Titulus I.
Un̄ ⁊ ī caſu propoſito plus eſſe timēduꝫ de vſuraemptori vt ante tres mēſes ſoluat ſi minus iuſtaeſtimatione pānos emit qͣꝫ venditori ꝙ minus accipit vt citius ſibi ſoluat̉. Ex quo etiam patet ꝗdſit ad 2ᵐ caſum dicendū: qꝛ ſi mercatores Tuſcieportantes pānos de Francia vt de eis vſqꝫ ad tp̄sreſurrectionis prectu expectarent plus vendantpānos propter expectationeꝫ predictam qͣꝫ valeātẜm cōe forum non eſt dubium eſſe vſuram: ſi ātnon plus qͣꝫ valeant: ſed quātum valent plus tn̄acciperent qͣꝫ ſi eis ſtatim ſolueret̉: non eſt vſura.Item tertio caſu etiam ſil̓r dicendum videtur ꝙſi illi qui pecuniam mutuo accipiunt cum vſuriillam vſuram recuperare volunt plus vendentespānos qͣꝫ valeant propter expectationem p̄dictaꝫnon eſt dubium eſſe vſuram: cum manifeſte tp̄svendatur. Nec excuſantur propter hoc ꝙ volūtſe ſeruare indēnes: qꝛ nullus debet ſe ſeruare indēnem mortaliter peccando. Et licet alias expenſas factas licite: puta in portatione pānoꝝ poſſintlicite recuperare non tamē vſuras quas dederūtcum hec fuerit iniuſta datio: ⁊ p̄ſertim etiam cumin dando vſuras peccauerint tanqͣꝫ occaſionē peccandi vſurarijs dantes: cum neceſſitas que ponitur .ſ. vt honorabilius viuant ⁊ maiores mercationes faciant non ſit talis neceſſitas que ſufficiatad excuſandum pctm̄ predictum. Patet etiam a ſimili ꝙ non poſſunt in vēditione pānorum expenſas recuperare quas incaute ⁊ imprudenter feciſſent: patet etiam ex predictis quod in. 4º caſu querebatur. Nam ille qui ad certum terminum daredebet ſi ante terminum ſoluat vt eī aliquid de debito dimittatur vſuram ꝯmittere videtur: qꝛ mānifeſte tempus ſolutionis pecunie vēdit vnde adreſtitutioneꝫ tenetur. Nec excuſatur propter hocꝙ ſoluendo ante terminum grauat̉ vel ꝙ ad hoca creditore īducitur: qꝛ eadē ratione poſſent oēsalij vſurarij excuſari: hͨ oīa. b. Zho..§. VQueritur de Sarohuiuſmodi quidam contractus qui ſic fit. Uēditlanifex retagliatori. io. pānos ad terminuꝫ vniusanni pro precio florenoruꝫ ꝗngentorum: venit extranſuerſo Zicius egens pecunia ⁊ ꝯuenit cū retagliatore ꝙ de preſenti ſibi tradat florenos qͣdringentos quinquaginta: ⁊ ipſe contentabit lanificeꝫin die termini de quingentis: mō queritur: an tal̓contractus ſit licitus ⁊ ex qua parte ſeu ex cuiusꝑſona. Iſtaꝫ materiā tractat. d. Lau. de florꝭ. ī ſuotractatu de vſurꝭ. in. iij. ꝑte ⁊ eius dicta de v̓bo adverbum hic ponunt̉. Dicit ergo. Ex ꝑte Licij noneſt dubiū ꝙ non eſt illicitus: niſi quatenꝰ dicimꝰlicitum vel illicitum mutuo reciꝑe ad vſuram dequo hēs. jͣ. Ex ꝑte v̓o r̄tagliatoris dicas ꝙ aut vēdit pānos ad rōem ꝗngentoꝝ: ⁊ tunc eſt illicitꝰ: autad rōem quadringentoꝝ ꝗnquaginta: ⁊ tūc ſecusEx ꝑte āt lanificis dico: ꝙ aut dicti pāni valebāttꝑe venditionis ꝗngētos: ⁊ ꝗngentos habuiſſent
vendendo vocabolo alludens ad ꝯtantos: ⁊ tuncꝯͣctus eſt licitus: aut tunc valebūt minus ꝗngentꝭſed propter dilationē ſolutionis ꝯuenit de ꝗngentis: ⁊ tunc dices: ꝙ aut dubiū eſt an ſolutiōis tꝑeplus vl̓ minus forent valituri: aut certū eſt ꝙ tūcillud vel plus ſunt valituri aūt minus qͣꝫ illud inẜo caſu non eſt dubiū ꝙ licitus eſt ꝯͣctus ⁊ ſil̓r intertio ꝙ illicitus eſt. In pͥmo v̓o dicas ꝙ eſt licitꝰſi al̓s nō erat venditurus: al̓s ſecus: vt p̄dicta oīaprobantur ex decretalibus ī ciuitate: ⁊. c. nauigātiexͣ eo. Caueat ſibi inſuꝑ ab intentōe deprauata inhis caſibus in ꝗbus licitū affirmaui: vt ī hac nr̄adecretꝭ. cōſuluit. Iō bn̄ ꝯſuluit papa ī. d. c. in ciuitate: in fi. Et ī hͦ lanificibus meis ꝯꝑatior: qͦꝝ ꝗdvt p̄cepti ad ꝯtantos vendere nolūt eo ꝙ minꝰad terminum ꝑciperent. Ueꝝ qꝛ mihi dr̄ ꝙ ſi vederet ad ꝯtantos nō hr̄ent tm̄ de pānus qͣꝫtū ꝯſtiterūt: rudis lane materia ⁊ alijs expenſis īteruenientibꝰ ꝯputatis. Uidendū eſt vtꝝ ſalteꝫ qͣꝫtū eis cōſtiterit vel ꝯſtat: vendendū ad terminū ꝑcipe valeant. Et vr̄ ꝙ ſic nihil vltra ſortē ꝑcipiunt. In ꝯtrarium facit: qꝛ tm̄ res valet qͣꝫtum vendi pōt. ff. adtrebel̓. l. i. §. ſi heres. ff. ad. l. fal. l. q̄rebat̉. ff. d̓ furtꝭ. l.ſi ꝗs vxori. §. fi. ad. l. rodi. de iactu. l. ij. §. porro. noͣexͣ de teſti. cū cām. et ī. c. ī ciuitate ſupra. eo. ergo ſiplus vendūt qͣꝫ valeat nō obſtante ꝙ plus cōſtit̉itillud plus ꝑcipiūt vltra ſortem: dico ꝙ attento cōſtito rudis lane tincture ac manufacture nō ē veriſil̓e ꝙ lanifex debeat inde ꝓ minori p̄cio vende̓pānum qͣꝫ ſibi conſtiterit ꝗnīmo pluris ꝯſideratisoꝑis ꝑſone ip̄ius lanificis. Si ergo non reꝑit quivelit ꝓ tanto emere hͦ non ꝯtingit ex eo ꝙ plus n̄valeat pānus maxime ꝯſiderato ꝙ retagliator ꝓpluri vendat ⁊ emptorem reꝑit. Si ergo ex impoſtura retagliatoꝝ vel alioꝝ mercantium ꝗ ſil̓ ſe cōponere dicunt ꝙ nemo niſi ꝓ tanto pannos ematniſi terminus ꝯcedat̉: īmo audiui ꝙ ſunt ꝗdaꝫ lanifices ī pecūia plurimū abūdantes ꝗbꝰ plus cure ī pecunia eſt qͣꝫ ī aīa potentes ſūt hoꝝ cā. Nampecunia nō egentes vendūt ad terminū ꝓ maioriquātitate qͣꝫ ſi venderēt ad ꝯtantos: ꝓpter hoc alijꝗ vellent vende̓ ad ꝯtantos non reꝑiunt ꝗ ab eisvelint emere niſi ad terminū: vel ſi emūt ad ꝯtantos nolūt emere pro quātitate debita: propter qd̓oportet tales vendere ad terminū ſic̄ illi potentesQuāobreꝫ dico rebus ſic ſe ita hn̄tibus ꝙ lanifexſi ꝓ tanto vēdit pānos ad terminū ꝓ qͣꝫto vēderetad ꝯtantos ſi p̄dicta ceſſarent: ꝙ nō edificat ad gehēnam: qꝛ quātuꝫ res valet ꝓ tāto vendit̉. Et cūdicebat̉ ꝙ tm̄ res valet quātū vendi pōt: fateor ſipro tanto vendi ꝑmittit̉ quātum valet ⁊ ſic defendi pn̄t lanifices plibati: al̓s aūt deſendi nequeuntEt quō eſtimari ⁊ quō ꝓbari debeat rei valor vid̓noͣta per glo. ī. c. cū cām de teſti. ⁊ ꝑ. d. meuꝫ Io. delig. ī. c. cū cāꝫ. de emp. ⁊ ven. ⁊ ꝑ glo. ⁊ Bar. ī. l. ij. C.de reſcin. ven. et in. l. ſi quos eo. ti. Et facit etiamquod ipſe Bar. notat in. l. ꝯtinuus. §. cum ita. ff. d̓.§. VI.verbo. obli.