Capitulum. VIII.

Poſti. in ſumma dicit ꝙ qui habent reſtituerepaulatim ſingulis menſibus ſoluat creditoribꝰſi aliter non pn̄t ſine magno detrimento ꝓut poterunt vel cōponant ſe cū ſpoliatis. Ꝙ ſi nullāpoterit inuenire mīam apud eos: tunc abſqꝫ dilatione tenent̉ ſatiſfacere vel bonis cede̓: qꝛ peccator ſēꝑ eſt in mora. ff. de condi. fur. l. in re furriua. exͣ de ſimo. Cuꝫ ī eccleſia. Multi tenent dictum p̄cedens tanqͣꝫ equum .ſ. ꝙ tenent̉ ſoluereqͣtum pn̄t retenta ſibi vite cōmoda: ar. de cō. di..v. diſcipulos. exͣ de fur. ſi ꝗs. Sed ar. cōtra ſuꝑverbo reddere eiuſdeꝫ. c. Et ibi. dic̄ Archi. ꝙ ſtatim debent reddere totum qd̓ pōt allegans. b.Iho. 2ª. 2ᵉ. q. lxij. qui dicit ꝙ ſtatim fienda reſtitutio eſt. Idem dn̄s Io. dn̄ici in glo. quadam. ditn̄. b. Tho. pōt dici non eſſe contra ſi ſane inigatur: vt. jͣ. dicet̉. Sed in quadā ſumma diilli ꝗ habēt reſtituere vſuras ⁊ male ablaponunt firmiter reddere: ſed non pn̄t ſtalunt cum familia ſua egere vel mēcipiunt iuxta poſſe ſatiſfacere: vtrūtales poſſint abſolui ⁊ cōicari? Rn̄deo aūt ſciūtnas certas: aut non. Et ſi ſciunt ipſi male abl⁊ etiā ipſi quibus detrahentur hiꝰ voluntum eſt ꝙ de conſcīa eoꝝ ſtent ad terminū ipntateꝫ. Si vero neſciunt tales de⁊ reuelatio poſſꝫ eſſe ꝑiculoſa illislituere: tunc nō eſt reuelandū illismendum ꝙ confeſſor vtil̓r illoꝝ negocirat: ⁊ confitens intendat ⁊ promittat ſatiſere qͣꝫcito pōt: qꝛ hic habet locuꝫ ratihabitioo: ⁊ tunc confitensⁱ abſolui ⁊ cōicari potet qꝛ eſt in via ſalutis. Si v̓o oīo neſciꝑſone abus reſtitutio eſt fienda: tunc eſtoteſtate prelati vel diſcreti cōfeſſorisiſtituere terminum confitenti ſicut vteceſſitatem ⁊ contritionem eiꝰ ⁊ voluntaeius paratā ⁊ promptā reſtituendi: ⁊ infraiſtū terminū tal̓ pōt abſolui ⁊ cōicari. ¶ Quidautem debeat facere vxor ⁊ familia raptoris ꝙnon hn̄t niſi de obligatis reſtitutioni? habes. sͣ.ti. l. c. xij. de rapīa. §. xviij. ⁊. xix. Nota ꝙ Rai. etcirca iſtā materiam reſtitutōis dicunt: hocnt ⁊ teneant ſacerdotes ꝙ ẜm ꝙ maior velminor fuit fraus vel dolus vel violentia maiovel minor debet eſſe diſcretio iudicantis: ⁊ ẜmhoc ī vſuris que fiunt ī depoſitis vt dictum eſtſupra in. c. de vſura. que oīno ſunt reſtituendatn̄ quia ibi minor eſt violentia qͣꝫ ī ceteris: poteconfeſſor etiā cum ſcit̉ ꝑſona cui fienda ē reatio magis moderare tꝑs reſtituendi retētoſibi vite cōmodo ⁊ familie ſue. Quidā circa iſtēmateriaꝫ dicunt ⁊ meo iudicio ſatis rōabiliterꝙ in certis caſibus non tenet̉ quis ad ſtatim reſtituendum actual̓r: etiam ſi habeat moduꝫ aliquem ad reſtituendū: ⁊ ab eo cui tenetur inueſire non poſſit nec remiſſionem nec dilatieneꝫſed ſubitā velit ſibi fieri reſtitutionem: qn̄ vide

litet ex reſtituendo ſtatim in̄ ſequeret̉ euidensvel probabile dānum ſpirituale vel tꝑale notabile ipſius reſtituentis vel aliorum qd̓ p̄ponderaret dāno eius ꝗ debet habere ex carentia illius rei. Poteſt autem tale damnum eſſe triplex.ſ. periculū mortis: infamia grauis: ſeu ſcandalum notabile: vel dānum ⁊ periculū probabilemortalis culpe: ratio huius eſt .ſ. ꝙ talis reſtitutio poſſit differri: qꝛ ẜm. Sco. ordi. mino. creditor .i. qui debet habere magis debet velle in hiꝰcaſibus: vt maximuꝫ incōmodum ſeu dānumeius ꝗ habet reſtituere euitetur in modica reſtitutionis dilatione qͣꝫ ſuum incōmodum modicum: vel damnum ex carentia ad tp̄s ſue rei. Etſi obiiciatur ꝙ reſtituere eſt actus negatiui p̄cepti: qꝛ reducitur ſeu explicat̉ ꝑ hoc ꝙ non eſt retinere alienum: ſed p̄ceptum negatiuum obligatſemꝑ ⁊ ad ſemper. Rn̄detur ẜm Sco. ꝙ alienūiniuſte ⁊ inuito dn̄o retīere ſimpliciter prohibetur propterea ſemper ⁊ pro ſemꝑ iſto modo neceſſe eſt ſaluti alienum non retinere. Sed quādo ꝗs habet propoſitum ⁊ volūtatem reſtituendi alienum pro tempore opportuno: extunc tenetur dn̄o rei volente. .i. velle debente: vult aūthoc dn̄s rei ⁊ ſi non actu elicito tn̄ actu debitoet honeſto: qꝛ velle debet ꝙ ꝗ ſuum habeat retineat quouſqꝫ poterit opportūe. Et ſi dicat: dn̄srei hoc agit īuite: ⁊ qꝛ non vult ꝙ ꝑ qͣꝫtuncūqꝫtp̄s ſuum retineatur. Dicendū ẜm Sco. ꝙ dn̄oinordinate volente ſtatim rehabere ſuū: ⁊ ꝑ conſequens contra rectā rōem: nolente proximumretīere ſuū: tūc tenēs. nō eſt detentor īiuſtꝰ.⁊ depoſitū dꝫ redditione ſtrictiſſima cū reꝑreddi: vt. C. depo. l. fi. ⁊ tn̄ inuito dn̄o voluntte inordinata cum repetit: ⁊ cū eo malū faciat ſibi vel alteri pōt retineri. Et Augu. dicit: ꝙ multa bona ſunt p̄ſtanda inuitis dū eoꝝ potius vtilitati qͣꝫ voluntati conſulit̉ ⁊c̄. di. xlv. Et q emendat. Et exemplum pōit. xxiij. q. iiij. c. ipſa pietasde eo .ſ. qui contra volūtatem ſuā extrahit̉ d̓ domo ruitura qd̓ laudabl̓r fit. Eſt ergo vnꝰ caſuscū imminet ex hiꝰ reſtitutione ſubita ꝑiculū dāni incorporaliter p̄ualentis damno qd̓ in habetcreditor ex carentiū rei ſue: puta cum ipſe creditor habendo illā rem ſeu pecuniā quā ꝗs d̓ ſuoretinet magis poſſet repugnare et pualere contra bonū coe. Nā tunc ẜm Ricar. ī. iiij. nō tenet̉illud reſtituere illi: ſed fidel̓r reſeruare vt reſtituat ſibi vel heredibus ſuis qn̄ hoc fieri poteritſine preiudicio honi cōis: vel depoſitare illudita ordinando et prouidendo ꝙ tempore ſuo reſtituatur. Idem videt̉ dicendum cum ꝗs malevteret̉ re ſua rehabita: puta gladio ad occidendum ſe vel aliū et huiuſmodi. Idem videt̉ dicedum cum ex ſubita reſtitutiōe ille ꝗ reſtitueretrem ablatā ꝑ furtū vel aliud viciū: detegereturet inde infamaret̉ cū fama ſit ꝗd nobiliꝰ qͣꝫ ſubſtantia tꝑalis: vnde grauiꝰ reputatur peccatum