Titulus. VI.

populus manducare ⁊ bibere: ⁊ ſurrexerūt ludere .i. ſolitiari ⁊ tripudiari ⁊ hiꝰ: vnde ⁊ bea. Tho2ª. 2ᵉ. q. clxix. ar. iij. dicit ꝙ exceſſus ī ludis .i. ſolacijs ꝗ e ꝯͣ v̓tutē eutrapelie ſeu iocūditatꝭ ꝑtīet adviciū inepteⁱ ieticie qd̓ vtiqꝫ pctm̄ ē: qn̄qꝫ mortaleqn̄ꝫ veniale. Pro cuiꝰ declaratiōe dicit idē ꝙ ī ōieo qd̓ eſt dirigibile ẜm rōem ſuꝑfluū dicit̉ qd̓ regulam rōis excedit: diminutū aūt aliꝗd dicit̉ fꝫꝙ deficita regula rōnis. Ludicra aūt ⁊ iocoſa v̓ba vel facta ſunt dirigibilia ẜm rōem. Et iō ſuꝑſluum ī ludo dicit̉ qd̓ excedit regulā rōnis. Et hͦpōt eē dupl̓r. ¶ Uno mō ex ipſa ſp̄e actōum queaſſumunt in ludo: qd̓ ꝗdem genus ludi dicit̉ ẜmTulliū eē illiberale. petulans: flagicioſū obſcenūqn̄ .ſ. vtitur aliꝗs cā ludi turpibus factis vel verbis: vel his que v̓gūt ī nocumentū ꝓximi: que ſipeccata mortalia: vt detrahere: deridere: ⁊ contimeliari: ⁊ hiꝰ: ⁊ ſic ludus ille erit pctm̄ mortale ⁊inepta leticia ī huiꝰ actu vel aſpectu voluntaria ⁊affectata. Un̄ ꝓuer. xiiij. ſuꝑ illud. Riſus doloremiſcebitur: ⁊ extrema gaudij luctus occupat dicit glo. luctus ꝑpetuus. Sꝫ luctus ꝑpetuus nondebet̉ niſi ꝓ mortali. ¶ Alio mō exceſſus pōt eēī ludo ẜm defectum debitaꝝ circūſtantiaꝝ: putacū aliqui vtūtur ludo vel locis vel tꝑibus īdebitis: aut ēt p̄ter conuenientiā negocij vel ꝑſone vtcū fierent ludi theatrales ī eccleſijs: vel tꝑe quadrageſimali qd̓ eſt tp̄s pn̄ie: vel a ꝑſonis eccl̓aſticis. Un̄ d̓ con. di. v. c. non oꝫ. ⁊. c. p̄ce. dicitur ꝙ clerici n̄ debent ītereſſe nuptijs vl̓ ꝯuiuijs vbi ludihiꝰ fiunt. Et hoc ꝗdem pōt eē mortale ꝓpter vehementiā affectꝰ qn̄ videlꝫ delectatōem ludi p̄pōitdelectatōi dei ſeu mandatorū obſeruatiōi ita vtnon refugiat facere contra p̄cepta dei vl̓ eccleſievt conſequat̉ leticiā ſeu delectatōem ludi viſi vl̓exerciti: al̓s erit veniale: cū .ſ. non ita afficiunturꝙ vellēt aliꝗd ꝯtra deuꝫ cōmittere. Uiciū ēt tn̄ ēī defectu ludi ẜm Tho. vbi. sͣ. ar. iiij. qꝛ ꝯtra rōeꝫeſt vt aliꝗs ſe alijs oneroſū exhibeat dū ip̄e nihild̓lectabile exhibet: ⁊ d̓lectatōes alioꝝ moderatasīpedit rep̄hendendo .ſ. vel ꝓhibendo vel fugiendo. Illi ergo ī ludo deficiunt ꝗ nec ridicl̓m aliqd̓ipſi dicunt ⁊ dicentibꝰ moleſti ſunt: qꝛ .ſ. aliorummodicos ludos n̄ recipiūt: ⁊ hi dicunt̉ aggreſtesvt phūs dicit̉ in. iiij. ethi. Minus tn̄ viciū deſectꝰin ludos qͣꝫ exceſſus: vt ph̓s dicit ēt in. ij. ethicꝭ. ꝗpauci amici hn̄di ſūt ꝓpter delectationeꝫ: qꝛ paꝝdelectationis ſufficit ad vitam quaſ ꝓ condimēto: ſicut parum ſalis ſuīcit ī cibo. Auſteritas ātꝑ quam aliꝗ nec alijs efferunt delectationē collocutionū: nec ab alijs recipiunt: que ꝯnumerant̉ab Andronico īter v̓tutes non excludit ꝗdē omnes delectatōes ſimpl̓r: ſed ſuꝑfluas ⁊ īmoderatas de choreis dicetur. in. c. ſe.¶ §. IIII.Tercia filia gule que viciat locutōem ē multiloꝗum ſeu loquacitas: dequo ꝓuer. x. In multiloꝗo non deerit pctm̄. Ex

comeſtione .n. ⁊ potu inordinato cōiter ſequit̉ loquacitas. Un̄ dicit Gre. in paſtorali. Niſi gule d̓ditos īmoderata loquacitas detineret: diues illequi epulabatur quotidie ſplendide. Lucꝭ. xvi. injlingua graui flāma non arderet. In huiꝰ figuraegyptus que interp̄tat̉ tenebre ſignificans gulāque facit intellectu tenebroſum ⁊ hebetē ꝑcuſſafuit ranis que ſunt loquaces quaſi ſemꝑ garrulantes: ad innuendū ꝙ viciū gule facit hoīem loquacem. Hoc aūt vicium multū nocet. Dicit̉ enꝓuer. xv. Lingua immoderata ꝯteret ſpm̄ .i. feruorem ⁊ deuotōem. Quilꝫ pōt hoc in ſeipſo expiri: qꝛ ex loquacitate exhauritur oīs ſp̄s deuotionis: ⁊ cum vult legere orare cel meditari occurrunt fantaſmata circa audita ⁊ dicta ⁊ interrumpunt attentōem ⁊ ꝯn̄ter feruoreꝫ īpediunt: ſicutlebes ſuꝑ ignem niſi cooꝑiatur cooꝑculo nō facile feruet: qꝛ calor euaporatur. Et iō in figurā dominus declarauit ī veteri lege: vas qd̓ coopcl̓mnon haberet eē īmundū ⁊ non eo vtēduꝫ: qꝛ videlꝫ ẜm Gre. Mens que non hꝫ reſtrictōem locutionis ⁊ cooꝑculum ſilentij: immunda effcit̉ coram deo: ⁊ hoc eſt qd̓ dicit̉ Iaco. apl̓i. i. c. Si ꝗsputat ſe religioſum eē .i. chriſtianū non refrenāslinguā ſuam: huius vana ē religio: ꝯterit ēt lingua īmoderata .i. loquax ſp̄m̄. i. auſert ſp̄m gratieqꝛ dū non reſtrigitur os ab ocioſo ẜmone ad criminalia deriuatur: vt detractōes ſuſurrationesſubſannatōes: ꝯtumelia: ⁊ hiꝰ alia que mortalꝰſunt. Sed ⁊ ipſa ocioſa v̓ba de ſe venialia ſidiſponentia tn̄ ad mortem aīe poſſent eē mole pctm̄: qn̄ .ſ. in contēptum dei d̓cerent̉ vel ī malum finem inducendi alios ad crīale: vel cū complacentia fruitionis .i. tanta delectatōe ꝙ ip̄am p̄ponit mandatis dei vel eccleſie. Sꝫ ⁊ ꝓpterea ſaluator dicit Mathei. xij. de omni v̓bo ocioſo qd̓locuti fuerint hoīes reddent rōnem de eo in dieiudicij. Dicitur aūt verbū ocioſum ẜm Gre. ī moral̓. verbū qd̓ caret neceſſitate vel iuſta vtilitate.Neqꝫ .n. ocioſa ſunt que dicuntur ī emendo velvendendo vel alijs exercitijs licitis n̄ querendovictū ſuum vel gubernatōem familie. Sed diebus feſtiuis vel alijs diebus ſtādo vel eundo cūamicis ſocijs vel vicinis loquendo diuerſasbulas ⁊ trufas qn̄qꝫ de guerris: qn̄qꝫ de panis vel nugis centinouellis ⁊ hiꝰ illa ſunt ocioſaEt vt dicit Ber. ī li. de conſideratōe. Nuge ī orelaicoꝝ ſunt nuge: in ore ſacerdotuꝫ ſunt blaſphemīe: vtpote: qꝛ os eorū conſecratum eē dꝫ ⁊ totūdeo dedicatum: vn̄ egredi hn̄t illa potiſſima verba ⁊ ſanctiſſima ꝯſecrationis corporis ⁊ ſanguīschriſti ⁊ abſolutionis peccatorū Dicit aūt Hierony. Quotiēs loquimur aut non opportuno tempore: aut non in opportuno loco: aut non vt conuenit audientibus totiens ſermo malus ꝓceditde ore noſtro: quod ꝓhibet apl̓s. Conſideremusergo quid loquamur: qꝛ pro omni verbo ocioſo reddituri ſumus rōem in die iudicij. xxij. q. 5.