Capitulū. VIII.

eoꝝ rn̄detur: pͥmo ꝙ in caſu dicto nō eſt dare mon̄ cū nondū aduenerit terminus ſolutiōis fienentus. Lūc .n. veniunt ſoluende qn̄ .ſ. pꝰ t̓miatum ꝗs non ſoluit: vn̄ recipit tale dānum¶ Ad ſcd̓am dicendum ꝙ illud hꝫ locum .ſ. de intereſſe quo ad dānum emergens: puta ſi mutuāsipſe acciꝑet ad vſuraꝫ ẜm Inno. ⁊ Io. an. Ꝙ ſi ꝗtdicat etiaꝫ hr̄e locū quo ad lucꝝ ceſſans vt Hoſti.¶ De de ancha. ſentiunt. Nec etiam hoc excuſat īvicio vſure talē ꝯͣctum: qꝛ dicunt p̄fati hoc eē veꝝqn̄ mutuans oīo intendebat ex pecunia mutuataemere vnam poſſeſſioneꝫ iam ſibi paratā ad emedum vel exercere in negociationibus licitis vnd̓veriſil̓r ſperabat lucꝝ: q̄ hic ceſſant. Naꝫ campſoridebat emere poſſeſſionem nec exercereatōe: ſed in ſil̓ibus mutuis ⁊ huiuſmōi.Id tertiam rn̄deo ꝙ ita cautos ſe faciunt ꝑ diuervias ꝙ ſunt quaſi ſecuri de capitali: ſꝫ ſi eſſetlum etiam non excuſaret cū rōe mutui hͦ peē de vſurꝭ. nauiganti. Eſt ergo lucꝝ fenetioni obnoxiū. Ꝙ aūt ꝓpinas faciantbre ⁊ reſtirgiantur pro bn̄ficiandis ad inſtantitis cū ꝗbus hn̄t amicitiam ipſi cāpſotur ꝓ bn̄ficijs obtinendis pro eis: hͦiam ſpectat ad ſimoniam .i. q. i. ꝗ ſtudet. de qua ſupra dictum eſt.¶ Da venditione ad terminū. Capl̓m octauum:Euenditōe ad terlinum pōt exponi illud p̄s. Terminūoſuiſti quē non tranſgredient̉: neqꝫuertentur operire terraꝫ .i. tu deus ſicut alijs rebus poſuiſti terminum ita ⁊ valori reꝝ que ſūt venales terminum p̄cij prout rō dictat: quē iuſti homines non tranſgrediunt̉ in augēdo p̄ctū. Neqꝫꝯuertentur .ſ. in minuendo p̄cium ip̄i iuſti in emēdo minus iuſto precio: operire .i. ad deuorandum⁊ abſorbendum terram ideſt pauperem. Triplexeſt terminus.Eſt igitur pͥmo terminꝰ p̄cij iuſtificati: ibi Terminum poſuiſti.Eſt ſecundo terminus p̄cij angmentati: ibi quemnō tranſgredientur.Eſt tertio terminus p̄cij minorati: ibi neqꝫ ꝯuertētur ope. ter.imum precium vcitur iuſtificatum ⁊ limitatum. Et cirdenſatio valoris vſualium reꝝ vix aūt nūqͣꝫ pōttandum eſt ẜm Sco. in. 4º. di. xv. q. ij.fieri nifi per ꝯiecturalem ſeu probabileꝫnem. Et hoc quidem non punctualiter ſeue ⁊ menſura indiuiſibili ī plus ⁊ minus: ſꝫſub̓ aliqua latitudine ꝯpetenti circa quā etiaꝫ dilierſa hominum capita ⁊ iudicia in eſtimatiōe diſſerre videntur. Proinde varios gradus ⁊ modi-

cam certitudinem multūqꝫ ambiguitatis iuxͣ opinabilem modū in ſe includit qͣꝫuis quedam plus⁊ quedam minus. Concor. in hoc Tho. ¶ Proinde aduertendum eſt ꝙ huiuſmōi pͥmi p̄cij iuſtificati ⁊ limitati: pōt etiam diſtingui tripl̓r limitatōisgradus etiam iuſtus. ¶ Primus pōt nominaripius. ¶ Secundus diſcretus. ¶ Tertius vero rigidus. Primus eſt preciſ minoris. Secundus eſtmediocris. Tertius ē maioris: v̓bi gratia. Sint decem petie pāni eiuſdem videlicet bonitatis: laboris: artificij: atqꝫ expenſe. Haꝝ tamen. x. petiaruꝫẜm varia capita ⁊ diuerſas ſententias circa illas avarijs varia eſtimatio fiet. Et tandem reperient̉iſti eſtimatores circa illas triplicit̓ variari vtputaQuidam eſtimabunt quādam illaꝝ p̄cij. l. ducatorum: ⁊ hic pōt dici p̄cij limes ⁊ gradus pius. Iteꝫalij. l. cum dimidio: ⁊ talis dici pōt limes ⁊ gradusdiſcretus. Quidam vero alij. li. et hic dici valet limes ⁊ gradus rigidus ⁊ ſeuerus. Propter varietatem ergo emptoꝝ ⁊ venditorum aliqua iſtarupetiarum panni pro pecunia numerata vendetul. ducatis: aliqua. l. cū dimidio ⁊ aliqua dabit̉ proli. Nunc aliquis venit non hn̄s denarios vn̄ preſentialiter ſoluat: dilationem ſolutionis poſcit: ſiigitur venditor tunc non ſtatim ſoluendus propt̓huiuſmōi p̄cij expectationem precium augeat nōtamen vltra vltimū limitem iuſti p̄cij: ſed ſtat ī ſūma. li. ita ꝙ quācūqꝫ ſolutionem ampliori tempore gratis ſeu ex pacto expectaret nunqͣꝫ ob hoc vl̓tra illum limiteꝫ iuſti p̄cij aliꝗd acciperet: non eſtibi ex vi contractus vſura ẜm ſnīam magnorumdoctorum. Rō huius eſt: qꝛ talis non vendit terminuꝫ: nec propter expectationeꝫ receperit aliꝗdiuxta p̄ciuꝫ rei quā vendit: quāuis non facit gratiam remiſſionis p̄cij deſcendendo ad. l. qd̓ ꝗdemlibenter faceret ſi ille ſolueret ſtatim. Nam aliudeſt non facere gratiā illam pro eo qd̓ facit gratiaꝫexpectatiōis: atqꝫ aliud eſt propter hoc .i. propterexpectationem ſimpl̓r excedere precium iuſtum.Stat igit̉ talis in limite rigidi gradus ꝗ exͣ iuſticiam eſſe minime pōt dici. Sed ſi iſte ſolueret ſtatīꝫcondeſcenderet vſqꝫ ad limitē gradus pij .i. vſqꝫad. l. ¶ Notandū inſuꝑ ꝙ cuꝫ ꝗs vendit mercesquaſcūqꝫ lanam: linum: pānos: victualia: ⁊ hiꝰ certo precio maiori qͣꝫ ſit illud qd̓ tunc valent cū vēduntur ex eo: qꝛ non intendebat eas vendere: ſedſeruare vſqꝫ ad tp̄s quo probabiliter eſtimabat tātum tunc valituras vel plus quātum nunc vēditſed ad inſiātiam alterius vendit: iſtud eſt etiam p̄cium iuſtificatum ⁊ licitum: vt exp̄ſſe dicit. c. in ciuitate: de vſuris. Secus aūt ſi non intendebat eaſeruare: ſed tunc vendere: vel etiam ſi non eſt probabile ſeu veriſil̓e ꝙ eo tꝑe quo volehat in futuꝝt valere quātum nuncvendere tantum debebvendit: qꝛ tunc haberetreſpectus ad terminuꝫnon ad indēnitatem ſuam: vn̄ eſſet vſura. Ideꝫ dicendū de emptore .ſ. ꝙ ſi emptor dat p̄ciū merciuꝫanteqͣꝫ recipiat merces ⁊ minus dat qͣꝫ tūc valent