Capitulum. XXIII.
Ratio eſt: qꝛ quilibet debet impedire malum injuſte inferendum ei quem debet eligere: cū diligere aliquē hoc includat .ſ. velle ⁊ procurare eibonum. ⁊ impedire eius malum. Sed bonus cuis debet diligere ſuaꝫ ciuitatem: ⁊ ꝯſiliarius iuratus pͥncipis debet diligere taleꝫ pͥncipem: ergodebet malum vtriuſqꝫ impedire reuelādo machinationem iniuſtam ꝯͣ vtrūqꝫ factam. Et ſi diceretur ꝙ talis iurauit non reuelare ſecreta ipſiꝰ pͥncipis. Rn̄detur vt ſupra in p̄cedenti caſu .ſ. ꝙ nōtenetur ad tale iuramentum: niſi qn̄ non reueare eſſet licitum. In caſu auteꝫ noſtro eſt illicitūde non tenetur ad obſeruantiam iuramenti.Sciendum: ꝙ cum ciuitati ⁊ pͥncipi eſt reuelādamachinatio ꝯͣ ſe facta: ſi queritur cui citius? Rr̄detur ꝙ ſi princeps preeſt tali ſoli ciuitati: citiꝰ dꝫlari ciuitati qͣꝫ pͥncipi. Cuius rō eſt: qꝛ illi pl̓sigatur que magis debet diligere: ſꝫ talis maere talem ciuitatem qͣꝫ talem pͥnciIeat. Etrō en?. propter qd̓ vnūqd̓qꝫ ⁊ illud mahomo debet magis diligere principem ꝙͣaliam ſingularem ꝑſonam: qꝛ pͥnceps gerit perſonam ciuitatis: ergo magis debet diligere cōitatēſue ciuitatis qͣꝫ talem pͥncipem. Sꝫ ſi pͥnceps p̄eſton ſolum tali ciuitati: ſꝫ toti regno vel regioni īua eſt talis ciuitas: citius debet reuelare tali pͥnpi qͣꝫ tali ciuitati. Cuiꝰ rō eſt: qꝛ illi plus obligat̉lare quē tenet̉ magis diligere: ſꝫ talis magꝭilē pͥncipeꝫ: gͦ ⁊c̄. Bonuꝫ enim totius ēgendum qͣꝫ bonum partis: ſꝫ bonū tāip̄is cum ſit eſtimādum bonum totius reſe hꝫ ad bonum talis ciuitatis vt bonuꝫ totiꝰonum partis. ¶ In caſu autem dubio an ſitiſta vel īiuſta vtraqꝫ vel altera machinatio: ſuꝑonere debet talis ꝙ ſit iuſta. Cuius rō eſt: quiagtum ad bonitatem ⁊ maliciam idem iudiciumt de actu illicito interiori: ⁊ de actu imꝑato exteori: qꝛ actus interior hꝫ bonitatem ⁊ maliciamexteriori vt ab obiecto: ⁊ exterior ab interiorita pͥncipio. Idem ergo iudicium qͣꝫtuꝫ ad boniitem ⁊ maliciam eſt de machinatione interioribello exteriori. Sꝫ in caſu dubio an bellumictum a pͥncipe ſit iuſtum vel iniuſtū: ſubditꝰdebet bellare p̄ſupponendo bellum eſſe iuſtum.Et ſimile eſt de ciue reſpectu ciuitatis: ergo idemdicendum eſt de machinationē. Et ꝙ in caſu duſubditus debeat bellare ad reꝗſitionem dn̄idicit Aug. ⁊ habetur. xxiij. q. i. quid culpatur.Cum enim dubia ſint ſemꝑ in meliorem parteminterpretanda: vt dicit Beda: ⁊ habetur extra deregu. iurꝭ eſtote. Potiſſime hͦ obſeruandum eſt ītorum: qꝛ inferioris non eſt de factisloris ſui que ei incūbūt ex officio ſuo iudicare. AItem nota ꝙ non eſt ſimile de machinatiōeſlia ꝯͣ pͥncipem: ⁊ de machinatione ciuitatis reueInda pͥncipi. Et hoc propter duo: qꝛ nullus pōtlicite eſſe ſibi ipſi cauſa mortis: ſꝫ alterius: ſic reſelando ſuam machinationem: de qua non accu
ſatur nec denunciatur eſſꝫ ſibi cā mortis ſue.¶ Secundo quia in poteſtate ſua eſt veriſimilit̓a propria machinatione deſiſtere: ⁊ reſiſtendo impediret malum pͥncipis: ſꝫ nō eſt in poteſtate ſuaꝙ talis ciuitas reſiliat a tali machinatiōe. Ad alios caſus ꝗ ſupra ſunt poſiti tracti de pͥmo ex dictis poteſt ſumi reſponſio.¶ Capl̓m. xxiij. de turpi lucro. ⁊ ibi d̓ ludo aleaꝝ⁊ de alijs ludis ꝑ modum predicationis.Ę turpi lucro dequo dicit Apl̓us. Neqꝫ turpe lucruſectantes. i. Ahimo. iij. Quāuis Apoſtolus loquatur ibi de promouendis ad ordinesſacros tn̄ ⁊ omnes fideles debent hoc ſeruare neſint ſectantes hoc turpe lucrum cuꝫ hoc ſit ſpesauaricie que oībus prohibetur. Dicitur aūt turpe lucrum ſtricte lucrum qd̓ fit ex opere aliquoprohibito a lege diuina vel humana: ipſa tn̄ dation vel acceptione pecunie non vetita vt ꝯtingitin acquiſitis per meretricium: concubinatum: hiſtrionatum turpem: et per torneamentum et hiꝰ.Talia enim opera ꝓhibita ſunt: non autē acciꝑevel dare pro hiꝰ pecunia: niſi in qͣꝫtum fouetur ꝗsin peccato. Largius tamen dicitur turpe lucruꝫquodcūqꝫ illicituꝫ: ſiue cōpetat reſtitutio: aut erogatio pauperibus: ſiue non competat reſtitutio.Et ſic turpe lucrum eſt non ſolū quod ſupra dictum eſt: ſꝫ etiam acceptum per ſimoniaꝫ: ꝑ vſurā:ac etiam ⁊ acceptum pro iudicando bene vel male: aut pro teſtificando: et acquiſitum ꝑ mercimonia illicita: ⁊ per ludum alee. Et ſecundum hancacceptionem. xiiij. q. iiij. quoniam multi. cuꝫ duobus ſe. c. Sed de acquiſitis ꝑ vſuram dictum eſtſupra. De acquiſito per ſimoniaꝫ quid fieri debeat patet ſupra in. c. i. Et de acꝗſitis pro iudicandoin. c. de iuſticia. Hic primo de ludo. Sed pͥmo notandum eſt: ꝙ cum ludus importet quandam feſtiuam actionem triplex eſt ludus.Primus proueniens ex magna deuotione: ⁊ hicperamandus.Secundus contingens ex humana recreatione:⁊ hic tolerandus.Tertius procedens ex diabolica ſuggeſtione: ⁊ h̓euitandus.Quantum ad primumſuitat pſalmiſta dicens. Omnes gentes plauditemanibus: iubilate deo ī voce exultationis. Quēludum exemplo ſuo facere docebat: cum luderetipſe ⁊ omnis iſrahel coram archa dn̄i vt habeturpͥmo paralip. xiij. Saltans nudus et pſallens obdeuotionem ⁊ affectum eximiuꝫ ad chriſtū quē ītellexit figurari ī illa archa dn̄i ī qͣ erāt v̓ga: māna: ⁊ lex moſaica: d̓ſignātia deitate potentiſſimā:carnem puriſſimaꝫ: aīam ſapientiſſimaꝫ Chriſti.