Capituluꝫ.XI.
rant qui ſciſma faciunt: declarat diuina ſcripturain libris Regum. iij. c. xij. vbi a tribu Iuda ⁊ Beniamin decem tribus ſciſſe ſunt ⁊ relicto rege ſucalterum ſibi foris conſtituerunt. Et indignatus ēinquit dominus omni ſemini iſrael et demoliuiteos ⁊ dedit in direptionem donec abijceret eos afacie ſua qua diſſipatus eſt iſrael a domo Dauid.iiii. Regum. xvij. Et tanta indignatio domini exritit contra eos qui ſciſma fecerunt vt etiam cumhomo dei ad Iheroboan miſſus eſſet qui ei peccata ſua exprobraret atqꝫ vltionem futuram p̄diceret panem apud illos edere ⁊ aquam bibere vetaretur: quod cum non cuſtodiſſet ⁊ contra domini preceptum pranſus fuiſſet: ſtatim diuina cenſura percuſſus eſt vt inde regrediēs impetu ac morleonis in itinere necaretur. iij. Regꝭ. xiij. Sedic in euangelio ſuo dominus maiorem ſue īzentie lucem manifeſtat ꝙ ijdem qui tunc ſea tribu Iuda ⁊ Beniamin ſciderant ⁊ Hieroſolylictis ſeceſſerant Sammariā vt int̓ p̄ſeudoetas ⁊ gentiles computarentur. Nam cumprimum diſcipulos in miniſterium ſalutis mitteret: mandauit ⁊ dixit. In viam gentium ne ieritis⁊ in ciuitatem Samaritanorum ne intraueritis ⁊ad Iudeos prius mittēs gentiles adhuc p̄teriti iuAddendo enim gentibus ciuitatem Samarirum vbi erant ſciſmatici qui debebant omitti oſtendit in hoc ſciſmaticos gentibus ideſt paganis coequari. Et poſt pauca inducit exemplū Datan ⁊ Abiron ⁊ Chore ꝗ fecerunt ſciſma in illo populo hebreorum cum eſſet in deſerto ꝯtra Moſen ⁊ Aaron querentes ſibi vſurpare ducatuꝫ populi pro Moyſe ⁊ ſummuꝫ ſacerdotiuꝫ ē Aaronqui terribiliter a deo puniti ſunt. Nam vt diciturin p̄s. cv. Aperta eſt terra ⁊ diglutiuit Datan: ⁊ operuit ſuꝑ ꝯgregationem Abiron iuxta vocem d̓Numeri. xvi. Et exarſit ignis in ſynagoga eorū⁊ flāma ꝯbuſſit .ſ. Chore cū ſacerdotibus ꝯplicibꝰſuis: vt habetur Numeri. xvi. hͨ Cyprianus. Ueꝝqͣꝫuis ſciſma ſit graue pctm̄ ⁊ grauius pctō idolatrie punitum: qꝛ adorantes vitulū aureuꝫ gladioiſi ſunt: vt hētur Exo. xxxiij. ſciſma facientes .ſ.itan ⁊ Abiron: a terra abſorpti ſunt: non ſeꝗt̉ ꝙſciſma ſit grauius infidelitate: ſed cōiter ⁊ ex geneſuo infidelitas grauius eſt. Rō hꝰ eſt ẜm. b. Tho.2ª 2ᵉ. q. xxxix. ar. ij. qꝛ cū querit̉ in cōi de duobuspctīs qd̓ ſit grauius intelligenda eſt queſtio d̓ grauitate q̄ attendit̉ ẜm genus peccati: genus āt pctīſeu ſpecies attendit̉ ex obiecto: et ideo illud pctm̄qd̓ maiori bono ꝯͣriatur illud ex genere ſuo ē grauius: ſic̄ pctm̄ in deū eſt grauius qͣꝫ ꝯmiſſū in ꝓximum. Manifeſtū eſt aūt ꝙ infidelitas eſt pctm̄ip̄m deuꝫ ẜm ꝙ in ſe eſt veritas pͥma cui init̉ fidesia eſt ꝯͣ eccl̓iaſticam vnitatem q̄ eſt qd̓dā botum ⁊ minus qͣꝫ ſit ipſe deus: ⁊ ideo īſidelitas ex genere ſuo eſt grauius ſciſmate. Sꝫ ſiꝯſideret̉ grauitas pctī ex circūſtantijs: ſic poſſꝫ cōſingere ꝙ aliꝗs ſciſmaticus grauius peccaret qͣꝫ
aliꝗs infidelis. Et hoc vel ꝓpter maiorem contēptum: vel ꝓpter maius periculū qd̓ īducit: vel ꝓpialiꝗd huiuſmodi. Nec obſtat predictis ſi dicat qͣꝫcharitas cui opponit̉ ſciſma eſt maior fide cui opponit̉ īfidelitas. ⁊ qd̓ opponit̉ maiori bono maiusmalū eſt ẜm ph̓m in viij. ethicoꝝ. Nā vt dic̄ Thovbi ſupra charitas hꝫ duo obiecta. Unum pͥncipala .ſ. bonitatem diuinam. Aliud ſecundariuꝫ .ſ. bonuꝫ ꝓximi. Sciſma aūt ⁊ alia pctā que ſunt ꝯͣ ꝓximum opponunt̉ charitati qͣꝫtum ad ſecundariūbonum qd̓ eſt minus bonum qͣꝫ ipſe deus: et ideoiſta pctā que ſunt ꝯͣ ꝓximuꝫ ſunt minora qͣꝫ infidelitas. Sed odium ꝯͣ deum vtiqꝫ grauius eſt īfidelitate. Inter pctā tn̄ ꝯtra ꝓximum ſciſma eſt maximum: qꝛ ꝯtra ſpūale bonum multitudinis. Itemnon obſtat ſi dicat̉: qꝛ Hiero. dicit. Qd̓ grauius ēpunitum ſceleratius eſſe ꝯmiſſum. xxiiij. q. i. Nōafferamus. Sed ſciſma eſt grauius punitum idolatria: vt dictum eſt. Nam vt dicit Tho. vbi ſupradictum Hiero. verum eſt cōiter de pena in hͦ mūdo. Aliquando tamen ex aliqua cauſa ſecus eſt.Et rō eſt: qꝛ cum pene ſint quedam medicine adarcendum hoīes a peccatis: ideo aliqn̄ vbi eſt maior ꝓnitas ad pctm̄ aliqd̓ ſeuerior debet de penaadhiberi: ſicut etiam ab eccleſia maior pnīa iniūgitur vxoricide qͣꝫ matricide: ex eo ꝙ ꝓniores ſūthoīes ad occidendū vxorem qͣꝫ matrem. Et ſic adpropoſitum ille populus erat pronus ad ſciſmata⁊ rebelliones: vt dicit̉ .i. Eſdre. iiij. ⁊ ideo magis illud punitum. Et etiaꝫ non erat ita notum ppl̓o ꝙſemꝑ Moyſes d̓beret eē p̓nceps illius ppl̓i ſicutꝙ deberet. ſemꝑ adorare vnum deuꝫ quod habebant per legē. Et ideo oportuit rebellantes illiusprincipatui pena incōſueta ⁊ horribili puniri. Itēꝙ Cyprianus dixit ſciſmaticos gentilibꝰ coequarihoc non eſt ſimpl̓r verum: ſꝫ ẜm ꝗd qͣꝫtum .ſ. ad ſeparationem in genere ab eccl̓ia.Iciſmatici in pena priuantur ab eccleſia poteſtate ordinis ſeu conſecrationis: quo .ſ. ad licitum vſum ptāte iuriſditionisſimpliciter: ⁊ poteſtate adminiſtrationis in temporalibus. Pro maiori horum declaratione dic̄. b.Tho. 2ª 2ᵉ. q. xxxix. ar. iij. ꝙ duplex eſt poteſtas ſpiritualis. Una quidem ſacramentalis que ꝯferturper aliquam conſecrationeꝫ que dicitur poteſtasordinis ſeu ꝯſecrationis: ⁊ hec īdelibilis eſt: et auferri non pōt: ſicut nec ipſe character ab aīa. Oēseniꝫ ꝯſecrationes ſunt īmobiles manente re queꝯſecratur: ſicut pꝫ etiaꝫ in rebus inanimatis. Nāaltare ſemel conſecratum non conſecratur iteruꝫniſi fuerit diſſipatum. Et ideo talis poteſtas remanet ſecundum eēntiam ſuam inhomine qui eamadeptus eſt ſiue labatur in hereſim ſiue in ſciſmavel aliud malum qd̓ pꝫ ex hoc: qꝛ talis rediens adeccl̓iam non iterum ꝯſecratur. Sed qꝛ poteſtas īferior non debet mitti in actū niſi ſcd̓m ꝙ mouet̉a ſuperiori poteſtate: ſicut etiam pꝫ in naturalibꝰ.