Capitulum. XVIII.
nullum ꝯmodum ex litteris impetrans ꝯſeꝗtur.qui aūt hoc facit ꝑ ignorantiam ⁊ ſimplicitatemtacuit talem v̓itatem: vel expreſſit talem falſitamn qua expreſſa vel tacita non impetraſſet illasteras alicuius gr̄e idem iurꝭ videt̉ eſſe. Sedn vitate illa exp̄ſſa vel falſitate nō dicta etiagr̄e alicuius impetraſſet ſaltem ī formacnon caret ꝯmodo eaꝝ total̓r: ſꝫ tm̄ ſcd̓mvemiuris iudicatur ex eis nō ẜm formā eaꝝhi dicit̉. Un̄ dicit glo. ꝙ ad hoc vt reſcriptumit nihil dꝫ ſupprimi ex his que mouere aīuꝫip̄is pn̄t ad dadum reſcriptum vel denegarm. Qui aūt falſam chartam fabricat de nouoeſt hulla papalis vel reſcriptum talis deponit̉gradatus traditur curie ſeculari ſi ē clericusiendus .ſ. morte: exͣ de cri. fal. ad falſarioꝝ. ⁊ ēipſo facto: exͣ eo. ad falſarioꝝ. Et ponunlicet eo. ti. ſeptē modi falſitatis cognoſcēac excōicatione habes in quarta ꝑte ti. i.cundum aūt leges pena falſarij hec eſt d̓poim bonorū ꝯfiſcatio in libero: in ẜuo pena eſt mors. ff. de fal. l. i. Et hoc veꝝ in falſante ꝑſe reſcriptum pͥncipis. Falſantes alias litteras ecntur. Quo aūt ad foꝝ ꝯſciētie vltrale ꝯmiſſuꝫ tenet̉ falſarius ſiue teſtacuiuſcunqꝫ ſiue ſcripture vt in liel ſcienter vtens talibus de om̄idāno qd̓ inde alicui ſeꝗtur ſtue ſit notarius ſiueteſtis ſie cooperat̉ vel faciens hoc fieri: exͣ de inirꝭ. ⁊ dā. da. ſi culpa. Et om̄e emolumentum qd̓le recipit tenet̉ reſtituere: qꝛ fur ē et latro. xiiij.vi. ſi res. et ī multis locis eſt excōicatus ꝑ ſynces. Qui etiam ſcienter vtit̉ falſis bullis īciditllum canonē ⁊ vltra mortale tenet̉ ad reſtitulē ſi inde aliꝗd vtilitatꝭ ꝑcepit. Itē noͣ ẜm glo.ſuꝑ. c. in memoriaſ. xix. ꝙ charta falſa ꝑ iurisdeterminatōeꝫ veterp̄tationeꝫ dicit̉: cū ſcribitur maiorem ꝑtem vel oēs fuiſſe pn̄tes: q̄ tn̄ nonfuit pn̄s: vt exͣ de his q̄ fi. a ma. pa. ca. qͣꝫto. ⁊ tal̓ falrius ſuſpendit̉ officio ⁊ bn̄ficio: vt exͣ de teſti. tāris. Item dicit̉ falſa charta q̄ non hn̄t teſtesriptos: vt exͣ de ꝓcu. c. i. ¶ Noͣ ẜm Hoſti. ꝙ tees dicunt̉ inſcripti qn̄ ꝑ alium ſcribūtur. Sedſubſcripti dicunt̉: qn̄ ꝓpria manu ſubſcripſerūt:⁊ qn̄ ꝗs ſcit ſcribere ꝑ ſe oꝫ ſubſcribere in inſtr̄o.Sed ſi neſcit ſcribere: tūc pōt ꝑ aliū ſubſcribere:exͣ de ſen. ⁊ re iudi. cū īter. Item dicit̉ charta falſaque hꝫ ſubſcriptōes: ſꝫ varijs manibus notatas:⁊ que nō eſt ꝑfecta eadem manu: vt exͣ de pͥuil̓. cūmeniſi ex hͦ ſit ibi diuerſitas ꝙ ſit ibi calamī vl̓amēti mutatio: vt in aut̓. de fi. inſtru. ⁊ caute. īipiꝰ. Item dicit̉ falſa ſi eſt alieno ſigillo ſignaīmodo habuit ꝓpͥum: vt exͣ de appel. c. ſigniit. Item dicit̉ falſa ꝓpter falſam grāmaticaꝫde reſcrip. ad audientiā. Item dicunt̉ falſeſuſpecte: ⁊ eis nō imponit fides: vt. C. de ꝓlibus lege iubemus. Iteꝫ dicit̉ falſa ſi ſigilum eſt fractum: vel ſi nō eſt ānus indictionis ap
poſitus: vt exͣ de fide inſtr̄oꝝ inter dilectos. Itē ſiſunt impetrate lite pendente: vt exͣ de teſtibꝰ cām.Item ſi filum eſt ruptum: vt exͣ de crimine fal. lꝫItem ſi ſunt impetrate ſine mādato domini: exͣ d̓reſcript̉. non nulli. Iteꝫ dicunt̉ littere falſe ſi ep̄sappellatur filius: vl̓ ſi papa vni loꝗtur in pluralivt exͣ de cri. fal. qͣꝫ graui. Iteꝫ dicit̉ charta ſeu bulla falſa ſi apparet fuiſſe raſam vel mutatam: ⁊ tālis deponitur: extra de cri. fal. ad audientiā. Hecom̄ia in glo. in. c. in memoria diſ. xix. Sed qͣꝫtumad iſtud vlti .ſ. de vẜa: et illud aliud .ſ. de falſa grāmatica dicit Durā. ordi. mino. in ſum. ꝙ hoc ītelligitur in reſcriptis pape: exͣ de reſcriptis ad audientiam. Alia aūt inſtr̄a nō vitiantur ꝑ falſaꝫ grāmaticam. Unde in priuilegijs ⁊ teſtamentis falſalatinitas non nocet: dū conſtet de voluntate teſtatoris: vt. C. de teſta. l. errore. Et hoc ideo quia lr̄epapales tranſeunt ꝑ multas manus. Nam legūtur pͥmo in petitione Secundo in notula. Tertōin lr̄a groſſa: h̓ Guil. ⁊ Io. xxxv. q. ix. c. apoſtolice.Sꝫ ſi hꝫ defectum lr̄e vel ſyllabe non vitiat̉ ꝓpt̓hoc. c. ex parte: extra de fi. inſtru. niſi ſubtracto littere alium ſenſuꝫ inducat qͣꝫ dictio integra. c. int̓dilectos. Item inſtrumentum vitiatur ſi hꝫ ſcripturam interlinearem: vel raſuram in loco ſuſpecto: qn̄ littere ſunt aperte: ſecus ſi ſunt clauſe: hecille. Item dicitur inſtr̄m falſum: ſi eſt contrariuꝫalteri ex eadem parte prolato: vt extra de fi. īſtru.imputari. Sꝫ nō ꝙ inſtrumenta vl̓ atteſtationescum inueniuntur falſe pro parte vtrum in totuꝫreprobentur: Glo. Io. ſuꝑ. c. ad ſcripturas diſ. ix.arguit pro et ꝯͣtra: tādem ſoluit dicens ꝙ ſi pluracapitula ibi ꝯnexa ſunt: vel vnum eſt acceſſoriūalteri: vno caſſo ſeu falſo probato: ꝯnexa et acceſſoria caſſantur. Secus ſi diuerſa ⁊ ſeꝑata ſunt h̓diſtinctio probatur. ff. de negꝭ. ge. l. cum ad eum.⁊. ij. q. vi. diffinitiua. Sꝫ Ber̄. brix. dic̄. Ego credoꝙ ſi aliꝗd falſitatis reꝑiat̉ in inſtr̄o totuꝫ reddit̉ſuſpectu: vt. ff. de fi. īſtru. l. ij. hec ibi. .§. VIII.Quarto fit falſificatioin partubus: cum .ſ. ſupponitur alienus partꝰ exͣde pe. et re. officij ⁊. ff. ad. l. corn. de fal. ꝗ falſuꝫ. Etidem dicendum qn̄ mulier ꝯiugata habuit filiūꝑ adulterium quē maritus eſtimat ſuū. Nota ſimulier ꝯcipit ꝑ adulterium: vl̓ ſupponit ſibi alienum ꝑtuꝫ: ꝗcꝗd expenderet ꝓ nutritiōe ⁊ gubernatione illius creature: ⁊ ad id ī qͦ ſuccederēt putatiuo patri tenet̉ totū ad reſtituendū: qꝛ furtumꝯmiſit qͣꝫtuꝫ poſſibile ē. De hoc tn̄ ſic dicit ī ſūmaRai. Talis mulier dꝫ laborare ꝗbuſcūqꝫ modispoteſt vt legitimi heredes nō fraudent̉ de hereditate paterna caute tamen. Reuelare enī ſimpl̓rmarito: vel etiam ipſi ſpurio: vl̓ ſuppoſito: nō expedit abſolute .ſ. ⁊ ſine diſtinctiōe: vt dicit ibi glo.tum ꝗa forte inde ꝓuenirent homīcidia et aduteria: tū qꝛ maritus forte dimitteret eā: ⁊ nō valetes forſitan continere vterqꝫ adulteraretur: tum