Titulus I.

tamen ad ꝯmune ſtatutum: ⁊ ad condeſcenſiuaꝫlegem dei que ꝑmittit aliquos minores defectꝰita .ſ. ꝙ ꝑ eos non punit ad mortem eternam: etad liberum ꝯſenſum ꝯͣhentium non hꝫ inequalitatem: immo potius benignam ⁊ cōceſſoriam etſalutiferam eꝗtatem: ⁊ ideo qͣꝫtum ad hoc tam diuino iure qͣꝫ humano robur obtinet firmitatis.Aliter om̄es huiuſmōi exceſſus p̄cij illiciti erūtī acꝗrentibus mortalis culpa: qꝛ eſſet vſurpatiorei aliene in qͣꝫtum aliene. Zenetur etiam quilibꝫvenditor ſiue emptor oēm talē exceſſum reſtituē⁊ ſic oēs ꝗ h̓non reſtituerent dānarent̉: qd̓ ꝗdeneꝗſſimum ⁊ duriſſimuꝫ eſt penſare. Ueꝝ ꝓpterprauitatem humani affectus ad talia tꝑalia īclinati: ac ꝓpter inequalitatem talium ꝯmutationūſecurius ⁊ iuſtius eſſet oēm talem exceſſum ſciēter factum: ſi alicuiꝰ qͣꝫtitatis appreciabilis foretſatiſfacere. Aut ſi parui valoris ſūt ꝓ animabusilloꝝ pauperibꝰ erogare: ꝗa in hoc plus ꝓficeretfraudato: niſi ⁊ ipſe graui inopia laboraret. Hectamen predicanda cum magna diſcretione cumpopuli ad dilatandam conſcientiam ſint proni: ⁊ideo que tutiora ſunt dicenda ſunt. Quantū adFraudes quas faciunt homines in negociando⁊ illicitas permutatiōes dicetur in ſequentibusſub alio ſermone.¶ Capitulum. xvij. de varijs fraudibus: que cōmittuntirr in negociando.E varia fraudatione loꝗtur propheta dicens pͣs. 51.CTota die iniuſticiā cogitauit linguatua: ſicut nouacula acuta feciſti doluꝫ. Ubi vltrafrequentiam mali operis quam ſignat dicens.Tota die: ⁊ ſententiam dānatiōis inſinuat dicēs.Propterea deus deſtruet te in finem: ⁊ euellet te⁊c̄. Un̄ ⁊ apl̓s. i. ad Theſſal̓. iiij. Neqꝫ ꝗs circūueniat .i. decipiat ī negocio fratrem ſuuꝫ: qꝛ vindexeſt deus de oībus his. Et de beſtia quam viduIohannes Apoc̄. xiiij. dicitur ꝙ facīet ne ꝗs poſſit vēdere vel emere: niſi qui habuerit characterem ac nomen beſtie. Beſtia que dicitur a vaſtādo diabolus ē. Character eius qui eſt imagoº eiꝰeſt fraus ⁊ dolus. Nomē eius eſt falſitas qꝛ mendax eſt. Abſqꝫ iſta imagine .ſ. fraudis dicunt mercatores non poſſe vendere vl̓ emere. Sꝫ ibi ſubditur: ꝙ ꝗ acceperit hunc characterē bibet de vino ire dei. Et nota tria mala que fac̄ doloſus ſerdeceptor in negociando ſeu vendendo. Primūeſt aſtutia in modos ad decipiendum: ⁊ exquirēdo ibi tota die iniuſticiam cogitauit lingua. t.¶ Scd̓m ē fraudulentia in excogitatos exequēdo: ibi: feciſti dolum. ¶ Tertiuꝫ eſt malitia in decipiēdo liniendo: ibi: ſic̄ nouacula acuta. .§. I.Quantum ad primum

Sciendum ꝙ lꝫ aſtutia fraus ⁊ dolus poſſit ī actibus alioꝝ pctōꝝ reꝑiri: cōius tn̄ in vitio auaricie circa acꝗſitionem tꝑalium ꝯſueuerūt exercri. Et vt dicit. b. Tho. 2 2ᵉ. q. liiij. ar. iij. Aſtutiprīe eſt cū ꝗs ad ꝯſequendū aliquē finem borvel malū vtit̉ veris vijs ſeu medijs: ſꝫ ſimulatꝭ.apꝑentibus: hͦ aūt eſt pctm̄: qꝛ ꝯͣ rōnem rectā: vn̄⁊ ꝯͣ prudentiam. Neqꝫ .n. etiam ad bonum finemoꝫ falſis vijs ⁊ ſimulatis ꝑuenire: ſꝫ v̓is ⁊ realibꝰqd̓ facit prudentia. Et qꝛ ſil̓itudinem hꝫ cū ea ineo .ſ. ꝙ vtit̉ ad ꝑueniendū ad finem intentū illismedijs que ꝯducūt ad ipſum. Sꝫ prudētia debitis ⁊ iuſtis medijs ⁊ v̓tit̉ ad bonum finem aſtutuindebitis medijs vel ad malū finem: iō ipſa atia aliqn̄ dicit̉ prudentia ppt̓ dictā ſil̓itudineīpropie. vn̄ ⁊ ꝓuer .i. dicit̉. Ut ꝑuulis det̉ aſtu.i. prudentia. Et ꝓuer. xiij. Aſtutus i. prudēsfacit cū ꝯſilio. Sic̄ gͦ aſtutia ꝯſiſtit ī excogitadictaꝝ viaꝝ ſimulataꝝ ad aliquem finē ꝯſequedum: puta in ꝓpoſito ad decipiendū ꝓximum intꝑalibus. Et hͦ eſt qd̓ dicit p̄s. d̓ iniquo. Lota dieiniuſti. cogi. lin. t. lingua .ſ. cordis exꝗrendo et inueſtigando mēte quo iniuſta poſſit facere: ⁊ ꝓxmum deciꝑe. Sꝫ dicit dn̄s ꝑ ꝓph̓am Iob. v. c. qd̓recitat apl̓s .i. corin. iij. Cōprehendam ſapientes.ſ. mundi in aſtutia eoꝝ: qꝛ frequent̓ cū intendātdeciꝑe: ipſi decipiuntur.Quantum ad ſecūduꝫNotandum ſcd̓m. b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. liiij. ꝙ dolusexecutio aſtutie. vn̄ ꝯſiſtit in executione dictarviarum falſarum que excogitant̉ per⁊ pͥncipaliter fit per verba ad d̓cipiendip̄s. In linguā tua ꝯcinebat .i. ml̓tiplicabat dolos:qͣꝫuis ⁊ ad malicias cordis. excogitatas ad decipendum: extendatur etiam dolus iuxͣ illd̓ Eccli. corin. tuum plenum eſt dolo et ad oꝑa decepria ẜm illud Iere. vi. Cuncti faciūt dolum. Fitdolus ꝑ v̓ba ⁊ facta deceptoria: fraus aūt ꝓpͥe perfacta: ⁊ ſic habes differentiam inter fraudē et dolū: ⁊ ſic ſumitur cū dicit̉ exͣ de reſcriptꝭ. exꝙ fraus et dolus nemini debent patroefraus referat̉ ad facta deceptoria: ad v̓ba aūt dolus. Et nota ẜm Pe. de pal̓. ī. iiij. Goſ. ⁊ Ber. ꝙ ſidolus dat cām ꝯͣctui: puta ꝗs celat vitium eqꝛquem exponit venalem: vel laudat ipſum vt īefectuoſum: quē defectum ſi ſciret emptor nullomō emeret: vt equū cādentem periculoſum tiqͣꝫuis res illa valeret precium: tn̄ qꝛ venditorlando vitium occultum rei illius vel laudandovt non habentem defectum cum ſciret terreſtōnem p̄cij emptori ⁊ reofferenti rem: qꝛ ꝓptertalem dolum poteſt reſcindi ſecundum iura. Sautem per verba vel facta incidit in cōtractumquia .ſ. emptor emiſſet illam rem cuius defectuꝫneſciebat: ſed non tantum precium ſi res illa tartum valet non tenetur ei venditor in aliquo: ꝗaex quo volebat emere debebat emere iuſto p̄cio