Titulus. II.

ad reſtōnem ⁊ etiā ipſemet. ¶ Quartus moduseſt cū mediante ſacerdote vel aliquo religioſo fitvoluntaria ⁊ libera concordia: iſte tn̄ modus ſēper dꝫ on̄dere creditori velle ⁊ poſſe liberū debitoris. Quintus modꝰ ē: cū conſenſu ⁊ mīa creditoris ponit debitor aliquā poſſeſſionem in manus alicuius honeſti viri ex cuiꝰ fructibꝰ ſoluantur per tp̄s debita: deinde poſſeſſio ad heredestranſibit ⁊ reuertatur: vel ita dꝫ ꝑmanere ꝓ īcertis: hec ibi. Item Archi. ī roſario. xiiij. q. v. nō fane. dicit ꝙ Ho. dicebat ꝙ in his ī ꝗbus eſt pctm̄mortale ẜm legem diuinā: vt in furto vel rapinadiſpenſare non pōt ep̄s: īmo nec etiā papa vt aliqui dicunt quo minus pn̄iam agat ⁊ reſtitutio fiat ſi pōt: extra de vſu. cum tu. Iu his vero in ꝗbꝰeſt pctm̄ mortale ẜm ius poſitiuum: ⁊ cū ep̄is ſeuinferioribus pape interdicta eſt diſpenſatio: nulus diſpenſare vel dilationem p̄ſtare pōt: niſi ſolus papa. iij. q. i. reintegranda. vel hi quibꝰ ſpecialiter cōmiſerit. Si vero non ē īterdicta: poterūhec ibi. Sꝫ ꝙ dicitur papā non poſſe diſpenſareī his reſtōnibus vbi eſt pctm̄ mortale ꝑpetratuꝫī vſurpatione contra legē diuinā facta: vt ī furtorapina: vfura: ⁊ hiꝰ: quo minus reſtō fiat ſi pōt:videt̉ intelligendū quo ad reſtōnem certorū: cū.ſ. ſciunt̉ ꝑſone: vel quo ad īcerta cū diſpenſaretabſqꝫ cā rōnabili: vel ſaltem dubia ꝓ libito voluntatis. Non .n. pōt tollere que ſunt ꝓpria hoīnum ⁊ dare alijs ſine cā: ſed cum cā rōnabili pōtputa ꝑ modum pene: vt cū auferret īperium velregnum alicui ꝓpter demerita ſua: qꝛ eēt inimicus eccleſie vel hereticus vel ſciſmaticus: nec ſevellet corrigere: vel cū faceret mouere bellū cōtra aliquē dn̄m vel ciuitatē ꝑſequentē eccl̓aꝫ: vfauente hereticis: vel detinentē bona eccl̓e: ⁊ traderet alijs dignitatem iura ⁊ bona illoꝝ: ſicut factū eſt pluries. Nec papa pōt cū bona conſcīa q̄pauꝑibus debent̉ diſpenſare ⁊ dare diuitibꝰ ſinrōabl̓i cā: ſꝫ cū cā rōabl̓i pōt talibꝰ obligatꝭ remitere ſeu pauꝑibꝰ dare ea que acꝗſierunt ꝑ furtarapinas: ⁊ vſuras: cum ſunt certa ſuꝑ oēs alioscū ſit ſup̄mus ⁊ vniuer ſalis pater pauperuꝫ magis qͣꝫ ep̄i ꝗ in hiꝰ diſpenſare ſolent: vt. lxxxviij.di. c. ep̄s. Quia etiam hꝫ plenitudinē ptātis ī diſpenſatione bonorū eccleſiaſticorū ⁊ plenā iuriſdictionē ī terris eccl̓e: forte de hiꝰ bonis .ſ. eccleſiarū ⁊ eoꝝ qui hītāt ī terris eccleſie poſſet remittere debita ex furto ⁊ rapina ⁊ vſura ēt cum ſciūtur ꝑſone ſine eoꝝ conſenſu ex aliqua cā rōnabli. Nam quotidie hoc ſit vt iura vnius eccleſiefructus auferat ⁊ det alteri qͣꝫ curato illiꝰ eccleſiecum cā tn̄ vt credit̉ rōnabili. Et ſic multo magpōt in hiꝰ dare dilationeꝫ: qꝛ plus ē dimittere debitum qͣꝫ dilationē dare ad ſoluendū. ¶ Querit̉etiam vtrū ſuper īcertis cū ep̄o ꝗ eſt pater pauꝑrū poſſit fieri cōpoſitio vel tranſactio? Reſpondet Lau. de ridol. Sciendū ꝙ Pau. in cle. ij. depe. ⁊ re. hunc paſſum examinat: ⁊ finaliter deter-

mīat ꝙ non pillū tex. ⁊ per. c. lꝫ. de of. vica. li. vj.Uult .n. ꝙ ſine mandato apl̓ico id facete nequeant ep̄i niſi componerent de tanta qͣꝫtitate quātaeſt illa ad quam aſcendit: ⁊ non de minori. Contrarium ſeruat̉: lꝫ facta cōputatione ferat̉ demūſn̄ia taxatiua ipſorū incertoꝝ. Et ſi vera ſūt qudicit Pau. ꝙ videt̉ de iure: nec videt̉ contrariaconſuetudo valere multorū aīe illaquearentTex. tn̄ illi videre meo non ꝓbant ita clare: vnforte poſſet rn̄deri ꝙ non ē credendū ꝙ papap̄fecit ep̄os patres pauperū īdiſtincte non coſiſſet eis in ſpe ꝙ ex cā poſſet cū talibus trantre. Et iſti hn̄t maioreꝫ ptātem qͣꝫ illi ꝗbus liberaadmīſtratio eſt conceſſa. Itē non ſimpl̓r donanItem papa ſcit taleꝫ conſuetudinē ⁊ diu tolerauit. Fiunt tn̄ taxationes per ſn̄iam hec Lau. fote poſſet dici ꝙ quo ad eccl̓iam militantem vꝫ dictu Lau. ⁊ ēt quo ad deum ⁊ eccl̓iam triūphantem cū ex cā rōnabili facit cōpōem de minori qͣꝫtitate qͣꝫ ſint incerta: puta qꝛ reſiduuꝫ dimittivt pauꝑi: cū alias non poſſet viuere ſine īdeotia ſui ſtatus multū notabili. Sꝫ vbiˡ abſecā ep̄s ſcienter cōponat de mīori qͣꝫtitate notaliter vꝫ dictum Pau. ī foro dei. Non .n. credēē papā feciſſe ep̄os diſpēſatores bonoꝝ pauꝑvt poſſent ꝓlibito volūtatꝭ remitte̓ vl̓ cōponeſuꝑ īcertis: vt de his hoīesʳ poſtmodū pōpoſe vuant. Nec ipſe papa pōt cuꝫ. bona conſcīa abſqꝫaliqua cā rōnabili facere hiꝰ taxationes lōge minus qͣꝫ ſit debitum īcertorum: ⁊ reſiduū illiꝰ ſciter debitoribus dare: cū oīa plene ⁊ bn̄ pn̄t reſtituere. Secus aūt cum dubitat̉ vtrum reſtituerpoſſit debitor ꝓ incertis. Nam ī dubio ſemꝑ interp̄tandū eſt factū pape ꝑmaxime ī bonum: vdi. xl. non nos. cū glo. Papa .n. ⁊ ſi hēat plenitudnē ptātis errare pōt vt hō. Et īter cetera ſue ptātis non aufert̉ ſibi iſta cōis hoīum conditio ꝙpoſſit peccare mortal̓r: ⁊ deſcendere ad īferosgrauius ceteris puniendus ſi deliquerit: vt dicitur di. xl. ſi papa: ⁊ in glo. Inſuꝑ cū reſtitutio certorū debeat p̄cedere reſtōnem incertoꝝ ꝙ ep̄ica vſurarios publicos vt licentient ad ſacramēta eccl̓ie ⁊ ſepulturaꝫ prius cōponant ſuꝑ certaqͣꝫtitate ꝓ īcertis quaꝫ ſibi ſolent īburſare magisqͣꝫ pauꝑibus dare: ⁊ de certis non ꝓuideant ſufficient vt reddantur integral̓r: minus bn̄ faciūt.Quinīmo ſi non ſufficeret bona que remanentvſurarijs vel heredibus eorū: tenent̉ que acceꝑunt ꝓ incertis contribuere ꝓ reſtōne certoruꝫal̓s fures ſunt ⁊ latrones auferentes que debēt̉certis ꝑſonis: exͣ de vſu. cū tu. xiiij. q. vi. ſi res. ſꝫconſuetudo ī hoc non excuſat que potius dicenda ē corruptela: qꝛ cōtra ius diuinū: di. viij. quecontra mores. xxxij. q. vij. flagitia.¶ Capl̓m ſeptimum de mō ⁊ ordine reſtituendi