Capituluꝫ.VIII.

uabit eā: hec omnia. Tho. Oportet ergo ab oꝑibuſmanualibus exceptis predictis abſtīere alias violatur feſtum ⁊ peccatur mortaliter. Unde dixerūtiudei. Non ē hic homo a deo quia fabbatum noncuſtodit. Ioan. ix. Quanuis de xp̄o falſum dicerēttum quia ſanando hominem non violabat ſabbatum ſicut nec faciendo mediciriam. tuꝫ quia dominus erat ⁊ legiſlator ⁊ poterat legem ſoluere. Etad oſtendendam grauitatem peccati huius quendam iudeum Salphat nomine qui reꝑtus fuit indeſerto ligna colligere in ſabbato de mandato domini Moyſes fecit lapidare. Prohibētur ergo vtopera ſeruilia in feſtis placita ⁊ ſententie ſeu proceſſus iudiciales ⁊ ad penam condēnatio mortisprecipue: extra eo. Oēs. ⁊. xv. q. iiij. per totum. Itēab artificijs varijs artium mechanicarum: ⁊ cultura terre ſatione meſſione ⁊ vindemijs niſi in neceſitate: qꝛ .ſ. alio tꝑe fieri non poſſet. Item in negociādo emendo vel vendēdo niſi pro ſua neceſſitate vtctualia. Dicit tn̄ Pe. de pal̓. in quarto ꝙ cū nundiie fiunt in aliquo loco diebꝰ feſtis ſi non prohibenur a prelatis ex quo papa ſcit ⁊ tolerat talem conuietudinem illi qui emūt vel vendunt in talibusidinis videntur poſſe a mortali excuſari ſi tn̄ nōimittant diuina ſaltem auditionem miſſe. Secuſvbi dimittant hoc vel vbi prohibentur a prelatis.ē pertinet ad opus ſeruile prohibitū ſcribere ꝓprecio vt de quaterno in quaternū vel īſtrumentacum tamē poſſit ſine periculo differri. Cōficere autē teſtamēta infirmorū vel cōtractꝰ matrimonij vbieſt d̓ morte videtur poſſe fieri. Uidere aūt rōcinia⁊ facere cōputum prolixū illicitum ē. Item ad opꝰſeruile ſpectat cum eꝗs aſinis vel bobus deferreblada vel vina vel ligna vel mercimonia niſi neceſſitas vrgeat. Iteꝫ abſtinēdū eſt ab itinere dietarioniſi neceſſitas cogat vel aliud pium opus inducatvt viſitatio alicuius eccleſie vel cōſecutio īdulgentie vel reformatio pacis ſeu amotio ſcādali et hiꝰItem a bellis abſtinēdū eſt niſi neceſſitas vrgeat ⁊iuſta cā ſubſit: vt. xxiij. q. viij. Si nulla. Sꝫ notādūꝙ q̄daꝫ ſūt opera ſeruilia in ꝗbus ſe exercēdo diebus feſtis ẜm Guil. non violat feſtum nec per ꝯn̄speccat mortaliter: ⁊ pͥmo pro conſeruando ꝑſonasvel res ſuas: puta faciendo foueas vel machinas ⁊huiuſmōi: vl̓ portando res ſuas ad loca ſecura imminente bello vel portando neceſſaria ad defēſionem ⁊ hiꝰ. Item ſi iacentibꝰ ſegētibꝰ ī agro: vel feniſin pratis: vel vuis in vineis: immineat tempeſtas.vel aliud periculum amiſſionis illarū rerū licerettalia recolligere ⁊ cōtutare. Idem de alia re que d̓ſtruitur ſi in die feſto circa eā manualiter non operatur: vt extēſio lane ad radios ſolis cū hyeme apparent: vel proſecutio ſuccenſionis fornacis in lateribꝰ calce vel vitreis ⁊ hiꝰ. Item ſi carnifices ⁊ pincerne p̄parantes victualia in feſtiſ vt ī ſequēti dievendant: ſi non poterāt prius p̄parari vel p̄paratacōſeruari videntur excuſari a mortali. Item vectores merciū aūt alimetorū aut ꝑſonarū ad loca re-

mota cum alias nō poſſent ſine graui īcōmodo vitam trāſigere credūtur excuſari ſi differre nō poſſunt. Item ꝗ compellūtur a dn̄is iuſto metu ad laborandū in diebus feſtiuis in agris ſuis vel deferdum ligna vel lapides vel faciendum edificia velfoueas ⁊ hiꝰ: que ſi non facerent notabiliter dānificarent̉ in perſona vel rebus vidēt̉ poſſe excuſaripropter neceſſitatem. Melius tn̄ facerent non obedire quando opus illud non eſt neceſſariuꝫ. Et qꝛmodicus receſſus a medio non tollit bonū virtutis ẜm ph̓m in ethicꝭ. ideo ꝙ aliquis vel aliqua inorto aliꝗd faciat paruuꝫ: vt obturando ſepem veleuellendo malas herbas: vel ſuendo aliqua puncta veſtis diſſute vel calige ⁊ huiuſmodi: non iudicatur violator feſti ẜm Guil. Barbitonſores non īradendo ſed ī minuendo ſanguinē ⁊ ferratores eqͦrum ⁊ huiuſmodi ſi in feſtis exercerent artē ſuamprincipaliter ꝓpter neceſſitatem eorū ꝗbus ſeruiunt nō ꝓpter cupiditatem lucri excuſant̉: ⁊ ſimilit̓qui eos requirunt de arte ſua ſi alias non poterātſibi cōmode prouidere excuſantur. Itē ī molendinis ad aquā vel ad ventum ſine magna oꝑa hoīspōt ſeruari cōſuetudo patrie nō prohibita a prelatis. Secus de molēdinis cuꝫ iumentis: ⁊ hoc niſineceſſitas vrgeret propter victualia neceſſaria qꝛtunc liceret. Item diebus feſtiuis nō tn̄ dn̄icis velſolēnioribus licitum videtur laborare pro pauperibus cū his tn̄ conditionibus adiunctis. Primovt non dimittantur diuina .i. auditio miſſe. Secūdo ꝙ fiat elemoſynaliter non propter lucruꝫ. Tertio ꝙ illi pro quibus laboratur indigeant. Iteꝫ adedificationem eccleſiarum ⁊ opus monaſterioruꝫnon habentium ſufficientes redditus licitum ē laborare non tn̄ vſqꝫ ad vltimū fatigationem: nec ꝙdimittantur diuina: hec oīa in hoc. §. Guil. Item afortiori videtur licituꝫ cuilibet laborare pro ſuſtetatione ſui ⁊ familie ſue quando aliter ſuſtentari n̄valet: ita tamen ꝙ non dimittantur diuīa. Nec .n.obſeruatio feſti ē ī tāta artitudīe vt ī veteri teſtamēto vt dictū ē ſupra. Et erit bona cautela vt hoc fiatcū diſpēſatōe ep̄i.¶ Capitulum octauum de negligentia ſumptiōisſacramentorū ⁊ p̄cipue cōfeſſionis.Egligētia ſumptionis ſacramentorum multū eſt reprehēſibilis ⁊ frequenter dānabilis. Un̄ apoſtolus ad Heb. ij. Quomodo nos effugiemus .ſ. dānationem ſi tantam neglexerimus faluteꝫ. Hec nobis facta eſt per paſſionem chriſti cuius virtus remanſit in ſacramentis que ſunt quedam medicine ſpirituales ſecundum Tho. in quarto ſaluātesnos ab infirmitatibus peccatorum. Et licet ad ſacramenta duo que dicuntur voluntatis .ſ. ordinis⁊ matrimonij nullus cogatur ſed liber quilibet ſitad ea ſuſcipienda: tamen alia quinqꝫ que dicūtur