Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum

.. q. clviij. ar. viij. ira dupl̓r poteſt intelligiUno ꝓut ē ſimplex motꝰ voluntatis quo alqs non ex paſſiōe ſꝫ ex iudicio rōis infligit penā ſic defectꝰ ire abſqꝫ dubio eſt pctm̄. Et hoc ītelligit̉ verbū Chryſo. dicit ſuꝑ Mathe. Qui ca non iraſcit̉ peccat. Natalis vicia ſemīat neligentiā nutrit: non ſolū bonos ſꝫ ēt malos initat ad pctm̄. Iracundia .n. que ē iracundia non ē .ſ. ꝓprie: ſꝫ iudiciū. hec Chryſo. Iracunlia .n. ꝓprie ītelligit cōmotio paſſionis: qui autū iraſcit̉ .i. ex rōne: ira eius non ē ex paſſionetiō iudicare dicit̉ non iraſci. Alioº accipit̉ irapotū appetitus ſenſitiui eſt paſſione trautatōe corporali: hic motꝰ ex neceſſitate ſeꝗt̉ī hoīe ad ſimplicē motū voluntatis: qꝛ naturalier appetitꝰ inferior ſeꝗt̉ motū voluntatis apperis ſuꝑioris niſi aliꝗd r̄pugnet. Et pōt total̓reficer̄ ī appetitu ſenſitiuo motꝰ ire niſi ſubtratōem vel debilitatōem motꝰ voluntarij. Et id̓ox ꝯn̄ti defectꝰ paſſionis ire vicioſus eſt: ſic̄ deectꝰ voluntarij motꝰ ad puniendū mala ẜm iudirōis. Eſt aūt paſſio ire vtilis ſicut oēs alijappetitꝰ ſenſitiui ad ꝓmptius exequenduꝫqd̓ dictat. Alioꝗn̄ fruſtra in hoīe eēt appetiſenſitiuꝰ: cum tn̄ natura nihil fruſtra oꝑet. Siīt ꝗs non iraſcit̉ ꝯtra vicia ſua aliorū: vt cumamiliā pater vel mater: vel ſubditos rector ſcl̓as vel eccl̓iaſticꝰ vidēt vel ſciunt delīquere exemiſſione corrigūt nec puniūt ne ſeip̄os irarbent vel delīquentes amicos eorū contriit: tunc defectꝰ ire ē pctm̄ dicit̉ remiſſio.tra quos dicitur di. l. ſi ꝗs diaconus. Que eſt iſtaiſticie inimica: palpare crīoſos ermīaittere vſqꝫ ad dieꝫ iudicij impunita. Etdicit vni īdulget indigno ad ꝓlapſiōiscontagiū ꝓuocat vniuerſos. Facultas .n. venie īcentiuū p̄bet delīquendi. xxiij. q. iiij. ē iniuſta. Heī ſacerdos ſūmꝰ ſi in ſe bonꝰ tn̄ qꝛ non iratusfuit contra vicia filiorū mala morte filijs ſuisinterijt. Nec obſtat ſi dicat̉ deo debemus aſſimilari iuxta poſſe ẜm illud math. v. Eſtote vosfecti ſicut pater veſter ꝑfectus ē: deꝰ aūt traniudicat punit ſin̄ ira aliqua. ira eiꝰdicitur. Iratꝰ eſt furore dn̄s in ppl̓m ſuiſtꝯcitati animi ſꝫ iuſta ſupplicij conſtitutio: ve pe. di. i. Sꝫ cōtinuo ſine alterationeaūt concitatōe animi nos traſci punire poſſumꝰ. Rn̄dit. n. b. Tho. vbi ſupra deo aſſimilabemꝰ ī appetitu boni: ſꝫ ī appetendo intendi aſſimilari poſſumꝰ: qꝛ l deo non ē aptitꝰ ſēſitiuꝰ: ſicut ī nobis ſurgit motꝰ ire alteratōe offuſcatōe rōnis qui tn̄ pōt debet̉ regulari rōne: hec .n. ira ſi in ipſa executōe actusrrigit iudiciū rōnis aliqual̓r īpediat: nontudinē tollit rōnis. Non ē aūt ꝯtra rōeꝫ vlitis vt ītermittatur deliberatio rōis in eo qd̓ ēlam a rōe deliberatum: qꝛ ēt ars īpediret̉ in actuſuo .ſ. dꝫ agere: ſi tūc deliberaret de agendis.

Tertio intell̓r illud Iraſcimi ita vt remoueatur ire exceſſus que dicit̉ ira viciū: ſic exponitur. Iraſcimi qd̓ cōtingit qꝛ humanū ē: qꝛ iraſcit ait Hiero. aut deꝰ aūt lapis eſt. Sꝫlite peccare .i. heatis voluntatē deliberatā vl̓manentē in ea: qꝛ tūc graue pctm̄ eēt. Un̄ Eccl̓.dicit̉. Graue ſaxū oneroſa eſt arena: ſꝫ iraſtultivtroqꝫ grauior. Sꝫ ex illa modica ira compūgi de his que facitis mēte corpore īconuenientia: ſicut dicit Piero. vt dicit Gre. ī. v. mora. zelū aīus mouetur curādū ſūmoꝑe eſt ne heceadē inſtructio virtutis aſſumit̉: menti ira dn̄et̉:ne quaſi dn̄a p̄eat. ſed qͣſi ancilla ad obſequmnis parata: a rōnis tergo nunqͣꝫ recedat. Naꝫ qͣꝫtūlꝫ ira ex zelo rectitudinis ſurgat ſi īmoderatamente vicerit rōni ꝓtinꝰ ẜuire cōtemnit: hec ille.Qd̓ aūt non ē ẜm rōem: pctm̄ ē: qd̓ cuꝫ contingitcōpungimī. Un̄ ī huiꝰ figurā dicit in veteri lege.Utr īcidit ligna ī ſilua ſi caſu excuſſum ferruꝫde manubrio īterfecerit ꝓximum cōfugiens advnā ex tribꝰ ciuitatibꝰ refugij ſaluus erit occidetur: ẜm Hu. vir incidit ligna qn̄ ferro increpatōis vel puitōis abſcidit vicia ex hoībus quiarbores ſignificātur: ſꝫ ferrū egreditur de manubrio ī hoc oꝑe qn̄ rep̄henſio vel punitio exceditmodū debitū rōnis ira dn̄ante: ex quo aliqn̄ ſeꝗtur mors ꝓximi lꝫ p̄ter intētōem: qꝛ aſpitatis nimie īcrepatio nec corruptōem recipit nec ſaluteꝫdi. xlv. beatꝰ. Sꝫ mortē ſcādali. Talis ergo ſicexcedens vt ſoluet̉ ꝯfugiat ad vnā ciuitatū triuꝫī ꝗbus hoīes rei tuti ſūt: videlꝫ ꝯtritōem cōfeſſionē: vel ſatiſfactiōeꝫ. quelꝫ harū īcludit alia duoſaltē ꝓpoſito: ſic euādet. Iraſcimī ergo que dicitis ī cordibꝰ veſtris ī cubilibꝰ veſtris cōpungimī. Si vero ꝗs iraſcatur ſine aliqua cōtraaliquē puta: qꝛ offēdit nec nec alios ſꝫ qꝛ voluntati ſue aſſentit ī malū ſed repugnet hiꝰ: vl̓is iuſta puta qꝛ offendit: ſꝫ iratꝰ appetit puniri vltra debitū modū: ſuꝑat ira rōem vel ml̓ offuſcat ſic eſt rep̄henſibile: dicitur ira viciuꝫ qd̓ ē alterū mortale aliqn̄ veniale: vt dicet̉..Hāc ꝓhibet Salomō dicēs. eccl̓iaſtes. vij. Noliiraſci. Ira .n. ī ſinu ſtulti reꝗeſcit. Et hāc irā ſicut oēs alias paſſiones quas affectiōes noīabantdicebāt ſtoici ēe malū: eadē ī aīo ſapiētis .i. virtuoſi. Accipiebāt .n. irā ꝓut īportat viciuꝫ ꝓut .ſ.ꝗs iraſcit̉ ꝯtra ꝓximū malū eiꝰ ītendēs ſi correptōem viciorū vel bonū cōe. Sꝫ paripatetici dicebarit ꝯtrariū .ſ. irā alias paſſiōes cadere ī aīo ſapientis Quorū ſn̄iaꝫ. b. Aug. ī. ix. de ci. dei magisapprobat. Sūebāt irā alias paſſiōes ꝓut ſūtmotus appetitus ſēſitiui: ſiue ſint moderate ſiue non: ſic ſemper ſūt male qꝛ ſi moderēturrōe ſūt bōe: vt .ſ. puniat̉ delīq̄ns ꝓpt̉ bonū cōe iuſticie cōſeruandum ad quē ſpectat: et in hoceſt miniſter dei: ſic relinquit vltionem deo cuiꝰeſt: ſecunduꝫ illud Mea eſt vltio. Beutro. xxiij. .ſ. appetit puniri malū ē mīſter dei ī illo.