Capituluꝫ. IIII.

aūt dn̄s ꝓhibuit iurare oīo: vt Math. v. ītelligiturꝑhibuiſſe nō qꝛ ex ſe malū ſit iuramētū: vt furtū:īdulteriū ⁊ hiꝰ ſꝫ ex cā ne .ſ. ex frequenti ⁊ leui iuratōe ꝯtingat ꝑiuriū: vt dicit Inno. exͣ de iureiurā. c.Etſi chrutus. Prohibuit gͦ vt .ſ. ꝗs nō iuret ex ſe d̓lectabiliter ſꝫ coactꝰ neceſſitate: vt ponit Aug. xxij.q. i. c. Ita ergo..§. III.Quantuꝫ ad ſecunduꝫcū dr̄. Uiuit dn̄s: ponit̉ modus ꝯgruꝰ locutiōis: vt.ſ. non iuret̉ ꝑ idola vel ꝑ creaturas ī hoc eas vt d̓um venerādo ſꝫ cū ꝑ eas ꝑiurat̉ ad deū ſe referendo nec ꝑ deū iuret̉ mō obprobrioſo vt ribaldi. Etde his dicēdū ī ſequenti. §.¶ Capl̓m qͣrtū de iuramēto ꝑ modū p̄dicationis.E iuramento permembra dei: vel per creaturas: vel perfalſos deos. Quātū ad pͥmū nota ꝙ cūꝗs iurat ꝑ mēbra dei ⁊ ſactorū: aut iurat ꝑ mēbra īhoneſta: vt ꝑ mēbra pudenda virginis Marie autſactorū ⁊ eſt formale qꝛ ſonat blaſpheniā ⁊ notabilē irreuerentiam: ⁊ ſic ītelligit̉. c. Si ꝗs ꝑ capillumxxij. q. i. Aut iurat ꝑ membra honeſta: vt ꝑ corpusꝑ ſanguinē: ꝑ caput dei ⁊ hiꝰ. ⁊ tūc de ſe ex mō iurādi non eſt peccatū ſꝫ eſſe poſſet ſi ex cōtemptu vl̓ inreuerentia hoc ageret. ¶ Quantū ad 2ᵐ Iurarecreaturas vt .ſ. per fidem euāgelia crucē corpꝰ ſuum celū ⁊ hiꝰ non eſt de ſe illicitū ſicut nec etiā iurare per creatorem. Quod aūt prohibuit dn̄s Mathe. v. dicēs. Nolite iurare per celū neqꝫ per terrā⁊c̄. dupex fuit caſus huiꝰ ꝓhibitōis: ne vꝫ ad creaturam tranſferetur honorificentia creatoris: cū .ſ.crederent aliquod numen deitatis eſſe in creaturꝭper quas iurarent vt gentiles ſaciebant idolatriediti ad quā erant proni iudei: vel ne creaturastemptibiles iudicando per eas iurando promiſa pro nihilo duceret ac ſi non tenerentur. Et vtrāqꝫ cāꝫ huius ponit Gratianꝰ. xxij. q. i. § ex p̄miſſis.Et ſic intelligēdū ē illud. c. Clericum per creaturaſiurātē ſi ꝑſtiterit in vitio excōicanduꝫ. xxij. q. i. Clericū: vꝫ cū hoc honor latrīe exhiberetur creaturevt dicit Iho. Unde ⁊ ſanctus Ioſeph iurauit ꝑ creaturā cum dixit frībus ꝑ ſaluteꝫ Pharaōis nō exhibitis hinc ⁊c̄. Gn̄. xlij. Quod pōt ītelligi dictū ꝑexecrationem ſic. Si non faciā quod dixit deꝰ nonſaluet Pharaonem: vel pōt intelligi iuratū eē percōteſtatōem ſic. Sicut eſt verū: deū dare vel cōſeruare ſalutem ſeu ſtatū tp̄alē Pharaonis ad exercedam iuſticiam cū ab eo ſit oīs ptās: ita eſt veruꝫ qd̓dico. b. Lho. vbi ſupra ⁊. xxij. q. i. §. Ex premiſſis.Quantū ad tertium .ſ. iurādo per falſos deos hoceſt ſimpliciter prohibitū qꝛ ad idolatria ꝑtīet. Un̄dr̄ Exodi. xxiij. Per nomē externorū deorū nō iurabitis. Zenet̉ tn̄ talis ſeruare qd̓ licitū iurauit peſalſos deos vt habetur. xxij. q. i. Monet. qꝛ d̓ iure

naturali eſt ſeruare fidelitatem in prominſis aliasadderet peccatum peccato .ſ. quod cōmiſit in iurado per falſos deos ẜm Rai. ⁊ Lho. licitum tameneſt vti iuramento illius qui iurauit per falſos d̓osſeu recipere iuramentum eius qui ex ſe paratuseit iurare per huiuſmōi. Un̄ ⁊ Iacob vſus eſt iuremento Laban qui iurauit per deuꝫ ſochorh. i. idolum. Et machabei cum ſecerunt paceꝫ cū romāisvſi ſūt iuramento ip̄oꝝ qd̓ videt̉ fuiſſe per idola q̄colebant vt habetur. xxij. q. i. Monet. et. §. ſequen.Sed non licet inducere eum ad hoc ẜm Lho. Inn.⁊ Hoſti.De tribus que concurrere debent in iuramento ad hoc vt licite fiat: ⁊ decauſa inſtitutionis eius dicit Hiero. ſuper illo verbo Iere. iiij. Iurabunt ⁊cͣ. Animaduertendum ꝙiuſiurandum hos habeat comites: veritatem iudicium ⁊ iuſticiaꝫ. Si iſta defuerint: nequaqͣꝫ iura.mentum ſed periurium erit. Primum quod reꝗritur ⁊ principale eſt veritas: ⁊ hoc magis in cordeqͣꝫ ore: hoc eſt ꝙ iuret quis ſecundum ꝙ dictatſibi cor ſeu conſcientia. Nam ſi iuraret quod verum realiter eſſet cuius tamen contrarium credoderet periurus eſſet formaliter. Sed iurando mēdacioſe periurus eſſet formaliter ⁊ materialiter ſecundum Bonauen. in tertio. Et vtrunqꝫ mortale.In quod incidit Petrus apoſtolus cum iurauitſe chriſtum non cognoſcere: vt habetur Mathexxvi. Et propter veritatem que debet eſſe in iuramento adduntur quaſi alia. Nam ideo iudiciumſcilicet diſcretionis ⁊ mature conſiderationis vtbene perpendat eſſe verum quod iurat. Iuſticia requiritur iurando licita ne illicituꝫ iurando cuiuscontrarium oportet eum facere ſi reperiatur falſum dixiſſe. Ubi nota ſecundum. b. Tho. 2ª 2ᵉ. ꝙlxxxix. arti .i. ꝙ iuramentum eſt inſtitutum ad confirmationem ſeu ad certificationem veritatis eiusquod dicitur. Confirmatio autem ⁊ certificatio alicuius rei in ſcibilibus ſit per rationem que procedū ex aliquibus naturaliter notis que n ſūt infallibiliter vera. Sed facta particularia hominuꝫ nōpoſſunt per rationeꝫ confirmari: ſed ſolent que dicuntur de his confirmari per teſtes. Humanumautem teſtimonium preciſe nō eſt ſufficiens ad huius cōfirmandum. Primo propter defectum humane veritatis qꝛ plurimi labuntur ī mendaciuꝫ:iuxta illud p̄s. Os eorū locutum eſt mendacium.Secundo propter defectū humane cognoſcibilitatis: qꝛ homines nō poſſunt cognoſcere ſutura necabſentia nec cordiuꝫ occulta: iuxta illud. ij. ꝑa ypovi. Tu ſolus noſti corda filiorum hominum. Et dehis tn̄ homines loquuntur ⁊ expedit rebus humanis vt aliqua certitudo de his habeatur. Et iō neceſſarium fuit recurrere ad diuinum teſtimoniuꝫper iuramentum īuocando ī teſtem deum qui mētiri nō pōt ſed habet in ſe veritatem infallibileꝫ cōtra primum defectum. Nihil enim latet ſed habet