Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus .I.

imponentiū: vr̄ tn̄ cōitas intendere ꝙ iuſte faciāthoc vnicuiqꝫ vꝫ ꝓ rata ſua. Et tūc ſi ex certa ſcientia plus alicui īponunt qͣꝫ debeant: vt illi noceant:vel vt alios indebite alleuient minus debito īponendo peccant mortal̓r: ⁊ tenent̉ oēs illi ꝗ hͦ faciunt ſatiſfacere de dānis inde ſecutꝭ leſis: ar. d̓ īiu.⁊ da. da. c. ſi culpa. d̓ illo pluri vltra debitū cōitatiſoluto. Si aūt ex errore alicui plus iuſto īponūtcredentes illū ml̓tō plura hr̄e bona qͣꝫ manifeſtat⁊ ẜm illam qͣꝫtitatem quā credūt ex ꝓbabilibꝰ cōiecturis īponunt ⁊ nō plus: vident̉ excuſari a peccato ⁊ ab obligatione ſatiſfactiōis: dumō n̄ moueant̉ leuibus ꝓbationibꝰ neqꝫ ſuſpitionibꝰ ⁊ rumoribꝰ hoīuꝫ ⁊ p̄cipue maliuoloꝝ: ſꝫ ꝓbabilibꝰ rōnibꝰvrgentibus facta debita diligentia: al̓s tenerent̉.ſ. grauādo ex ignorantia craſſa: vt ī dicto. c. ſi cupa. in qͦ etiam dꝫ attendi fama ⁊ ꝯuerſatio ipſiꝰ cuiīponit̉ q̄ ſibi laudabilia ſunt ẜm cōem eſtimatōeꝫtutius ē ſibi credere in hoc ⁊ ẜꝫ aſſignata īponereqͣꝫ ꝓpͥa opinionē moueri: qꝛ humanū iudiciū ſepfallit: de ſen. excō. c. a nobis. el. ij. Secus aūt ē ſi fama illius vacillat. Si v̓o minus debito notabilliimponunt ex certa ſcientia ob parentelā vel amicitiam vel pͥuatā vtilitatē: aut et ex notabili negligentia: qꝛ nolūt diligenter inꝗrere: vn̄ poſſent defacili inuenire illū multo plura hr̄e qͣꝫ on̄dat ẜꝫ qdebēt īponere: peccant mortal̓r faciētes ꝯtra iuſticiam ⁊ tenent̉ ſatiſface̓ alijs ꝗ inde plus grauant̉qͣꝫ grauarent̉ ſi a p̄dictis fuiſſet ſoluta debita tallia: niſi forte hoc facerent .ſ. minus debito īponendo alicui: ne ſi ſecus fieret moliret̉ aliꝗd cōtra cōitatem: vel ēt qꝛ in p̄teritum fuerit in hiꝰ ſupra modum grauatus qͣſi in hoc volētes ei recōpenſarede dānis. Occultātes aūt bona vel pauciora aſſignātes qͣꝫ hēant ex eo ꝙ veriſil̓r credūt: ꝙ non ſtabunt illi informationi: ſed plus eſtimabūt ip̄m habere: ⁊ ſic plus īponēt: qꝛ de ciuitate ſciunt ⁊ aliosſic facere: videntur poſſe excuſari cauendo tamena mēdacijs ⁊ ꝑiurijs. Secus ſi crederēt ꝙ ex hocnon grauaretur vltra debitum: tunc .n. peccant ⁊.§. IIII.tenent̓ cōitati.Tertio modo impoiturp̄ſtātia ſic. Ciuibꝰ ad īponendū deputatis aſſignatur certa et determinata ſūma: puta mille floren̄.hoībus vnius ꝯͣcte ſeu vnius ꝑtis ciuitatꝭ īponēda cuilibet vꝫ ꝓ rata ſua ꝓportionabiliter ẜm facultates ſuas: ⁊ qꝛ non clare ſciri pōt de facultatibus ponit̉ ſimpl̓r in arbitrio illoꝝ qͣꝫtitas īponenda: ita tn̄ ꝙ ꝑueniat̉ ad dictā ſūmaꝫ mille floren̄.Et aſſumūt ad hoc qn̄qꝫ ſeptē ⁊ qn̄qꝫ nouē hoīesqn̄qꝫ etiaꝫ plures: ⁊ ꝑ hunc modū ſit determinataimpoſitio cuilibet. Quilibet .n. illoꝝ īponentiū fac̄ſcriptam ſuā in ſecreto ⁊ ꝑ ſe qͣꝫtitatem expͥmenteꝫqua īponit cuilibet. Et collectis ſcriptis oīum imponentiū abijciunt̉ ſcripte ꝯtinentes maiorē ſummā ⁊ minorē ⁊ accipiunt̉ tres tm̄ ꝯtinētes ſūmasmedias totius qͣꝫtitatꝭ quā ꝯtinent ſimul aſſūpte

ille tres cedule. Tertia ꝑs imponit̉ illi ciui: puta ſivna expͥmit vnū florenum alia duos alia tres fiorenos: erit tertia ꝑs totiꝰ ſūme que eſt ſex floreniduo et hoc illi īponet̉. Si gͦ imponentes hīta ſufcienti diligentia ad ſciendū facultates ⁊ lucra ꝑſonaꝝ bona fide imponūt qͣꝫtum credūt illi propotiōabiliter debere ꝯtingere ēt ſi plus īponeret̉ qͣꝫille mereat̉ excuſati videtur a peccato: ar. xxiij. o.v. de occidendis. Sed ſi intendūt alqͦs grauare ⁊ſe ⁊ ſuos amicos alleuiare citra cōdignum notabiliter ꝗ hoc faciunt peccant mortalit̓ in ſingulisimpoſitionibus hoīum in ꝗbus hoc intendūt: perregulam. Qui occaſione dani dat dānuꝫ qͦꝫ dedſe vr̄: exͣ de iniu. ⁊ da. da. c. ſi culpa. Quantū ꝟo aobligationē ſatiſfactionis eſt difficile inuenire qteneant̉ ⁊ in qͣꝫtum ꝓpter intricatam materiā. Etſiꝗdem oēs īponentes ꝯͣdicūt ſibi ⁊ ꝯcordāt qͣꝫtuꝫcullibet velint vel aliꝗbus īponere aggrauandoaliqͦs ex odio: vel vt amicos poſſint vltra debituꝫalleuiare oēs ſunt fures ⁊ latrones: ⁊ tenet̉ ꝗlibꝰinſolidū notabiliter leſis ex hiꝰ īpoſitōe niſi poexgrauarent̉ vt dicet̉ in. §. ſe. Tenent̉ aūt p̄dictis d̓oī dāno et intereſſe: ꝓut argui a ſil̓i pōt ex verbRai. ⁊ Glo. ſuꝑ eo. ij. q. vi. ꝗ dicūt iudicē danteſcienter iniuſtā ſnīam teneri ad ſatiſfactiōeꝫ de oīītereſſe parti leſe. Efficaciter .n. eſt cā dāni illius īobſtāte ꝙ nil ſibi īde acꝗrat: vt d̓ iniu. ⁊ dā. da. c. ſ.culpa. Et ꝙ teneat̉ ꝗlibet eoꝝ inſolidum qͦuſqꝫ ſiſatiſfactū: pꝫ ꝑ ea q̄ dicūt. b. Tho. ⁊ oēs alij in qͣꝫdi. xv. d̓ cooperantibꝰ ad rapinas et dāna alioriſine ꝗbus non fiere̓t hn̄da tn̄ eſt ꝯſideratio fructꝰ.ſ. annualis redditus quē inde ꝑcipiūt ſoluēteſtantias vt fit Florentie et Uenetijs. Ex hoc .n. mnus ledūtur multo qͣꝫ ſi nil ſoluētibus reconcederet̉: ⁊ ſic ꝑ ꝯn̄s illi ad minus ſatiſtenent̉. Si aūt ꝗlibet ꝑ ſe et in ſecreto vt faceretnentur ẜm intentione cōitatis imponit:ex ſcriptis vt dictū eſt abijciantur .ſ. mamas ꝯtinentes ⁊ minores: ⁊ ſic ſolū medie oꝑeimpoſitionē cuilibet ꝯtingentē: nec bn̄ ſciri vaieq̄ ſit maior minor q̄ abijcitur vl̓ media qͣ oꝑat̉ dificile eſt iudicare ꝗs ex illis teneat̉: de illis: dicoex certa ſcīa intendūt vltrā debitū grauare. Namqui imponit ẜm ꝙ ſibi videtur ille de collecta mereri ſiue operet̉ ſua ſcripta ſiue non operet̉: ī nullo videtur teneri ſi diligentiā adhibuit. Alij autēqui grauare intendūt vltra debitum ſiue oꝑetuſiue non operetur eoꝝ ſcripta obligari viderpropter affectū ītentionis cuꝫ oꝑe ſubſecutoriexͣ de biga. debitū. Tū ēt qꝛ illi aliqͦ mō cooꝑāt⁊ aſſentit dāno. ij. q. i. c. notū. Tū qꝛ in dubiotor via eſt eligenda: de ſpon. c. iuuenis. Qui etiminus debito imponunt tenent̉ alijs ꝗ ex hocſo grauantur: qꝛ illud minus qd̓ ei imponitur debitum ſolui ſcd̓m rōem refunditur ꝑ alios ad ſoluendū niſi forte hoc facerent ex hac ꝯditiſideratione ꝙ alias ī preteritum fuerūt ſuꝑdum ⁊ iuſticiā nimis grauati: et tam ī iuſto calu. l.