Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus I.

ritagliator vēdet ſibi plus iuſto p̄cio: qꝛ ſic cōiterſit ⁊ alias exꝑtus eſt: nō videt̉ ſibi ſetariolus teneri: qꝛ in idem reuertit̉ ac ſi ſetariolus a pͥncipiofaceret pactū cū textore dandi ſibi tm̄ qͣꝫtū vēdetpannū ſibi datū: puta dꝫ ſibi dare. x. floren̄. ꝓ ſuolabore: ſꝫ ī pāno de qͦ ſcit textor ꝙ nō inueniet deipſo pāno vendēs ip̄m niſi ſex floren̄. vn̄ ita ē ſic̄ſi faceret pactū cū eo dare ſibi ſex floren̄. nō obſtāte ꝙ dicat de. x. floren̄. qꝛ nō in pecunia decē ꝓmiſit: ſꝫ ī pāno ſibi ꝯputādo talit̓ ꝙ ſex floren̄. hēbit:vn̄ ⁊ ſi textor peterei tm̄ ſex floren̄. a ſetariolo: ꝗaſic credit habituꝝ ꝑ pannū ſic venditū: nō videt̉ſetariolus male facere. Ert tn̄ ſatis turpis tal̓ modus vtriqꝫ et ſetarioli ⁊ ritagliatori ⁊ potius ē reprobādus vt īiuſtꝰ. Noͣ tn̄ ꝙ ſi ex hoc nō accipittextor debitū lucꝝ de labore ſuo ẜm cōem eſtimationem ſꝫ dīminutū: putat̉ aūt debitum lucꝝ illd̓in quo ꝯueniunt in pecunia puta. x. floren̄. ſꝫ ꝙpauꝑ eſt ⁊ dꝫ eum acciꝑe etiam multo minusvſe ⁊ familiaꝫ ſuſtētet: tūc vtiqꝫ ſetariolus ſibi tenetur dare ſupplemētum vſqꝫ ad. x. vel circa ſi datſibi pannū que non vendit niſi ſex: qꝛ ſic̄ dignuseſt oꝑarius mercede ſua ex debito iuſticie: ita etꝯuenienti mercede al̓s eſſet ꝯͣ equalitatem iuſticie: ſicut in ꝯͣctu emptionis ⁊ venditiōis ē iniuſticia ⁊ pctm̄ cū res emit̉ minus iuſto p̄cio ex neceſſitate venditoris. Sꝫ ſi qͣꝫtitas ſex floren̄. reputat̉ꝯgruā merces ſui laboris videt̉ poſſe illd̓ ⁊ ſi turpiter inuentū admitti. Ueꝝ qꝛ talia cōiter inuētaſunt ad deciptendū ⁊ oppͥmendū pauꝑes: ideo inducendi ſunt ſetarioli ⁊ ritagliatores ꝙ abſtineāta talibus: ⁊ ex factis huius fraudibus ſatiſfaciātleſis: vel pauꝑibus erogent ſi nō grauauerūt notabiliter textores ar. xiiij. q. v. c ꝗ habetis. et. c. nōſane. Et idem dicendum de alijs ꝯducentibus laborentes ad aliā artificia ⁊ exercitia. Sꝫ de ſet.riolis ⁊ textoribus dictum eſt: qꝛ hiꝰ multuꝫ Florentie practicatur..§. IX.Sexto fraus eſt in operibus de genere bonoꝝ cum .ſ. ꝗs in eis q̄rit alid̓qͣꝫ gl̓iam dei: iuxͣ illud apl̓i. Oīa in gl̓iam dei facite: puta remuneratōem in mūdo: ꝓpter qd̓ dicit̉Iere. xlviij. Maledictus oīs ꝗ facit opꝰ dei fraudulenter ⁊ deſidioſe. Qd̓ exponēs Greg. li. ix. moral̓. dicit ꝙ triplex fraus ꝯmittit̉ in bono oꝑe qd̓eſt opus dei cuꝫ .ſ. intenditur remuneratio ex eoab hoīe. Et hoc pͥmo a corde .ſ. vt habeat amicitiāet gr̄am hoīum: ideo aliꝗd boni oꝑatur: ſꝫ fallaxDeus autem ait p̄s. diſſipauit oſſa eoꝝ .i. opera ingenere v̓tuoſa qui hoībus placent. Secundo abore cū .ſ. ex bono oꝑe querit̉ laus humana: qd̓ ꝓhibuit chriſtus dicens. Cū facis el̓yam noli tubacanere āte te. Math. v. i. noli publicare vt lauderis. Quāuis eniꝫ dicat̉ ꝙ memoria iuſti cū laudibus: non tn̄ ipſe reꝗͥrit eam: ſꝫ deus illi eā tribuit

vt non ſolū a deo: ſed etiam ab hoībus viuens ⁊mortuus laudet̉. Tertio ab opere cuꝫ .ſ. ꝗs aliqd̓bonum facit vt a deo remuneret̉ temporal̓r .i. vtproſperetur: ieiunat ſeu orat et hiꝰ facit vt conſequat̉ el̓yam vel eccl̓iaſticam dignitatē: vl̓ aliosconfidentes de ſua bonitate decipiat tꝑaliter velſpiritualiter: talis hypocrita eſt. Et de hiꝰ dominꝰdic̄. Ue vobis hypocrite ꝗ ſimiles eſtꝭ ſepulcꝭdealbatis: que apparēt hoībus ſpecioſa. M.xxiij. Om̄es gͦ tales qui fraudes faciunt ī operdei .i. de genere .i. bonoꝝ: maledictionem dei īcurrunt. Econtra de viro iuſto dicit̉ Iſa. xxxiij. Beatus ꝗ excutit manus ſuas .i. opera ab om̄i munē.i. cordis oris ⁊ operis nil .ſ. querens ab hoībusvt finem ipſoꝝ opeꝝ nec gr̄am hominum nec laudem nec tranſitoriā.De permutationibusreꝝ ad res in negociādo que vulgariter dicūturbaratti: puta dat lanifex ſetariolo duos pānos lineos eſtīatos ab eo. 1o0. floren̄. ⁊ ꝓ his ſetariolusdat lanifici pāni ſericū eſtimatum ab ipſo. i00. floren̄. ſiue mercator dat lanifici lanā ⁊ ſetariolo ſericū: ⁊ pro his lanifex dat ſibi nō pecuniā: ſꝫ ꝑnos laneos: et ſetariolus dat pānos ſericos īteſtimatione in quāta receꝑunt lanā vel ſericū nūꝗd eſt licitū? ℟. ſi pure ⁊ abſqꝫ fraude ꝑtium fiaꝑmutatio qͣꝫtitatis p̄cij vel qualitatis reꝝ eſt ꝯͣctꝰꝑ̄mutationis ⁊ licitus: qꝛ a iure approbatus ſinpliciter in tꝑalibus: exͣ de re. ꝑmu. ꝑ totū. Si aūtfiat fraus: aut hoc eſt in ipſis mercimonijs qͦqualitatem: aut in eſtimatiōe p̄cij. Si ī qualitareꝝ ꝑmutataꝝ: tunc ſi eſt fraus ex ꝑte vnius tm̄:qꝛ .ſ. alteri pannū laneū vel ſericū dat: ſeu lanvel ſericū multū defectuoſa ꝯͣ intentōem eiustn̄ ipſe recipiat res ab eo nō vitiatas: vtiqꝫ peccamortal̓r ⁊ tenet̉ ſatiſfacere noͣbiliter ledēs: exͣ deīiurꝭ. ⁊ dā. da. ſi culpa. Et ſil̓r mediator ſeu ſenſalꝗ nouit hiꝰ. fraudem qꝛ cooꝑat̉ fraudi. ij. q. i.tū. Si aūt vterqꝫ intēdit alteꝝ deciꝑe ⁊ ab vtrodat̉ alteri res defectuoſa pro bona vtroqꝫ igͦrātefraudem alterius: vterqꝫ peccat mortal̓r ꝓpt̓lam intentōem. xxij. q. v. ꝗ ꝑiurare. Quātūad ſatiſfactōem pōt h̓ hr̄e locū ꝯpenſatio ⁊alt̓i nō teneat̉ ſi in tāto deceptus eſt vnus ꝯͣ ītentionem ſuam qͣꝫtum alt̓. Si v̓o vterqꝫ vt practioſcirent defectus reꝝ ꝑmutandaꝝ nō videt̉ ibi eēfraus: qꝛ ſciēti ⁊ ſentiēti nō fit iniuria: de re. iur.li. vi. ⁊ alter alteri nō tenet̉. Si aūt fit deceptiop̄cio: qꝛ exceſſiuū ponit̉ ſuis mercimonijs: tūvnus eoꝝ excedit ī p̄cio ⁊ n̄ alter: ꝗ excedit peccat⁊ obligat ſatiſfacere ſi eſt noͣbilis exceſſus niſi hͦalter ꝑpendat: ⁊ tn̄ ſic velit facere ꝑmutatōeꝫ tūcvidet̉ teneri ꝑ regulā. Scienti in. vi. Si aūt ſcienter v̓terqꝫ excedit in p̄cio in eſtimando ſuas resqꝛ alter d̓ altero hͦ credit ⁊ ꝯgnoſcit cū quotidiehͨ practicent: puta mercator de lana quā dat lanifici valētem tunc. lxxxx. floren̄. ſcd̓ꝫ currens p̄ciū