Capituluꝫ .I.
hoc pronunciauit: quod reuera efficere voluiſſeqͣꝫtum ad diuina ſecreta conſilij que vt homo nonpotuit oīa licet ſpū dei plenus agnoſcere ſuperna ẜtermiſit .ſ. acceſſum ad hiſpaniam diſpoſitōe p̄uētus. Nec qꝛ. b. Petrus affectu diuīe reuerētie ipdn̄o reſpondit. Non lauabis mihi pedes ī eternuꝫſe fefelliſſe quod abſit: aut ī ſua putabitur minimeconſtitiſſe ſnīa qd̓ mox diuine ceſſerit volūtati. xxij. q. ij. Beatus. Ꝙ promiſſa ſimpliciter īcaute fata vel propoſita ſeu determinationes cū occurrataliquid melius fiendū ſint mutāda ſeu poſſint immutari laudabiliter pꝫ ex hoc quod habetur. xxijq. iiij. vbi dr̄ ex concilio libertano. Diffinitio .i. proſſio incauta laudabiliter ſoluēda ē ẜm glo. Necpreuaricatio ſed temeritatis emendatio. Itē. q.ea. Non ſēper promiſſa oīa ſoluenda ſunt. Deniqip̄e dn̄s mutat ſn̄iam ſicut ſcriptura iudicatⁿ ſic̄ pꝫ īNiniue ⁊ Ezechia. Item in. c. Incōmutabilis. Angeli etiam apparentes Loth. īuitati ab eo vt intrarent domū ſuam reſponderūt. Nequaqͣꝫ ſed ī platea manebimus. Gen̄. xix. qui tn̄ coacti precibꝰ poſtea intrauerunt. nec in h̓ mentiti ſūt: qꝛ non interdebant intrare niſi rogati vt in hoc cōmendareturhoſpitalitas ī Loth. ⁊ alijs ip̄ius daretur exemplimutandi aliquādo propoſitū: vt dr̄ in collatꝭ. abbatis. Ioſeph. Et h̓ diffuſe declarat Ioā. Caſſianus īcolla. Ioſeph de diffinitōibus. hoc tn̄ verum ē niſitalis promiſſionis mutatio fieret ī preiudiciū alterius vel ꝓmiſſio facta eſſet de neceſſarijs ad ſalutēqꝛ tunc dicit regula. Quod ſemel placuit ampliusdiſplicere non pōt extra de re. iurꝭ. li. vi. Et neo pōimutare cōſilium ī alterius detrimentū de re. iur.li. vi. cū cōcor. Sed queritur vtrū aliꝗͥs teneat̉ deneceſſitate ſalutꝭ implere quod ſimpliciter ꝓmiſitlicite nec ſuitenit nouꝰ caſus impediens adimpletionem.ſloquelam .ſ. promiſſoriam ⁊ iuramentum .ſ. ꝓmiſſorium. Sed frangens quod quis licite ſub iuramento promiſit cuꝫ pōt implere peccat mortaliterẜm doc. ergo ⁊ frāgens ſimplicem promiſſionem.Reſpondeo ẜm Ricar. in. iiij. di. xxxviij. Circa hocſt duplex opinio. Quidam .n. dicunt ꝙ ſi tal̓is nonntendit ſe obligare ī foro cōſcīe non tenetur ad implendum tale promiſſum de neceſſitate ſalutis: ſedex cōgruitate. Et ꝓ eis ē ar. extra de voto. c. lr̄aturꝭQuauis .n. ex iure nature obligetur promittēs adimplendū quod promiſit: illa tn̄ obligatio non ē neceſſitatis ſed cōgruitatis niſi ſe ſic obligare ītēderit. Et iō ꝯͣueniens non peccat mortaliter ſed venialiter. Nec iurandū qꝛ ſicut ī lege ſcripta aliqͣ comprehendūtur vt neceſſaria ad ſalutem aliqua aliavt expedientia ⁊ non neceſſaria: ſic in lege naturealiqua cōprehendūtur vt de neceſſitate obligātia:aliqua de honeſtate ⁊ hoc rationabiliter videt̉. aliqui dicunt ꝙ nuda promiſſio ex deliberatione facta promittentē obligat ad implendū de neceſſitateſalutis: ar. pro eis eſt. xij. q. ij. Quicūqꝫ ſuffragio.
Ibi .n. dr̄. Quodcūqꝫ cōmodū ex remūeratōe .ſ. ꝓobſequio īpenſo promiſit promiſſi ſolutōem ſoluere oportebit. vij. q. v. Qꝛ Ioānes. h̓ ille. Huic vltīcopiniōi aſſētit Guil. dicēs ꝙ ex nudo pacto vl̓ promiſſiōe orit̉ actio: ⁊ ꝙ mortal̓r peccat recedēs a pacto exͣ d̓ pac. c. i. Anto. de bu. dic̄ idē ꝓbās hͦ tali rationē. Excōicatio nō dꝫ ferri niſi pro mortali verovel p̄ſumpto. xi. q. iij. Nemo ep̄oruꝫ. Sed pactumnō ſeruans pōt excōicari vt̓ aperte dicit. c. Antigonus. extra de pac. ergo ⁊c̄. Et videtur hͦ intelligēdūde promiſſionibus alicuius īportantie. vn̄ ſequadānum alicui ex fractōe promiſſi: quod pꝫ ex illis.c. que inducunt̉. Nam in leuibꝰ videtur eē veniale. Non ē etiam dubium ꝙ poſſint partes ſibi īuicem pactum relaxare: ⁊ quilibet obligationem ſibifactam remittere. Sed ⁊ ī alternatiuis promiſſionibus electio eſt debitoris ⁊ ſufficit alterum ad impleri: extra de re. iur. li. vi. Ar. aūt factū ē ꝓ ſecūdaopinione. Non tn̄ eſt vtrūqꝫ eiuſdē grauitatis peccatum. Unde dicit ibi Ioa. an̄. ꝙ comꝑatio ſit ibi īgenere non ī quātitate cuꝫ dicit̉ ꝙ deus non facitdiſſerentiam inter ſimplicem loquelam ⁊ iuramētum: qꝛ vꝫ vterqꝫ .ſ. frangens ſimplicem promiſſioneꝫ: ⁊ promiſſionē iuramento firmatā peccat mortaliter: ſed frangens iuramentum grauiꝰ peccat.Confirmat idem Abbas ſicculus qn̄ .ſ. promiſſiōiſimplici ⁊ iuramento datur validitas: cū .ſ. promittitur iuſtum ⁊ licitum mortale eſt contrauenire ⁊ ſinon ita graue pͥmū ſicut ſecūdū. Secus vbi ꝓmiſſio ē nulla ꝓpter turpitudinē rei ꝓmiſſe vl̓ recipiētis ꝓmiſſionē vtputa qꝛ coegit ⁊ hiꝰ. Turpiū .n. nufla eſt obligatio.De obſidibus qui ſuntquaſi quedam ſecuritas ſuper facta promiſſione.Queritur quis poſſit dari in obſidemⁱ vtrum laicꝰclericus ſecularis vel religioſus: etiaꝫ ⁊ a quo poſſit dari? Reſpondeo ſecūdum abbatem ſiculuꝫ ſuper. c. ex reſcripto. de iureiurā. Sciendum ꝙ qͣꝫtuꝫad laicos dari poſſunt ab imꝑatore hoſtibus ſuis⁊ econtra. Et iſti obſides in hoc caſu ſunt quaſi ſerui. Idem puto de alijs pͥncipibus habentibus iura pͥncipis ſeu ius indicendi bellū. Et licet īferiores his dare non poſſint: tn̄ de facto ꝯͣrium ē vſurpatum ẜm Azo in ſūma. Et ſi īter pͥuatos dātur olſides vbi non interuenit iuramentuꝫ non tenet obligatio quatenus .ſ. ille teneatur ſtare in certo loco⁊ non inde recedere: qꝛ hoc videtur ꝗdam carcerpͥuatꝰ quā miro modo iura deteſtantur vt. l. i. C. d̓car. priua. Sed vbi īteruēit iuramentum talis pōtad obſeruantiam eius compelli: vt .ſ. ſtetit in certoloco prout conuentum eſt: non tamen aliter debetdetineri inuitus. Non .n. credo tenere iuramentivt poſſit detineri inuitus: qꝛ eſſet ꝯͣ bonos moresde re. iur. Non eſt obligatorium li. vi. Quantū vero ad clericos ſeculares non pn̄t tales per ep̄os dari obſides ſicut poſſunt monachi per abbatem: q̄non ſunt ei ita aſtricti ſicut monachi abbatis: vni