Capitulum. IIII.

⁊ ſic non dubito ꝙ epiſcopus non hꝫ ſe intromittere de talibus: hec Archi. Io. de lig. Ideꝫ ſentit⁊ adducit hanc rōnem. Qui indebitum extorſitligatus eſt ex maleficio vl̓ quaſi illis quibusrſit ſi extant alias pauꝑibus. Et regula hꝫ ꝙitor pōt ꝑ ſolutioneꝫ ſe liberare. Inſti. qumo. tol. obli. ꝑ totum. Tu qui dicis ꝯͣriū da mihicaſum expreſſum ꝯͣ regulam. Nec eſt veꝝ ꝙ ſit īdicto. c. Cum ſit: qꝛ nō loquit in chriſtiano: ſed iniudeo: vt dixit Archi. Hanc opinionem ſequunī̉Paulus ⁊ Zenęe. ſuꝑ cle. i. de p̓uile. hoc etiaꝫ cōſuluerunt. Io. cal. ⁊ Recupus. Sꝫ ⁊ dn̄s Hugovtriuſqꝫ iuris peritus ⁊ frater Clarus: vt habet̉ī quadam ſummula: ꝯcordauerunt ī hoc ꝙ nullum ius expreſſum hoc dicit: nec in decretis: necalibi niſi ꝙ ep̄s eſt procurator paupeꝝ. Illud v̓oadaptatur ꝙ pōt procurare de ſuo proprio ſi hꝫvel de bonis eccleſie .i. fructibus vel alijs modisSed qꝛ ſacerdotes ſimplices ſunt imꝑiti ꝓ maiori ꝑte: ep̄i v̓o reputant ſufficiētes: hinc inoleuitꝙ huiuſmōi reſtitutiones remittantur ad ep̄os.Un̄ ſi confeſſor peritus ſit ⁊ ſciat in hoc ſufficienter ꝯſulere non eſt neceſſe remittere ad ep̄os: hecibi. Puius etiam ſententie eſt Io. mo. hoc etiaminnuit Inno. exͣ de īmu. eccle. c. Quia pleriqꝫ. ar.xiiij. q. iij. c. Si quis romipetas. Ad rōnem autēiperius inductam pro alia opinione poſſet reſponderi ꝙ qͣꝫuis epiſcopi ⁊ p̄lati ſint diſpenſatores rerum datarum eccleſijs: non tamen ſequit̉ſint diſpenſatores omnium que ẜm deum ſūtdiuinum. cultum ⁊ in pauperes eroganda: ſedſolum in diuinum cultum iam ordinata vt red⁊ huiuſmōi. Nā ſi eſſent diſpēoꝝ omnium: ẜm hoc eſſent diſpēores omniuꝫ ſuꝑfluoꝝ que diuites ex diuinop̄cepto deberent pauꝑibus erogare qd̓ a nulloꝯceditur. Sed ⁊ b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. lxij. dicit ꝙ ſi illocui fieri dꝫ reſtitutio omnino ignotus eſt debetreſtitui ei ſicut poteſt ſcilicet dādo ī elemoſynaspro ſalute eius ſiue ſit mortuus ſiue viuus: preſa tamen diligenti inquiſitiōe eius. Et d̓ auctate epiſcopi nihil dicit. Scotus in. 4. oiſ. xv.dicit. Si queras ꝑ cuius manus debeant talia .ſ.incerta diſpenſari. Rn̄deo ꝙ non inuenio ꝗs neceſſario ſit determinatus mediator in iſta pauꝑibus diſpenſanda. Uidet̉ aūt mihi ꝙ ꝑ ſe ipſuꝫ cōſilio tn̄ boni viri pōt pauperibus erogare hec: qꝛatori ad diſpenſandum tribui poſſꝫ decuius fidelitate p̄ſumeret: ⁊ tn̄ ſibi appropriaretvel ī alios vſus ꝯuerteret qͣꝫ deberet. Un̄ vbi lexī vel eccleſiaſtica non ligat: ſequēda eſt roalis. Illa aūt dictat ꝙ qui tenetur reſtitue̓magis hoc faciat ꝑ ſe qͣꝫ per alios: non excludendo tn̄ per hoc ꝯſilium boni viri: ſed includendo:hec Scotus. Quidam alij faciūt circa hoc diſtīctionem vt videlicet qͣꝫtum eorum in quibus ꝯpeetitio: vt furto: rapina: v̓ſura: fraude: ⁊ hudiſpenſatō incertoꝝ ꝑtineat ad epiſcopū.

ſed aliorum vbi nō cōpetit repetitio: ⁊ ſi erogatōfienda ſit pauperibus: vt in ludo: iniuſte acceptꝭa iudice pro iudicando: vel a teſte pro teſtimonio:meretricio: ⁊ huiuſmōi quilibet pro ſe poteſt diſpenſare: vel de ꝯſilio confeſſoris. Ego credo ſententiam ⁊ opinionem Archi. ⁊ ſequaciū omninoveram ⁊ ſimpliciter excepto vno caſu: videlicet īincertis publicorum vſurariorum: quem caſuꝫnon dubito omnes alios excepiſſe intendere: qꝛibi expreſſe ⁊ clare ius prouidit: vt .ſ. per diſpenſatiōeꝫ dioceſant taliā incerta determinent̉ ⁊ diſpēſentur: vt extra de vſu. quāqͣꝫ. lib. vi. vbi traditurforma d̓ huiuſmōi: de qua habes ſupra ti. ī. c. xij.§. xviij. In hoc gͦ caſu tm̄ poteſt intelligi quod dicitur ꝑ tertiam opinionem .ſ. in vſuris publicis īcertis. Et ſi queritur vtrum epus poſſit per ſuaſynodalia hoc ſtatuere: vt .ſ. ſibi retineat diſpēſationem incertorum ⁊ alius non poſſit ſe ītromittere. Dicit in hoc caſu Io. de lig. ſuꝑ. c. cum ſit. devſuris ꝙ quicꝗd dicat Io. an. dubium eſt an poſſit. Et Io. cal. in quodam ꝯſilio ſuo dicit expreſſeꝙ non poteſt Hugo. ⁊ frater Clarus dicūt ꝙ nonpoteſt epiſcopus de iure excommunicare ſacerdotes qui ſe intromittunt de diſpenſatione incertorum.Quantum ad ſecūdum.ſ. per quos dꝫ fieri reſtitutio certoruꝫ. Ad quodreſpondetur ꝙ per eum qui abſtulit ſeu recepitvſuras ⁊ male ablata: poteſt etiam ⁊ per aliū perſonam quācūqꝫ facere. In hoc eniꝫ vera eſt regula iuris. Qui per alium facit per inde eſt ac ſi perſe facere videatur: de reg. iurꝭ. in. vi. Si tn̄ viciuꝫvſure vel furti vel alterius dāni eſt occultum: etreſtitutio occulto modo per ſe vel per alium fienda eſt: vt non detegatur ꝑſona: ar. ij. q. i. c. Si peccauerit. Caueat etiam diligenter ꝙ cum per aliūfacit: ita faciat caute ꝙ is recipiat cui debet: ⁊ nōille ſibi retineat: quia non eſſet propter hoc liberatus: nec confideat de predicatoribus ⁊ confeſſoribus et queſtuarijs qui querunt pecuniasnō animarum ſalutem. Et ſi is qui rapinam velvſuram vel fraudem fecit non reſtituit cum heres teneatur ad omnia onera defuncti in quantum ſufficiat hereditas: tenetur ⁊ ipſe facere d̓tam reſtitutionem: extra de vſuris. c. MichaeEt eadem ratiōe heres heredis: et ſic in infinitūcum ſcitur ab eis hereditas obligata ad reſtitutionem propter vſuras ⁊ rapinas ⁊ damna a prioribus facta. Et vbi nō ſufficeret hereditas ad ſatiſfaciendum tenētur legatarij ⁊ donatarij: quialegari non poteſt nec donari alienum. Nec excuſarentur heredes ſcientes vel dubitantes velmerito dubitare debentes ex publica fama velſcripturis vel ex fideli relatu teſtatoreꝫ illicitoscontractꝰ feciſſe: vel vſurarios: ex hoc ꝙ nullusponit querelam ſuper hoc: vel poſtulat aliquidab eis vt debitū: ſꝫ debent diligenter inquirere