Titulus. VIII.

ex illatōe iniurie oritur actio iniuriarū. Hāc nullus tenet̉ remittere immo qn̄qꝫ leſus dimittere n̄pōt: vt ſi īiuria illata eſt monacho vel ſeruo vl̓ filiofamil̓. vel vxori. Nā ſi monacho illata ē: competit actio iniuriaꝝ monaſterio nō monacho niſiforte monachꝰ ſeu aliꝰ religioſus eēt lōge abn̄sa monaſterio: ⁊ de licentia abbatis ſeu alius alterius ſui ſuperioris: tunc .n. poſſet agere de actione iniuriarū. ff. de iniuri. l. ſi vnus. Et ſi monachꝰremittit iniuriam nihilominꝰ monaſteriuꝫ agerepōt. Sed ſi abbas ſeu alius ſuperior remittit īiuriam: monachꝰ agere non pōt. Secus in eccl̓a ſeculari que non pōt remittere iniuriam clerico factam. Itē ſi iniuria ſeruo eſt facta dn̄s remitterepōt non ſeruꝰ. Itē iniuriā factā filioſamil̓. pat̓ remitere pōt ⁊ agere ꝓ iniuria ipſa non filiꝰ: niſi ꝗ īiuriatus fuerit putaret eum pr̄emfamil̓. ff. de īiuri. l. i. §. i. ⁊. §. ſi adeo. Item ſi vxori facta ē iniuria:viro competit agere ꝓ iniuria ⁊ non econuerſo.Non ergo eſt neceſſariuꝫ volēti cōicari vt dimittat actōem iniuriaꝝ ledenti ſꝫ odiū. Itꝭ nota ꝙ qremittit actōem iniuriaꝝ in articulo mortis ī manu p̄ſbr̄i ſi hoc facit cā mortis pōt poſtea agereꝰīiuriantē ſi ꝯualeſcat. Secus āt ſi ſimpl̓r remiſit.ff. ad ſill̓. l. fi. Item nota ẜm Ho. ꝙ actio iniuriaꝫab initio aboletur diſſimulationē .i. ſi is ꝗ iniuriam accepit non iraſcitur nec mouetur. Sed ſi exinde ſemel motꝰ fuerit ⁊ iniuriam ſtatim ad animum reuocauerit ⁊ iniuriantem citari fecerit nōtollitur diſſimulatione nec per ſalutationem necper oſculum pacis datum in eccleſia niſi exprefſe remittatur vel pacilicetur. Hec omnia Duran.vbi ſupra.¶ Capl̓m quartum de Detractione ⁊ eius grauiEtractio ē ſecunda filia inuidie ẜm Gre. in moral̓. Diſfinitur āt ꝙ eſt d̓nigratio aliene fameꝑ verba occulta. Ex qua diffinitōe ẜm. b. Tho. 22ᵉ. q. lxxiij. ar. i. oſtenditur duplex differentia īteripſam ⁊ contumeliam. Et pͥma ē qͣꝫtum ad modiꝓponendi verba .ſ. qꝛ ꝯtumelioſus manifeſte ꝓfert verba contra aliquē detractor autē occulteSicut .n. factis fit nocumentum ꝓxīo manifeſte⁊ qn̄qꝫ occulte: manifeſte ꝗdem ꝑ rapinam vel alias violentias manifeſtas: occulte vt per furtū veldoloſam percuſſionem. Ita ⁊ verbis manifeſte ꝙdem vt contumeliando .i. dicēdo proximo verbainiurioſa in faciem eius ⁊ occulte vt ꝑ detractōeꝫEt ideo dicitur in diffinitione per verba occulta:non quidem ſimpliciter ſed occulta ei cui detrahit quia in abſentia eius: qͣꝫuis enim poſtea ei notum fieret a referentibus: tamen tunc occultumfuit ei qn̄ ille detraxit. Scd̓a dr̄ia eſt qͣꝫtum ad finem intentū ſeu nocumentum illatum: qꝛ contu

melioſus ex facto ſuo derogat honori detractoraūt fame. Nam ex hoc ipſo ꝙ aliquis ꝓfert māifeſte verba contumelioſa contra aliqueꝫ videturip̄m paripendere: ⁊ ex hoc dehonorat̉ contumeliatus: vnde contumelia detrimentum affert honori. Sed cum ꝗs verba contra alium ꝓfert ī oculto videt̉ ip̄m magis vereri qͣꝫ ꝑuipendere: vinon directe infert detrimentum honori: ſed facitqͣꝫtum in ipſo eſt ꝓferens verba contra aliquemocculte eos ꝗ audiūt malam opinionē habere deeo contra quē loquitur: hoc .n. ītendere videtur⁊ ad hoc intendit detrahens vt verbis eius credatur. Unde dicitur in diffinitione ꝙ eſt denigratio .i. offuſcatio ſeu diminutio fame alterius. Inhoc autem ꝯueniunt contumelia ⁊ detractio: qꝛper vtrūqꝫ ꝓfertur malum de ꝓximo. Et ꝙpeccata venialia non denigratur fama homiideo tales defectus occulte referre de aliquo nōeſt proprie detractio: niſi ꝗs hoc intenderet. Und̓cum dr̄ in diffinitione ꝙ detractio eſt denigratiofame intelligitur ex intentione facta: vt .ſ. quis eoanimo loquatur malum de alio vt diminuat famam eius. Et ſic ſoluuntur multe queſtiones.Unde ⁊ ſi quis ordinarie accuſat vel denunciatcrimen alterius in iudicio qͣꝫuis ex hoc denigretur fama accuſati vel denunciati: ſi hoc non ītendit ſed vt ꝓuideatur bono communi ⁊ ſaluti proximi quod ꝓmouetur per punitionem criminū⁊ correctōem hoīum: non detrahit talis ſꝫ meretur. Secus ſi intenderet īfamiam illius: qꝛ tuncmortal̓r peccaret: ſed ad fame reſtitutionem nontenetur. Item ſi ꝗs loquitur contra aliquem qͣꝫuis non ſequatur denigratio fame illius: qꝛ .ſ. v̓ba non creduntur: tn̄ ex quo hoc intēdit ⁊ ad hocoperatur detractor eſt. Item ſi quis ex loquacitate vel leuitate refert crimina aliorum occultanon intendens fame derogare: non formal̓r ſedmaterialiter dicit̉ detractor: vnde nec peccatum.mortale: niſi ⁊ verbum quod de alio ꝓfert ex loquacitate eēt adeo graue ꝙ notabl̓r ledat famaproximi ⁊ precipue in his que pertinent ad honeſtatem vite ẜm Tho. vbi ſupra vt referendo d̓quo ꝙ ſit adulter: fornicator: vſurarius: predtor ⁊ hiꝰ: ſecus dicendo aliqueꝫ eē iracundū: ſuꝑbum contentioſū p̄ſumptuoſum leuem ⁊ hiꝰ. Itreferendo mala crīalia aliorum ex qͣdam loqtcitate que notoria ſunt non ꝑtinēt ad detractēqꝛ non denigrat famam illorum cū iam demigrata ſit: ſi tamen hac intentōe ageret mortaliter percaret. Detractio igitur proprie ⁊ ſtricte ſumpta ſeper eſt mortale ſecundum Thomā. vbi ſupra arDe detractiōe loquesp̄s. ait. Induantur. qui detrahunt mihi pudore:oꝑiantur ſicut diplode confuſione ſua p̄s. cviij.Quanuis ꝓpheta loquatur ibi ī ꝑſona xp̄i ad patrem de iudeis ꝗ detrahebant multis modis di-