Titulus. V.

debēt ſcire curati. Medici que dirigūtur ad eosIuriſperiti que ſtatuūtur d̓ eis: ⁊ hiꝰ: alias iſta neſciendo pctm̄ eſt. Un̄ Leo papa. Si in laicis intolerabilis videt̉ inſcīa: qͣꝫto magis ī clericꝭ: nec excuſatione digna eſt nec veniā: di. xxxviij. ⁊. i. q. iiij.circa finem: vbi agit̉ de ignorantia. Dicit ibi glo.magna ⁊ notabilis: ꝙ ignorantia iurꝭ canonici ſiue ciuil̓ quaſi neminem excuſat. Et hoc intelligecuꝫ ius tale ē qd̓ aliꝗs de facili ꝑ ſeipſuꝫ ſcire potuit: vel etiam ꝑ alios: dū tn̄ habuit copiā peritoꝝ.ff. de iurꝭ. ⁊ fac. igno. l. iuris. Ignorantia legꝭ diuinalis q̄ facit hoīem cecū ſpūaliter eſt neſcire q̄ habentur in ſacris ſcripturis ꝑtinentia ad finem etbonos mores neceſſarios ad ſalutem. Ip̄a enimſcript̉a ꝯtinet ꝗcꝗd ꝑtinet ad ius naturale. Naꝫilla duo pͥncipia iuris naturalis .ſ. qd̓ tibi non visfieri vide ne alteri facias: ⁊ quecunqꝫ vultis vt faciant vobis hoīes vos facite illis: hn̄tur ī ſcript̉aſacra: pͥmum eſt Thob. iiij. aliud Math̓. vij. Decalogus etiā ꝗ ē de iure naturali hētur. Exo. xx. Dic̄etiam Gratianus .i. q. iiij. circa fi. ꝙ ignorātia iurꝭnaturalis omnibus adultis dānabilis ē: ⁊ de hacintelligit̉ illud apl̓i. i. Corin. xiiij. Ignorans .ſ. queſunt de iure naturali ignorabit̉ .ſ. a deo .i. reprobabitur: ⁊ illud Greg. Qui ſtultus fuit in culpa ideſtignorans ſapiens erit in pena: di. xxxviij. qui eaQui ergo ꝑpetraret fornicatiōem vſurā: ſimoniā:mēdacium: ⁊ hiꝰ: ex ignorantia neſciens eē pctā n̄excuſat̉ a dānatione. Sed vltra hiꝰ p̄cepta naturalia pertinent etiam ad ius diuinū ea que ſūt fidei.ſ. articuli ⁊ ſacramēta eccleſie que in articulis cōprehendunt̉. Quāuis enim rō naturalis n̄ dictetiſta aut doceat: tn̄ dictat rō vt credat deo ī his queip̄e reuelat ī ſcripturis: q̄ p̄dicata ſunt ⁊ publicataper orbē ⁊ ꝯfirmata miraculis. Et ſi ꝗs natus eēin deſerto vel in carcere ⁊ nūqͣꝫ que ſunt fidei audiret nō excuſaret̉ nō credendo. Et rō eſt qꝛ dicūt̉doc. ꝙ talis ſi nō ponat obſtaculum gr̄e: ſed viuatlege nature: diuina gr̄a non deſeret eū ꝗn eī reuelaret credenda: ſicut euenit Cornelio CenturioniActꝭ. x. Tenet̉ ergo ꝗlibet ſcire explicite articulosfidei ſicut ⁊ credere tenetur ẜm Tho. 2ª 2ᵉ. q. i. Iſtaenim publice p̄dicat ⁊ ſolēnicat eccl̓ia. Et qͣꝫuis ꝗlibet fidelis ex ꝯgruentia deberet ſcire ſymbolū:nō tn̄ eſt neceſſariū: nec etiā ꝙ ſciat ordinate articulos ſicut ⁊ p̄cepta. x. dūmō ſciat talia eē p̄cepta īplēda ⁊ illa credenda. De ignorātibus igit̉ iſta dr̄inuectiue. Hiere. ij. Tenētes legem neſcierūt me⁊ Sap̄. ij. Neſcierunt ſacr̄a dei. Sed vt dic̄ Greg.in moral̓. Quia ea que dei ſūt neſciūt a dn̄o neſciunt̉ .i. reprobāt̉. Et Hiero. In his que ꝑtinent adius diuinū. vt p̄cepta ⁊ articl̓os: paꝝ diſtat ī viciodeciꝑe vel decipi poſſe chriſtianū. xvi. q. i. c. Si cupis. Talis ergo dicere pōt: lumē̓ oculoꝝ meoꝝ nōeſt mecū. Et vt dicit̉. ij. Regꝭ. v. Cecus ⁊ claudusnon intrabūt in templū dei .ſ. gl̓ie. Cecus ꝗ ignorat q̄ ſunt dei. Claudus ꝗ ea ſciēs non operat recte. Eſt ⁊ tertia ignorātia .ſ. facti hec nō excuſat niſi

ꝗs det oꝑam rei licite ⁊ adhibeat ſufficientem diligentiam ⁊ intelligenda eſt ſic regula iuris. Ignorantia facti non iuris excuſat: ex de reg. iurꝭ. libvi. Et vt dicat̉ ꝗs ꝓbabiliter ignorare vt excuſedicit glo. i. q. iiij. circa finē ꝙ non reꝗritur ꝙ ſit nimis ſcrupuloſus ⁊ curioſus: nec ꝙ ſit nimis negens ⁊ diſſolutus in īꝗrendo. ff. de iurꝭ. ⁊ fac. icl. Nec ſupina. Si ꝗs ergo. dat oꝑam rei. illicite vjjſeꝗtur aliquod malū qd̓ neſcit non excuſat̉: putſi ꝗs ludit ad ſaxa vel cū gladio: ⁊ inde ꝑcutit aliquē quē non videt ⁊ ſic ignorat non excuſaturapctō. Sic̄ etiam non excuſat̉ a pctō. Lamech q ocidit ſagitta. Caym eſtimās eū feram ſilueſtreꝫ exeo ꝙ cecus erat: vn̄ illicitum erat ei opus venādlicet faceret ꝓpter vtilitatem .ſ. pellium ꝓ veſtimris. Nam tunc carnibꝰ non veſcebātur: vt. xv. q.§. Obijcit̉. Sic̄ etiam non excuſat̉ Loth cū neſeens filias eſſe ſuas ꝯcubuit cū eis: qꝛ oꝑam decrei illicite .ſ. ebrietati: vn̄ ſecuta eſt illa ignorantia.Un̄ Aug. Inebriauerūt Loth filie eius ⁊ ſe neſcienti miſcuerunt: quapropter culpandus eſt nonqͣꝫtum ille inceſtus: ſed qͣꝫtum illa ebrietas mereret̉. xv. q. i. Inebriauerunt. Scd̓o vt ignorātia facti excuſat oportet ꝙ adhibeat̉ debita d̓vn̄ ſi ꝗs aptando tectum domꝰ ꝓijcit tegulas fractas in viā qd̓ in ſe eſt oꝑa licita: ſed nil dicit nec ſignum ponit ſuꝑ hͦ ꝓpter qd̓ aliꝗs trāſit iuxta neſciens opus: ⁊ ex tegula ab illo ꝓiecta frāgit capuilli neſciens alique tranſire inde certe non excuſaret̉ a culpa nec a pena. Un̄ nec excuſant̉ iudei īfacto quo crucifixerunt chriſtum: qꝛ neſciebātſum eſſe chriſtū: nec credūt adhuc veniſſe meſſiē⁊ hoc qꝛ non adhibuerūt debitam diligentiaꝫ: vtdicit Gratianus .i. q. iiij. §. vltꝭ. circa ſinem. Un̄ſe chriſtus dicebat eis. Scrutamini ſcripturasipſe ſunt que teſtimoniū ꝑhibent de me. Ioh̓. v.propterea dicit̉ Iſa. vi. Exceca cor ppl̓i huius .i. ꝑmitte. Iſta materia ē multū dilatabilis: puta ſiaccedit ad ſacramentum neſciēs .i. non recorde aliquo criminali ꝯmiſſo: vel ſnīa quā incurru⁊ ſic non ꝯfeſſus ex eo: qꝛ non adhibuit diligētiāad examinandū cōſcīam non excuſat̉ a pctō. Noͣſi p̄latus vel pr̄familias neſcit crimina manifeſtaſubditoꝝ: qꝛ non adhibet diligentiam ad inꝗrendum: ⁊ ſic non punit: ⁊ illi pereūt: non excuſat̉ ſnecꝭ Heli non puniens peccata filiorum: vn̄ regiuris. Nō pōt eſſe recta excuſatio paſtoris: ſi lupoues comedit ⁊ paſtor neſcit: exͣ de reg. iurꝭ. qͣꝫuisEt qꝛ multa in hiꝰ ꝑpetrantur: iō dicere pōt ꝗlibꝫlumen oculorum meorum n̄ eſt mecū: ⁊ veniā petere cū eodē. Ignorantias meas ne memineri¶ Sciendū aūt ꝙ triplicit̓ pōt ꝯtīgere ignorēin qualibet p̄dictaꝝ videlicet affectata craſſa ⁊ inuincibilis. Ignorantia affectata eſt qua ꝗs refugit que dꝫ ſcire vt liberius peccet ſine remoſcīe de qua p̄s. Noluit intelligere vt bene aEt Iob. xxi. dixerūt deo recede a nobis: ſcientiaꝫviarum tuarū nolumus: hoc ī nullo excuſat: īmo