Capitulum. VI.

de voluntate dn̄i purgat̉ viciū furti vl̓ rapine ſine aliqua reſtitutione: vt. ff. d̓ preca. l. certe. ergopurgatur vicium vſure remanente vſura apuovſurarium de voluntate dn̄i: ⁊ ꝙ illa ſint maiora crimina pꝫ ex maioritate pene ſiue agatur ciuix ſiue criminaliter. Grauius aūt pctm̄ eſt qd̓iuius punitur: vt. xxiiij. q. i. non afferamꝰ. Secunda rō eſt qꝛ in crimine vſurarū ⁊ in alijs maioribus ſufficit condignam facere ſatiſfactionextra de rap. c. i. vt quis ſit liberatꝰ a peccato: exͣle yſu. qͣꝫto. Sꝫ ſatiſfactū intelligitur qd̓cunqꝫeſiderium creditoris impleatur et ſi non ſoluair: vt. ff. ꝗ ſatiſda. co. l. i. ¶ Tertia rō ē que videt̉in eū inſolubilis eē. Sūt quidā ſpales caſus inbꝰ obligatis ad reſtōeꝫ nō ſufficit remiſſio vt d̓iſi. ex git li. vi. ⁊ ibi de hoc: ergo in alijs caſibꝰoīc regula .ſ. ꝙ ſufficit remiſſio. Idem tꝫ Peilu. in quarto. di. xv. qui dicit ꝙ obligatꝰ retioni excuſat̉ ꝑ remiſſionem creditoris: qꝛptationem tollit̉. Et hoc niſi ſit talis ꝑſona q̄non heat admīſtrationem: vel que non pōt darenec ꝑ ꝯn̄s remittere: qꝛ remittere eſt donare. Itqn̄ in iure eſt cautum ꝙ remiſſio non valeat: tūcnon excuſat: ſicut in iudice delegato qui munera⁊ expenſas recipiens vel extorquens tenet̉ reddere nulla ꝑtiū remiſſione ſibi ꝓfutura: extra dereſcrip. c. ſtatutum. li. vi. Et de viſitante iure orlinario recipiente munus ad cuiꝰ duplū reſtituelum tenetur: de cenſi. c. exigit. li. vi. hec Pe. ꝙ ſiquis obijceret regulam. Nō dimittitur peccatūniſi reſtituat̉ ablatum. qd̓ eſt verbū Augu. Et reſtituere eſt rē ī priſtinū ſtatu reponere: vn̄ non videt̉ ſufficere remiſſio. Ad hoc rn̄det Pe. ⁊ Laupoſt Fede. de ſenis: ꝙ Augu. in p̄dicta regula nōhūit reſpectum ad ſtrictā ſignificationem verbioo cint.. clis que p̓bis pferenda eſt: exͣ de x.yroie eentia. ⁊. c. pterea. Iō intelligendumfuit ꝙ ſi offendiſti ꝓximum tuū rapiendo: furando: vſuras: extorquendo: reconcilies te cū ipſoōiter qꝛ hoīes non iactant pecunias ſuas: ſednt ſibi reſtitui res ablatas: ꝓpterea Auguulit ad v̓bū reſtōnis. Et ꝙ ſic ītellexitˡ on̄ditmultipl̓r: hec ille. ꝙ aūt dicit Lau. ſupra eē p̄dicandum non ſufficere remiſſionē niſi fiāt ea quedicunt diuerſi: non videt̉ tutū vel cautū. Nā extali p̄dicatione pōt ſeꝗ ita picl̓m aīarū ſicut cautela. Sicut .n. p̄dicator dꝫ ſibi cauere a p̄dicandoea que hn̄t hoīes inducere ad malū: ⁊ alleuiādomala. Ita dꝫ ſibi cauere a p̄dicando ſcrupuloſa⁊ ardua qn̄ cōis opinio ē in ꝯtrariū. hoc .n. eēt ījcere laqueū aīabus: qd̓ fieri nō dꝫ xxvij. q. i. viduas. Audiendo .n. talia ⁊ non ſeruando cum exauditis formet ſibi conſcīam hoc ſibi neceſſariofiendum: ꝗa hūit hiꝰ remiſſionem ⁊ ex difficultate nolit ſe ponere ad faciendū: erit in malo ſtatu rōne conſcīe ſibi facte ſuꝑ eo in quo bn̄ poterat tranſire cū bona conſcīa. Preterea ſi p̄dicator in p̄dicatione hoc dicat .ſ. non ſufficere remiſ-

ſionem niſi ⁊cͣ. ⁊ poſtea ī audientia confeſſionisfaciat contrarium ⁊ dicat illi ſufficere: non .n. exhoc pōt ſeꝗ magnū ſcandalū ꝯtra doctrinam predicationis. Ex hoc .n. poterunt hoīes credere ſiceē de multis alijs q̄ p̄dicatores dicūt .ſ. ꝙ nō ſūtſimpl̓r vera ſꝫ ad terrorem dicta: ⁊ ſic ꝑiclitabitdoctrina fidei. Non video ēt ꝙ cum bona cōſcīaabſqꝫ ſui magno peccato poſſit hoc dicere ī predicatione ſi ſentiat contrariū: qꝛ hoc cōiter tenētdoc. Sꝫ ⁊ ſi teneret aliquam aliarū opīonum cūille ſint ſcrupuloſe non dꝫ velle oēs inducere adſcrupulos ſuos. Neqꝫ ergo p̄dicādo dicat ꝙ ſuficit remiſſio ne inducat occaſionē mali: ⁊ aꝑiat̉viā vſuris: neqꝫ dicat ꝙ non ſufficit ne dicat mēdaciū: vel ſcrupulos ⁊ laqueos inijciat auditoribus: ſed dicat qd̓ dicit Augu. ꝙ oꝫ ꝙ reſtituat ſipōt. xiiij. q. vi. c. ſi res. ⁊ in reſtōne includitur remiſſio. ¶ Sed ꝗd ſi poſt remiſſionē libere factaꝫ⁊ vere vſurario ipſe vſurariꝰ mandat ī teſtō ſuoreddi vſuras? nunꝗd qd̓ ſemel remiſſū eſt dꝫ reſtitui his quibus tenebatur pͥus Dicendū ẜꝫ Fede. vbi ſupra ꝙ ī hoc diſtīguendū eſt: qꝛ aūt talisteſtator locutus eſt per verba tranſferentia ſe adfactum: vtputa qꝛ iubet vſuras reſtitui his quibꝰ debebat ea reſtituere: ⁊ qui probaret eas ſoltuiſſe: ⁊ tunc non obſtante remiſſione tenebit̉ ſatiſfacere heres: ⁊ hoc caſu loquitur. c. ad noſtraꝫde iureiurā. Aut loꝗt̉ ꝑ verba trāſferētia ſe adius nō ad factū: vtputa qꝛ iubet ea reſtitui quibꝰdꝫ: ⁊ tūc ſecus dicendū ē hec ille. Itꝭ ſciēdū ꝙ cūalicui fit remiſſio libere ⁊ ſine fraude: n̄ tenet̉ talis illud qd̓ ſibi remiſſū ē pauperibus dare. ſibi.n. acꝗrit̉ illud ius ſeu d̓bitu nō pauꝑibꝰ: ſic̄ necꝗs tenet̉ pauꝑibus dare qd̓ ſibi donatū eſt. Ho.in ſūma. ti. de vſur. dicit ꝙ ſi fenerator partē pecunie fenebris reſtituat ei a quo habuerat vl̓ heredi ſuo: ⁊ de volūtate eius ꝑtē reſtituat: dicunttheologi indiſtincte ꝙ nō ē liberatꝰ niſi totū offeraᵗ. Tu dicas ꝙ ſi ex pacto fit ē liberatꝰ: extra deſimo. c. vēiēs. Si aūt vſurarius ꝑtē liberalit̓ ⁊ ſine pacto ſoluat et offerat: ⁊ de altera ꝑte miſericordiā petat: ⁊ creditor liberalit̓ dimittat liberatus ē debitor: nec vlterius ad reſtōnem tenet̉: ſicut nec tenet̉ ſi gratis accepiſſet gratis ꝯblatū: ſꝫGoff. tn̄ bonꝰ iudex hic ex certis ꝯiecturꝭ modūſui animi informabit. Nā ſi creditor eſt pauper⁊ inops ⁊ vſurarius ē diues ⁊ potens: n̄ p̄ſumoꝙ creditor ip̄ꝫ vſurariū ſpōte ex cordeliberet: ſꝫhoc faciat: qꝛ vltra recuperare nō pōt: ⁊ vt illudtantillū qd̓ offert recuꝑet ⁊ nō amitteret. Si v̓ocreditor ſit diues ⁊ potes ꝗ etiā ꝯſueuit mimis ⁊loculatoribꝰ tantūdeꝫ de ſuo donare vl̓ plus frequēter p̄ſumi pōt ꝙ ex corde hoc faciat: hec ille.Itē noͣ ẜm quoſdā ꝙ quīqꝫ ſūt mōi ſatiſfaciēdi.Primꝰ modus ē cū pecunia libere offert̉. Secūdus modus ē cū pecūiā nō hꝫ ⁊ offert pignoraⁱ.Tertius ē cū nec pecuniā habꝫ nec pignora congruentia: facit tn̄ īſtrumētū vt heres cōpellatur