Capitulū.VI.

.i. fuggeſtum. Et notandum circa ꝯtumelias verborum ⁊ factorum ꝙ.quando oportet repellere.qn̄ decet ſufferre.Aliqn̄ debet quis reprehendere.Primo contumelia eſt aliquando repellenda.ſ. puniendo ꝯtumeliantem quando quis .ſ. habꝫauctoritatem ſuper eum. Cōtumelia .n. iuſſu pͥncipis ⁊ manu militis eſt repellenda. Un̄ Ro. xiijdicitur. Non ſine cauſa gladium portat. Dei eniminiſter eſt: vindex in ira in eum qui male facit.Precipue autē contumelias ⁊ ea que ſunt in īiriam dei vel eccleſie oportet punire. Unde Chrſo. dicit ꝙ in iniurijs proprijs eē patiētem laudahile eſt iniurijs dei impium. Et qꝛ contumelie ēuntur contra rectores: p̄cipue p̄latos eccleſie:cipue vergunt in contumeliam dei: ideo puniende. Et quanuis quis debeat magis punire ſipoteſtatē habet contumelias aliorum qͣꝫ ꝓprias:minus ſuſpectus habetur ne moueatur cuati priuati honoris tn̄ ⁊ in eum illatas poteſre inqͣꝫtum vergunt in iniuriam eccleſie ⁊ d̓entum boni communis: vt dicitur. xxiij. q. ijiliſarius. cum. §. ſe. ⁊ glo. ibi. ¶ Secundo alintumelia eſt ſufferenda: ⁊ hoc ratōne temeatis euitande: iuxta illud prouer. xxvi. Ne reſpondeas ſtulto iuxta ſtulticiam ſuaꝫ ne ei ſimil̓efficiaris. Zacere quippe ⁊ non rn̄dere contumelianti quando quis hoc faceret vt ſic tacens magis prouocaret illum ad tracundiam peccatuꝫ eſſet: ſed tacere ne ⁊ ipſe rn̄dens incurrat contumevel magis illum ad irā accendat debitū eſt ⁊tuoſum. ¶ Secūdo debet ſufferri ratione inrigibilitatis. Cum eniꝫ contumelians eſt īcorbilis: nec in eum habet auctoritateꝫ: ſufferreet ⁊ tacere. Sicut ⁊ chriſtus cū contumeliaretur n̄ reſpondit nec Herodi nec Pylato nec ſcris ⁊ phariſeis contumeliantibus eū: qꝛ obſtinarant: vt habetur in euangelijs. ¶ Tertio ſufenda eſt contumelia ratione conſeruande viriutis .ſ. patientie. Sicut .n. patientia neceſſaria eſtnobis in his que fiunt ꝯtra nos ita ⁊ in his queꝯtra nos dicunt̉. Patientia ait apl̓s nobis neceſſaria eſt. Eccle. viij. Non litiges cum homine linguato: nec ſtruas in ignem eius ligna: nec cū potente ne te per potentiam opprimat: nec cū diuitene te per pecuniam vincat: nec cuꝫ loquace ne teper eloquentiam decipiat. Un̄ in p̄s. xxxvij. diciiQui inquerebant mala mihi locuti ſunt vanitates .i. falſitates. Et ſubditur. Ego aūt tanqͣꝫ ſurdꝰnon audiebam: ⁊ ſicut mutus non aperiensʳ osſuum. Non dicit ego ſurdus ſꝫ tanqͣꝫ ſurdus: qꝛin hoc eſt virtus patientie: vt audiens contumelias tanqͣꝫ non audiret non murmuret ī corde: necore contumelijs reſpondeat. ¶ Tertio dꝫ aliquādo rephendi contumelia in dicto vel facto quodlicet oībus. Un̄ ⁊ ſaluator cōtumeliatus facto: cūſcilicet percuſſus fuit in faciem: percuſſorem re-

prehēdit dicens. Quid me cedis? Nec ei aliā maxillam obtulit ꝑcutiendā Io. xix. Et hoc dupliciratione ẜm Tho. vbi ſupra pͥmo vt audacia contumeliantis comprimatur ẜm illud prouer. xxviReſponde ſtulto iuxta ſtulticiam ſuam ne ſibi ſapiens videatur. Non tn̄ cum eſt in furore eſt arguēdus: ſed ipſo ſedato: niſi vtilitas communisaliud exigat. ſecundo ne alioruꝫ profectus impediatur per ꝯtumelias illatas. Unde Grego. ſuꝑezechi. Quorū vita in exēplo poſita debent ſi p̄n̄tdetrahentium ſibi verba compeſcere: ne eorump̄dicationem non audiant qui audire poterant:⁊ in prauis moribus remanentes bene viuere cōtemnant..§. V.De ſatiſfactōe pro contumelijs. Nota ꝙ dicit Umbertꝰ in expoſitiōe refaciendū cito .ſ. cū pōt. Sicut .n. in reſtitutiōe qd̓ſine die certo debet̉: oī die debetur: ita ⁊ h̓. Und̓apl̓s ad ephe. iiij. dicit. Sol n̄ occidat ſuꝑ iracundiā veſtram .i. ſi ꝯtingat aliquē ꝯtumeliare ex iraanteqͣꝫ trāſeat dies reconciliamī cū eo. Sꝫ queritaliꝗs que ſit iſta ſatiſfactio ad quā tenetur ille ꝗverbo aliū leſit: puta ꝯtumeliando vel irridēdo:⁊ hiꝰ. Rn̄ſio triplex pōt eē. Una eſt per verbuꝫ vtcuꝫ ꝗs de offenſa veniā petit: ſicut fecit Aug. ſcribens Hiero. dicens. Obſecro te ꝑ miẜicordiā Ieſu chriſti ſi leſi te ignoſce mihi. ¶ Scd̓a eſt ꝑ corporis humiliatōnem. Sicut fecit Semey Dauidquē ꝯtumeliauerat. Dicit̉ enī. ij. Reg. xix. ꝙ Semei ꝓſtratus corā rege dixit ad euꝫ. Ne reputesmihi dn̄e iniꝗtateꝫ neqꝫ memineris iniꝗtatū ſerui tui. ¶ Lertia eſt ꝑ obſeꝗa. Sicut Iacob voluit muneribꝰ placare Eſau fratrem ſuum Ro. xij.Si eſurit inimicꝰ tuꝰ ciba illum. Sed queriturvtrū teneat̉ ꝗlꝫ offendens verbo ad oēs hiꝰ ſatiſfactōes? Rn̄deo. Sicut ledens aliū in rebus nōtenet̉ ei niſi ad certā qͣꝫtitatem rei reſtituende ẜmqͣꝫtitatē damni: vel in dubio ad arbitriū boni viri. Ita ⁊ offendēs verbo n̄ tenet̉ ad oēs hiꝰ ſed ẜꝫqͣꝫtitatē offenſe: qd̓ ſi offenſus petit plus pōt ſibiſufficere ſatiſfactio ad arbitriū bōi viri: quāuislaudabile ſit ēt plus debito facere ꝓ pace ꝓximorū. Si tn̄ p̄latus eēt ꝗ exceſſiſſet ī verbis corrigēdo ſubditū ex debito iuſticie non dꝫ petere veniam a ſubdito ſꝫ dn̄o deo. Ne dūnimiū ſeruaturhumilitas regēdi frangat̉ aucͣtas vt dicit Aug. īregula. Pōt et p̄latus remittere iniuriā factā ſubdito ſuo ipſi iniuriāti ī ꝑſona vel verbis ēt cōtravoluntatē ipſiꝰ ſubditi iniuriati: ar. xij. q. i. n̄ dicatis. in glo. Sed q̄rit̉. Si aliꝗs offendit aliquemverbo ī ſecreto ⁊ offenſus q̄rit ſatiſfactōem ſibi fieri in publico. Nunꝗd ad hoc tenet̉ offendēs: vlecōuerſo ſi offendat ꝗs verbo ī publico ⁊ offēdēsvult ſatiſfacere in occulto. Nūꝗd ſatiſfaciet? Rn̄deo ad pͥmū. Non tenetur niſi qd̓ fuit factum in