Capitulum. II.

pene facit. Et dicta in his caſibus ſunt ceteris paribus intelligenda. Iſte .n. caſus eſt: ita varijs modis circūſtantial̓ ꝙ vix pōt dari certa regula: hocille. ¶ Quātum ad tertiū. ſ dānificando alios ſuomalo exemplo: ſicut ſcandalicant p̄lati ſubditosnomꝑis ⁊ laſciuijs ⁊ alijs malis moribꝰ ſuis. Mulieres ſuis ſuperfluis ornatibus ⁊ fucis et tripuis: ⁊ alij manifeſte peccantes: et p̄cipue qn̄ hoc īvel ꝯtēnunt ſeu ꝑuipendūt ſcandalū alior̄ qd̓ alij ruunt in diuerſa viciā talestenent̉ ad ſatiſfaciendū bonis exēplis manifeſtꝭ:n aūt tenent̉ propter hoc ad aliquā publicā peā: vt dicit Al. Sꝫ ad edificādū alios bonisus manifeſtis ſicut ſcandalizauerūt ꝑ maſa manifeſta. ¶ Quantū ad quartū .ſ. de ſeducente v̓ginem ⁊ corrūpente exͣ matrimoniuꝫ diciturExo. xxij. Qui ſeducit v̓ginem ⁊ dormit cū ea do⁊ hēbit eam in vxorē: aut reddet ei iuxͣtis quā v̓gines ſolent acciꝑe. Dānifica.n. tal̓ illā in caſtitate v̓ginali auferēdo theſauuꝑabilem: vn̄ tenet̉ ei ſaltem ad reſtitiitatis ꝯiugalis accipiendo eā in vxoretando. Et ſiꝗdem promiſiſſet eā ducere inn:itenet̉ etiā rōne promiſſionis niſi eſſet niſparis ꝯditionis: vn̄ fraus potuit dep̄heninc ſatiſfaciat ad arbitriū boni viri. Et ideꝫus qn̄ violētauit. Quāuis aūt p̄ceptuꝫ alleLerrtrici xitc tn̄ in qͣꝫtum eſt ſumptum pro ſtatuel aliqua ciuitate obligat: ſicut patꝫexͣ d̓ īiurꝭ. ⁊ dā. da. c. ſi culpa. c. i. ⁊. c. ſe.De ſecunda damnificatione q̄ .ſ. ſit corpori ꝑ leſionem. Aduertenduꝫ ꝙis ꝯtingit .ſ. ꝑ occiſionē: mutilatōeꝫ:aut v̓beratōem: ⁊ ꝑ incarnationeꝫ:aut violentam detentōem. Si gͦ fiat dānum pͥmomō ẜm Sco. pōt ſatiſfacere ſuſtinendo penā talonis a iudice nō a ſe: nec etiā tenet̉ iudici ſe offercaptus non licet ſe defendere: aut carceremgere: ſꝫ inuenta opportunitate licet fugereſcd̓m Tho. ⁊ Hen̄. ⁊ ꝯdēnatus dꝫ patienter moͣtēre. Eſt ⁊ alius modus ſcd̓m Sco. ſibi vtilis adiſfaciendū qͣꝫuis ad hoc non teneat̉ neceſſariovt exponat vitaꝫ in cā iuſti belli: vt ꝯͣ inimicosei: vel eccl̓ie pro reſtitutione ſeu ſatiſfactionefienda illi cuiꝰ vitaꝫ abſtulit. Ꝙ ſi nec hoc vult facere tenet̉ ad ſatiſfactioneꝫ ſpālem pro aīa occiſivt ad faciendū el̓yam pro eo: vel aſſumendo aliquam ꝑegrinationeꝫ ad limina apl̓oꝝ: vel ſanctiIacobi ⁊ huiuſmōi pro aīa eius ⁊ procurādo aliorum or̄ones in qͣꝫtum pōt. Nec hoc ſufficit: ſꝫ ſiinterfectus ſuſtentabat aliquas ꝑſonas: vt patros ⁊ huiuſmōi oꝑibꝰ manuū ſuaꝝ: tenet interromnibus illis ad tm̄ quātum illis abſtulitſubſidij propter occiſionem eius. Inſuꝑ teneturocciſor placare leſos quantum poteſt: hec Sco.¶ Quantum ad ſecundum .ſ. de mutilatione dic̄

idem Sco. ꝙ pro huiuſmōi non eſt ſtatuta penain eccl̓ia niſi pecuniaria: ⁊ iſta debet rn̄dere nonſolum damno qd̓ quis intulit ꝑ mutilationem ꝓtoto tꝑe futuro quo vſurus quis eſſet membroabſciſo: ſed etiam expenſis appoſitis in curatiōe:vt habetur extra de īiurꝭ. ⁊ dam. da. c. ſi culpa. Etvltra hoc tenetur ad placationem leſi quantumin ipſo eſt: ⁊ ꝯſolationem ipſius afflicti qͥ afflictioperpetua eſt. Plus autem ponderanda eſt mutilatio pauperis qͣꝫ diuitis ſi magꝭ egebat parte abſciſa ad victum neceſſarium: puta ſi abſciſa ē manus dextra ſcriptori ꝗ de illa arte viuebat: tūc .n.magis tenetur. ¶ Quantum ad tertium videturdeuꝫ optime ſatiſfactiōem impoſuiſſe .ſ. in leſioneſeu ꝑcuſſione corporali. Exo. xxi. vbi dicit̉. Si rixati fuerint viri ⁊ ꝑcuſſerit alter ꝓximum ſuumlapide vl̓ pugno ⁊ ille mortuus non fuerit: ſꝫ iacuerit in lecto: ſi ſurrexerit ⁊ ambulauerit ſuperbaculum ſuū: innocēs erit ꝗ ꝑcuſſerit .ſ. a mortispena ſuſtinenda: ita tn̄ ꝙ operas ſuas quas .ſ. interim neglexerit īpeditus ꝑcuſſura: ⁊ impenſas īmedicos reſtituat: cui pene addenda eſt recōciliatio ⁊ placatio qͣꝫtum in eo eſt. ¶ Quātum ad ſatiſfactionem de quarta leſione. ¶ Sciendū ē ꝙ vltra leſionem recōciliationeꝫ ⁊ veniam petita leſofiat ſatiſfactio iniurie ꝓut ſapiens determinabit:⁊ ſi leſus plus vellet exigere qͣꝫ deberet ad illudplus non tenet̉ ledens vt illū recōciliet: hec ScoEt qꝛ exiliū reputat̉: vt ꝗdam carcer iniurie: iō ꝙmittit alique in exiliū vel ꝯfinium qd̓ eſt exiliuꝫad tp̄s iniuſte: tā ipſe qͣꝫ oēs ꝗ ſunt huiuſmōi tamet dātes ꝯſilium: aut auxilium efficax ad hoc tenent̉ exulanti de om̄i dāno inde ſecuto: ⁊ hoc adſatiſfaciendū: ar. exͣ de homī. ſicut dignuꝫ. ⁊. xi. q.iij. c. qui ꝯſentit. Sꝫ. b. Cho. in ſumma. ⁊ in. 4º. dic̄ꝙ in oībus dānis: vbi nec in ſe nec in equiualenti pōt fieri reſtitutio: vt in ſtupro: mutilatione mēbri: ⁊ hiꝰ ſatiſfactio fiet ꝑ recōpenſatōem ad arbitriū boni viri. Idē Guil..§. III.De tertia damnificatone .ſ. in fama ⁊ honore. Sciendū ꝙ quatuor modis pōt ꝯtingere .ſ. ꝑ ꝯtumelie illationem per detractionem: vel per detractationis ab alijs facterecitationem: et cū ꝗs accuſatur iuſte ꝑ veritatisnegationem. ¶ Quantum ad primum dicit̉ quisꝯtumeliari alteri ſeu ꝯtumeliam inferre cum eipͥuatim: vel coram alijs in faciē dicit v̓ba importantia defectū notabilem culpe: vt vocando eū latronem: ꝓditorem: adulterū: et hiꝰ: vel etiam cumdicit v̓ba expͥmentia defectū nature intendēs īdeiniuriari: vt vocando eum ſtraboneꝫ: vel illegitimū: ⁊ hiꝰ qd̓ ꝓprij dicit̉ ꝯuicium. Quando igiturꝗs hoc facit animo iniuriandi: vltra offenſaꝫ mōalem tenet̉ ſatiſfacere proximo ſic leſo: ⁊ placareipſum quantum poteſt petendo veniam vel aliomodo: ⁊ hoc in priuato vel in publico ſecundumꝙ ipſe pͥuatim vel publice contumeliam intulit.