutionem vel cōmutationem: de quo videffra in. §. xi. cum ſequentibus. Si vero aliquid iurauit ſub conditione: non extante illa conditionequam expreſſit vel intendit non tenetur quo ad d̓um. Quedam ex ſe ſubintelliguntur ſecundū Hoſtien. etſi de eis in promiſſione non cogitetur ſeutendatur: vt ſi iuro reſtituere tibi pecuniaꝫ ad cetum tempus: ſubintelligitur ſi mutuaneris: aliasnon teneor. Item ſi iuro tibi dare dotem: ſubintelligitur ſi nuptie ſint ſecute: al̓s nō teneor. Itē ſi iuro ſoluere tibi ad certū tp̄s: ītelligit̉ niſi index p̄cipiat ꝯͣriū ⁊ iuridice vt ī ſequeſtris. Item ſi iuro alicui taqͣꝫ regi vel ep̄o: depoſito a dignitate non teneor obedire. Itē ſi iurat p̄latus alicuius eccleſie aliquid ſe facturū vel daturū vt p̄latus: pͥuatus prelatura non tenetur ⁊ ſic ſi iurauit reſtituere pecuniāmutuatam vt prelatus: nā p̓uatꝰ p̄latura non tenetur. Si tn̄ pecunia verſa eſt ī vtilitateꝫ eccl̓ie. xv. ꝙvi. Auctoritatē. alius ſucceſſor tenebit̉ quo ad mutuataꝫ pecuniā. Idē videt̉ qͦ ad rōnabiles ꝓmiſſiones. Si aūt ꝓmittit vel mutuo accipit vt priuata ꝑ-

ſona tenebitur ipſe etiā pͥuatus p̄latura. Item cumquis iurat ſtare mandatis alicuius pro offenſa facta ſibi vel alijs: ītelligitur niſi mādauerit iniuſtumīmoderatū vl̓ īpoſſibilia ⁊ hiꝰ. Idem Rai. addit ētꝙ in hiꝰ cū ꝯͣ iuramentū vult quis venire dꝫ hoc facere auctoritate eccleſie .i. ſuperioris vt ep̄i vel pape. In ꝗbuſdam tn̄ ex p̄dictis ſuperfluum videturItem cū iuro tibi reddere bladū vel vinū: ītelligitur eiuſdem bonitatꝭ. Itē cum iurat pater vel mr̄vel alius dare alicui filiam vel aliā cōſanguineamvxorem intelligitur ꝙ bona fide laborabit ꝙ habeat eam ⁊ ad plus non tenetur. De hiꝰ iuramentisꝓmiſſorijs habes multa īfra in. c. vi. cū ſequentibꝰibi vide..§. II.Excluduntur auteꝫ a iuramento p̄cipue tria genera perſonarum ſecūduꝫ.b. Cho. 2ª 2ᵉ. q. viij. ſed diuerſimode. Et primū ſūtpueri .i. ante quartūdecimum ānū. Hi .n. nō admittuntur ad iuramentū .i. non coguntur in iudicio.xxij. q. v. Pueri. Et hoc ideo qꝛ p̄ſumitur a iure ꝙdeſit in eis iudicium diſcretionis plenuꝫ: quod requirit̉ in iuramēto: vn̄ ⁊ ꝓpter hoc etiā ſtatutum ēꝙ non accedant hoīes ad iuramentū .ſ. ſolēniter faciendum: niſi ieiuni. xxij. q. v. Honeſtum. ⁊ hoc vtmagis ſobrij habeāt melius iudicium diſcretōnisUerū ſi iurant habentes vſum rōnis ſiue in iudicio ſiue extra iudicium in cōi ſermone ita peccantmortaliter vel venialiter ſecundū qualitatem ꝑirrij ſicut ⁊ ceteri: de delic. pu. c. i. Secūdi ſūt periuriquod intelligo de periuris conuictis in iudicio deperiuro: hi aūt repelluntur in iudicio ⁊ a contractibus vt infames: niſi per eum qui poteſt fuerit abolita macula infamīe: ⁊ hoc qꝛ preſumitur ꝙ deſit īeis veritas locutionis que maxime requiritur ī iuramento. De periuris notorijs ex facto mihi dubiūeſt ſi repellantur in iudicio: cū īnumeri ſint tales inquotidianis locutiōibus cōibus in emendo ⁊ vēdendo ⁊ huiuſmodi. Dicitur eniꝫ. xxij. q. v. Pecreuit ꝙ non debēt fieri iuramenta ſupra ſacra euangelia in quadrageſima in aduentu vſqꝫ in octauaꝫEph̓ie. in ieiunijs quatuor temporum: ⁊ rogationum: ⁊ dominicis diebus niſi de concordia ⁊ pacificatione. Et dicit ibi glo. ꝙ his diebus cāe exerceri non debent ⁊ ſubdit ꝙ huic. c. decreuit ⁊. c. p̄cedenti. vbi dicitur ꝙ a ieiunis fiat iuramentum: oluiat ꝯſuetudo preſcripta. ⁊ ſic videntur obrogataTertij ſunt ſacerdotes ⁊ p̄lati hī excludunt̉ a iuramento. non qꝛ non poſſint iurare: īmo in ꝗbuſdaꝫcaſibus debent iurare. Sed qꝛ ſine vrgenti cauſa⁊ magna nō dꝫ exigi iuramentum ab eis in iudicialibus ⁊ ꝯtractibꝰ ſic̄ a laicꝭ ſcd̓a. q. qͣrta. Si ꝗs p̄ſbyter. Nec ip̄i de facili debent iurare extra neceſſitateꝫ vt faciunt laici. Et hoc qꝛ p̄ſumitur ꝙ in eis ſitreſpectu ſtatus perfecti iuſticia ꝯuerſationis q̄ necmēdacia ſimpliciter dic̄ nec illicitū ꝑmitit. Propterea .n. exigit̉ ab homine iuramentū: qꝛʳ dubitat̉ neſimplicit̓ loquendo diceret mendactū. vl̓ n̄ ẜuaret