Capitulū. VIII.

Primus enim dn̄s pāni vel equi tradidit illi nonaginta florenos ⁊ qn̄qꝫ octoginta: ſed manual̓runc. Ille vero qui pͥmo emit nihil tunc ſoluit primo dn̄o rei: ſed inde ad ānum: patens igit̉ eſt ꝙ tōndus reuendidit pͥmo vendenti ꝓ p̄cio ſatisori: qꝛ ſub quadam mutui rōe potius qͣꝫ ſubreali veritate ſolutionis tradidit ille ſibi nonagintaⁱ vel octoginta ab eo debens rehabere centuꝫ qͦꝫipͥmo vendenti non ſoluit tunc: ꝓpterea tal̓ cōctus yſurarius eſt ⁊ om̄i malignitate ac duplicitate plenus: ar. xiiii. q. iij. pleriqꝫ. ¶ Aduertendūeſt tn̄ ꝙ ſi ꝗs abſqꝫ ītentione reemendi rē a ſe vēndam abſqꝫ fraude vendidiſſet equū pro. ioo.renis ⁊ tn̄ ab emptore ſimpliciter vendenti ſibiſicut ⁊ cuicūqꝫ emere volenti reuenderet illum ꝓminori non eſſet vſura: poſſet tamen ibi eſſecatum iniuſti p̄cij. Poſſet etiam hec reemptiotaliter circūſtantiari ꝙ non eſſet ibi peccatum minorationis iniuſte: tamen talis cōtractus fieri ſolet etiā in fraudeꝫ vſuraꝝ. Propterea hoc vltimūnon eſt vtile predicare niſi cum iſta additione ſcꝫcum predicti ementes precio minorato nō ſint aret legitimarum mercationum et ciuitatumprio ꝯmodo deſtructores. ¶ Sꝫ quod remedium dabitur lanificibus ⁊ alijs mercatoribꝰ quiob id p̄cium vltra iuſticiam minoratum nequeūtvendere pānos vel merces ſuas ꝗn multuꝫ amittant de capitali ſi ad terminum vendere nolūt dictas merces: qn̄qꝫ ſi non vendant ad terminumnon poſſunt reperire emptoreꝫ. Inſuper talis eſtquandoqꝫ in ciuitate conſuetudo pro cōmuni bonō iam longo tꝑe introducta. Ad hoc dicendumeſt ꝙ ſi talis conſuetudo de dilatione ſolutionisintroducta ſit pro cōmuni bono ⁊ non in fraudeꝫvſurarum: ſed pro expeditione mercantiarū: tūcdiſtinguenduꝫ eſt ẜm Tho. vt dicitur in. §. ſe. quiaaut mercator merces ſuas vendit ad terminū vl̓tra qͣꝫtitatem iuſti p̄cij: aut non. Si pͥmo modo nōubiuꝫ ꝙ ꝯtractus vſurarius eſt: cuꝫ in eo extō temporis ſub p̄cio iniuſto cadit: contra. c.ꝯſuluit. extra de vſurꝭ. Si auteꝫ ſcd̓o modo: quiaſcd̓m qͣꝫtitatem iuſti p̄cij vendit: licet terminuꝫ tradat ⁊ pro termino precio maiori vendere videat̉non tamen eſt ibi vſura. Nec primo obſtat ſi prominori precio daret ſi ſtatim ſibi pecunia ſolueretur: qd̓ quidem pōt per ſimile in alijs debitis apparere: quēadmodum ſi alicui aliquid debeaturad certum terminuꝫ quando de eo qd̓ eſt ſibi debitum aliquid dimitteret ſi citius ſolueretur. Cōſtat nēppe ꝙ ille dimittere ſibi poſſꝫ ⁊ tn̄ ab vſuraīmunis eſſet ille .ſ. qui dimitteret de debito: et illeetiam cui dimitteretur ẜm quoſdam. Sed hͦ nonſemper credo verum .ſ. quātum ad debitorem ſouentem ante tempus .ſ. qn̄ ex anticipatione ſolutionis debiti illi ſoluens ſuſtinet dānuꝫ: quia oporpere ad vſuraꝫ vel vendere res ſuaspri foro: quas reſeruare volebat ad tempustum plus venduntur: vel etiam cum non tam ex

anticipatione ſolutionis qͣꝫ ex quadam liberalitate ſibi remitteret: qd̓ tamen de facili non eſt credēdum niſi ex circūſtantijs ſufficientibus appareatSecundo etiam non obſtat ſi quis dicat ꝙ ad denarios numeratos illa mercantia tm̄ non poſſetvendi quantum cum predicto termino aſſignata⁊ res tantum valet quātum vendi poteſt: vt. ff. adtrebel̓. l. i. §. ſi hoc res. Iteꝫ ꝙ lꝫ plus ꝯſtiterit ſi cūtali termino plus vendatur qͣꝫ cum denarijs numeratis vendi poſſet illud plus ꝑcipitur vltra ſortem. Ad hoc dicendum ꝙ preſuppoſitis his queſuperius dicta ſunt ꝙ lꝫ non ex natura contractꝰ⁊ mercantie: ſed ex malignorum mercatoruꝫ malicia in vendendo illicito modo terminuꝫ ⁊ minorando iuſtum precium non obſeruetur iuſte mercationis via: tamen iuſtis mercatoribus relinquitur ſemita: quāuis obūbrata ⁊ arta ꝙ licito modomercari poſſunt: proinde rebus ſic ſtantibus ſi lanifex ⁊ mercator tantum vendit pānos et mercesſuas ad terminum pro quāto venderet ad denarios numeratos ſi predicte impietates ceſſarentnon ſibi edificat ad gehenam. Et cum dicebat̉ ꝙtantum res valet quātum vendi pōt: dicendū ꝙverum eſt ſi pro tanto quantuꝫ valet permittiturvendi: ⁊ non obſtent malicie predicte. Cum predictis concor. Tho. in quadam ſua reſponſione quehic ponitur..§. IIII.Et pro maiori declaratione huius materie .ſ. de vendendo ad terminuꝫNoͣ ꝙ. b. Tho. reꝗſitus ſuꝑ hͦ a lectore florentinoUtꝝ ſi in expectatione tꝑis de ſoluendo p̄cio pluspetat̉ qͣꝫ ſi tūc ſoluat̉ p̄ciuꝫ cū res vendit ſit vſurarius ꝯͣctus. Suꝑ qͦ collatione habita cū Hugonecardinali: ⁊ qͦdam electo capuano ſic ꝑ litteras ridit. Primo dico ꝙ ſuppoſito ꝙ ꝯſuetudo de dilatione ſolutōis vſqꝫ ad ſpacium triuꝫ menſiū ſic̄ ꝓponit̉ ſit ad cōe bonuꝫ mercatoꝝ .ſ. ꝓ expediendismercationibus ⁊ nō ī fraudeꝫ vſuraꝝ introductavidet̉ eſſe diſtinguendū. Quia aut venditor vēditſuas mercantias ad terminū p̄dictū vltra quātitatem iuſti p̄cij propter expectationem aut ẜm iuſti p̄cij quātitatē. Si pͥmo mō nō eſt dubiū eē vſurariū ꝯͣctū: cuꝫ expectatō tꝑis ſub p̄cio cadat. Necpōt eſſe excuſatō ſi venditor ſit ẜuiens pro ſalarioſuo potius miniſter qͣꝫ dn̄s apotece: cū ob nullamcām liceat pro tꝑe expectationis pecunie ad p̄ctuꝫaugeri. Si aūt ſcd̓o mō nō eſt vſura: nec obſtat ſi ꝓminori daret ſi ſtatim ſibi pecunia ſolueret̉: qd̓ ꝑſil̓e pōt ꝓbari ī alijs debitis: qꝛ ſi alicui debeaturaliꝗͥd vſqꝫ ad certum terminū: quātūcūqꝫ de eoqd̓ eſt ſibi debitū dimitteret ſi ſibi citius ſolueret̉:ꝯſtat eū cui debet̉ a peccato vſure eē īmunem. Licet .n. plus debito acciꝑe ꝓpter dilationē tꝑis vſuram ſapiat minus tn̄ accipere vt citius ſibi ſoluavſuraꝫ non ſapit: maxime ex parte eius ꝗ minusrecegit: quāuis ex ꝑte eius ꝗ minus dat videatureſſe aliꝗs modus vſure cū ⁊ ſpacium tꝑis vēdat.